Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W.- działający z upoważnienia Starosty W.- na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2, art. 17, art. 18 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1, art. 43 ust. 1, 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.- dalej ustawa) i § 17 ust. 1 pkt 2, ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. 82/00/929- dalej rozporządzenie) odmówił B.S. skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na brak przesłanek o konieczności korzystania z tej formy pomocy.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, że najbliższa rodzina Wnioskodawcy nie może Mu zapewnić pomocy, gdyż jest On zameldowany w tym samym miejscu z żoną i dziećmi; w przypadku konfliktów rodzinnych Wnioskodawca zmienia swe miejsce pobytu, utrzymując stały kontakt z najbliższymi. Powodem, dla którego składa On wniosek o skierowanie do domu opieki społecznej (dalej DPS), jest brak miejsca zamieszkania, ale tylko, gdy jest skłócony z najbliższą rodziną. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że Wnioskodawca posiada stałe miejsce zamieszkania, jest osobą samodzielną, nie wymaga pomocy ze strony "osób drugich" w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, porusza się samodzielnie, potrafi prawidłowo komunikować się z otoczeniem. Brak pisemnego stwierdzenia, ze gmina nie ma możliwości zapewnienia Wnioskodawcy usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania- wręcz podkreśla, że w przypadku B. S. nie ma potrzeby zaproponowania takiej formy pomocy.
Od decyzji B. S. złożył odwołanie podnosząc, że wszyscy w domu na każdym kroku wymawiają Mu wydzielony kąt; sam musi sobie wszystko wykonywać (gotować, prać), a żona chce, by wnioskodawca opuścił dom i poszedł do DPS. Odwołujący się ma emeryturę i nie będzie na garnuszku opieki społecznej; na stare lata miałby trochę spokoju i poszanowania za ciężką pracę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 17 i 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Art. 17 ustawy w pierwszym rzędzie przewiduje, że osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych; usługi opiekuńcze mogą być przyznawane również osobom, wymagającym pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Dopiero w razie niemożności zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę, osoba wymagająca całodobowej opieki może ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej (art. 19 ust. 1 ustawy). Wszystkie kryteria określone przez ustawę, muszą być przez ubiegającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej, spełnione łącznie. Wnioskodawca jest osobą samodzielną, radzącą sobie z podstawowymi sprawami życiowymi. Konflikt rodzinny nie daje podstaw do uzyskania skierowania do domu pomocy społecznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący wskazał, że nieporozumienia w jego rodzinie powstają z uwagi na dużą ilość osób zamieszkujących na zbyt małej powierzchni (na 3 pokojach i kuchni- przerobionych swego czasu przezeń z chlewa- mieszka: Wnioskodawca, Jego żona, 3 dorosłych synów i jeden syn z żoną i 3 dzieci). Mieszkanie nie ma żadnych urządzeń- ubikacja jest poza budynkiem. Skarżący z żoną są starymi ludźmi, pragnącymi spokoju. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] r. stwierdził trwały charakter niepełnosprawności Wnioskodawcy. Dnia [...] r. Zespół Opieki Zdrowotnej w W. stwierdził, że B. S. jest przewlekle chory, stan Jego zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego, a jedynie całodobowej opieki i nie ma przeciwwskazań do umieszczenia Go w domu pomocy społecznej.
Wnioskodawca prywatnie zwracał się do Domu Pomocy Społecznej prowadzonego przez Karmelitów w C., skąd otrzymał pismo, że nie mogą spełnić Jego prośby, bowiem dom jest dla upośledzonych umysłowo. Z Przytuliska w K. przy ul. [...] otrzymał informację, że będzie to możliwe w późniejszym terminie. Z uwagi na wiek, ciasnotę mieszkaniową, potrzebę spokoju dla Wnioskodawcy i Jego żony, wniósł o "uwzględnienie naszej skargi". Do skargi załączył kserokopie: orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. i zaświadczenia lekarskiego lekarza chorób wewnętrznych L. B. ZOZ Oddziału Opieki Długoterminowej i Paliatywnej Szpitala w W. z dnia [...] r. (k. 4, 5 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że Skarżący nie podniósł żadnych nowych argumentów, mogących wpłynąć na zmianę decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że urodzony [...]r. Wnioskodawca orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, a orzeczenie wydano na stałe, przy czym nie można ustalić dnia, od którego dnia datuje się niepełnosprawność. W orzeczeniu wskazano, że nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. 153/02/1270, zm.162/04/1692- dalej upsa; k. 4 akt sądowych).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazano, że niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy może mieć miejsce także z uwagi na konflikty rodzinne o znacznym natężeniu (odpowiednio- uzasadnienie wyroku NSA z 11.2.1999- I SA 1472/98, w której to sprawie Sąd ustalił, że dwakroć umieszczano w domu pomocy żonę alkoholika, znęcającego się nad nią fizycznie i moralnie).
Organy obu instancji pominęły część zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie podając, czy dowodom tym odmówiły wiary, bądź czy błędnie uznały, że nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organy administracji publicznej nie oceniły: zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r., wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych L. B. ZOZ Oddziału Opieki Długoterminowej i Paliatywnej Szpitala w W. oraz zaświadczenia z tej samej daty, wydanego dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności; zaświadczeń lekarskich z dnia [...] r., lekarza chorób wewnętrznych specjalistę reumatologa i medycyny rodzinnej W. R. wskazujących, że B. S. wymaga ze względu na stan zdrowia stale całodobowej opieki (k. 1, 2, 17, 18 akt administracyjnych). Mimo, że w piśmie z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wskazał, że córka Wnioskodawcy E. D., córka E. P., syn R. S., syn R. S., żona M. S.- otrzymująca alimenty)- wszyscy zamieszkali G., podopieczni DPS w S. (k. 6, 27 v akt administracyjnych), w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego brak j a k i c h k o l w i e k ustaleń co do zawodu, wysokości i źródeł dochodów każdego z członków rodziny (prócz informacji o 563,28 zł emerytury Wnioskodawcy i 200 zł alimentów płaconych przezeń żonie; k. 19-28 akt administracyjnych).
W tymże kwestionariuszu pracownik socjalny wskazał, że "w obecnej chwili Pan S. mieszka w B." u S. N., zajmując jeden pokój (k. 26 akt administracyjnych), lecz organy obu instancji nie ustaliły, jak długo Wnioskodawca zamieszkiwał poza swym domem i jakie- konkretnie- przyczyny oraz o jakim natężeniu, zadecydowały o opuszczeniu domu rodzinnego przez B. S.. W sprawie brak ustaleń, pozwalających zweryfikować twierdzenia Skarżącego, że jeden z Jego trzech dorosłych synów wraz ze swą żoną i trojgiem swych dzieci, także zamieszkuje w domu rodzinnym Wnioskodawcy. Wobec braku stosownych dokumentów, jedynie dowody z zeznań świadków- członków rodziny Wnioskodawcy, zamieszkujących w domu G. [...] i z przesłuchania w charakterze strony B. S., mogły przyczynić się do ustalenia, czy w szczególności sytuacja rodzinna Wnioskodawcy skutkuje niemożnością zapewnienia Mu usług opiekuńczych (art. 19 ust. 1 ustawy).
Przy braku dowodów przeciwnych- zwłaszcza braku opinii specjalistów (powołany wyrok NSA z 11.2.1999- I SA 1472/98)- całkowicie dowolnym jawi się ustalenie, że Skarżący nie spełnia podstawowego kryterium- konieczności zapewnienia usług opiekuńczych. W sprawie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika PCPR w W.. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 upsa.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
/-/ J.Wierchowicz /-/ M. Dybowski /-/ M.Bohdanowicz za nieobecnego sędziego
/-/ M.Dybowski
Jf