Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) października 2009 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 9 ust. 2b i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu K. i L. B. wraz z córką A. B. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. (...).
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła w dniu (...) czerwca 2009 r. R. K., która podała, że przedmiotowa nieruchomość została przez nią nabyta na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego poprzez przysądzenie prawa własności na jej rzecz, a wprowadzenie w posiadanie tejże nieruchomości nastąpiło przez komornika.
Pismem z dnia (...) lipca 2009 r. Prezydent Miasta P. zawiadomił wnioskodawczynię (na adres jej zameldowania – Ł., ul. [...]) oraz K., L. oraz A. B.(na adres ich aktualnego pobytu – P., ul. [...]) o wszczęciu z urzędu postępowania oraz o wizji lokalnej, która miała zostać przeprowadzona w dniu (...) sierpnia 2009 r. Pisemnymi wyjaśnieniami z dnia (...) lipca 2009 r. państwo B. wskazali, że w dniu (...) maja 2009 r. R. K. została wprowadzona przez komornika na część mieszkania położonego przy ul. (...), wskazując na bezprawność tego działania. Wskazali, iż przed sądem II instancji prowadzone jest postępowanie odwoławcze w przedmiocie przysądzenia własności przedmiotowej nieruchomości, lokal przy ul. (...) został przez nich opuszczony w dniu (...) maja 2009 r. na skutek bezprawnych działań podejmowanych przez R. K., które są obecnie przedmiotem postępowania prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej. Wskazali, iż w dniu (...) czerwca 2009 r. R. K. wystawiła przed budynek ich rzeczy, które w tej sytuacji zmuszeni byli zabrać.
Wizja lokalowa przeprowadzona w przedmiotowej nieruchomości ujawniła, że w lokalu mieszkalnym na ul. (...) aktualnie nikt nie zamieszkuje – w mieszkaniu nie było żadnych mebli ani innych przedmiotów będących własnością rodziny B. Mając na względzie powyższe okoliczności, organ wskazał, że zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie jest czynnością techniczną służącą celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Wobec ustalenia, że K. i L. B. wraz z córka A. od kilku miesięcy nie przebywają w przedmiotowym lokalu, co ma podstawowe znaczenie dla ustalenia obowiązku wymeldowania się. organ postanowił o ich wymeldowaniu z lokalu położonego w P. przy ul. (...). Podkreślono, że w przypadku uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości, możliwe będzie ponowne zameldowanie państwa B. w przedmiotowym lokalu. Wskazano, iż na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu postanowienia Sądu w sprawie przesądzenia własności lokalu na rzecz R. K. są prawomocne, a Państwo B. nie mają żadnego tytułu prawnego do lokalu.
Odwołanie od powyższej decyzji w dniu (...) października 2009 r. wnieśli L., K. i A. B. podnosząc, że opuszczenie przez nich lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz odbyło się pod wpływem przymusu i gróźb, których dopuściła się R. K. Obecnie toczy się postępowanie cywilne i karne, których przedmiotem jest ustalenie bezprawności wejścia R. K. w posiadanie spornego lokalu. Pismem z dnia (...) listopada 2009 r. powtórzyli dotychczasowe argumenty dotyczące okoliczności opuszczenia budynku oraz przymusu, którego doświadczyli ze strony R. K. R. K. pismem z dnia (...) listopada 2009 r. powtórzyła, że rodzina Państwa B. nie mieszka ani nie przebywa w miejscu zameldowania, zaś z budynku przy ul. (...) wyprowadzili się dobrowolnie w asyście Policji oraz osób trzecich. Ponadto wskazano, że sprawa odwoławcza przed Sądem Okręgowym została zakończona, a sprawy prokuratorskie zostały umorzone.
Wojewoda decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r. Nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art., 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) października 2009 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego K. B., L. B. oraz A. B. z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. (...).
W uzasadnieniu powyższej decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, że w ramach dodatkowego postępowania uzupełniającego ustalono, że Prokuratura Rejonowa, postanowieniem z dnia (...) września 2009 r. umorzyła dochodzenie w sprawie m.in. gróźb karalnych kierowanych przez R. K. w stosunku do L. i K. B. oraz, że obecnie nie toczy się żadne postępowanie karne w sprawie wniosku K. B. Przytaczając treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obydwie przesłanki warunkujące możliwość wymeldowania – doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu oraz miało ono charakter trwały. Podkreślono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za dobrowolne opuszczenie mieszkania można uznać również sytuację, w której mieszkanie nie jest opuszczone z własnej woli, ale jest wynikiem działania drugiej strony, o ile osoby wobec których toczy się postępowanie nie korzystają z środków prawnych umożliwiających im powrót do lokalu.
Podzielając stanowisko organu I instancji wskazano, iż w spornym lokalu nie ma żadnych rzeczy należących do osób wymeldowanych, a z akt sprawy wynika, że część rzeczy osobistych pakowali i zabrali w dniu (...) maja 2009 r. w asyście osób trzecich i Policji, którą sami wezwali. Pozostałe rzeczy zabrali w pierwszych dniach czerwca 2009 r., zmuszeni wystawieniem mebli przed dom przez R. K. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie lokalu, które nastąpiło w opisanych okolicznościach, należy uznać za dobrowolne, ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika bowiem, aby skarżący podjęli środki prawne umożliwiające im przywrócenie prawa do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Przeciwnie – w aktach sprawy jest wyrok Sądu Rejonowego z dnia (...) października 2009 r. dotyczący odszkodowania na rzecz R. K. za bezumowne korzystanie przez rodzinę Państwa B. z spornego lokalu.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L. oraz K. B. wraz z córką A. W treści skargi wskazano, że przysądzenie własności nieruchomości, a w konsekwencji wymeldowanie z lokalu przy ul. (...) w P. było wynikiem pożyczki udzielonej im przez R. K., która naliczała lichwiarskie odsetki. Podnieśli, iż n dzień (...) maja 2008 r. dokonali wypłaty całego zadłużenia, t. (...) zł, co jednakże nie spowodowało odstąpienia przez R. K. od wyegzekwowania odsetek. Z tego powodu w dniu (...) maja 2009 r. komornik dokonał wprowadzenia R. K. na teren nieruchomości, tego dnia wymieniono zamki w drzwiach lecz komornik klucz przekazał wyłącznie R. K. Brak kluczy i w konsekwencji pozostawanie na łasce osób posiadających klucze zmusiło ich do opuszczenia lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej K. B. podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania policjantów obecnych przy przymusowym opuszczaniu mieszkania przez skarżących oraz o przesłuchanie R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych ramach sąd administracyjny nie jest władny przeprowadzać postępowania dowodowego, poza dowodem z dokumentów. Z tej przyczyny Sąd nie uwzględnił zgłoszonego na rozprawie wniosku skarżącego K. B. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych przez niego świadków.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewody w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. o wymeldowaniu z pobytu stałego K. i L. B. wraz z córką A. B. z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. (...).
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, z którego wynika, że organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli opuściła ona miejsce pobytu stałego na okres przekraczający trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jednocześnie podstawową kwestią wymagającą ustalenia w tym postępowaniu jest stwierdzenie, czy dana osoba faktycznie opuściła wskazany lokal, przy czym opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. Podkreślenia także wymaga, że co do zasady, do wymeldowania powinno również dojść, jeśli dana osoba opuściła dany lokal trwale, ale nastąpiło to wbrew jej woli, np. w sytuacji w której została do tego zmuszona. W tym miejscu wskazać należy, iż charakteru takiego nie ma dobrowolne opuszczenie lokalu w trakcie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1416/08).
Wskazać także należy, iż badając, w jakich okolicznościach doszło do faktycznego opuszczenia lokalu, organy orzekające w przedmiocie wymeldowania powinny ustalić łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, a zatem trwałości i dobrowolności. Badanie dobrowolności, a zatem zamiaru opuszczenia miejsca zameldowania, nie może przy tym opierać się tylko na oświadczeniach zainteresowanych, lecz na stwierdzeniu, że oświadczenia te znajdują potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, czy obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu.
W niniejszym postępowaniu bezspornym jest, że Sąd Rejonowy przysądził na rzecz R. K. własność nieruchomości stanowiącej odrębną własność lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w P. przy ul. (...). W wyniku powyższego orzeczenia Sądu, opatrzonego w klauzulę wykonalności, R. K. została wprowadzona przez komornika sądowego w posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Następnie wnioskiem z dnia (...) czerwca 2009 r. zwróciła się ona do Burmistrza Miasta P. o wymeldowanie K. i L. B. wraz z córką A. B. z lokalu mieszkalnego przy ul. (...). Organ I instancji decyzją z dnia (...) października 2009 r., utrzymaną następnie w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody, orzekł o wymeldowaniu skarżących z przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Sądu decyzje powyższe odpowiadają prawu.
Prowadzone przez organy administracji obu instancji postępowanie wykazało, że przedmiotowy lokal od dnia (...) maja 2009 r. nie jest zamieszkany przez skarżących oraz nie ma w nim żadnych przedmiotów osobistych, w tym mebli do nich należących. Jednocześnie skarżący konsekwentnie wskazują, że opuszczenie przez nich lokalu było wynikiem bezprawnych działań R. K. – w szczególności kierowanych pod ich adresem gróźb, zagrożenia ze strony zapraszanych przez R. K. do lokalu osób, wreszcie wymiany, przez komornika, kluczy do mieszkania. Wobec tak formułowanych zarzutów rozważenia i oceny wymaga, czy opuszczenie lokalu przez skarżących było dobrowolne i czy miało charakter trwały.
Wskazać w tym miejscu należy, iż wprowadzenie R. K. do lokal mieszkalnego położonego w P. przy ul. (...) było wynikiem objęcia przez nią, w zgodzie z obowiązującymi przepisami, władztwa nad przedmiotowym lokalem, która to okoliczność nie została podważona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Skarżący wskazywali jedynie, że przed sądem powszechnym toczy się postępowanie mające na celu wzruszenie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności, jednakże do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia próby powyższe okazały się bezskuteczne, w konsekwencji prawomocne było orzeczenie sądu cywilnego, na mocy którego R. K. uzyskała własność spornego lokalu mieszkalnego.
Tym samym R. K. z momentem wprowadzenia we władanie nieruchomości stała się jej rzeczywistym właścicielem i mogła wykonywać wszelkie swoje uprawnienia właścicielskie. W ramach powyższych uprawnień sytuuje się możliwość przebywania przez R. K. w nieruchomości do niej należącej, jak również zapraszania do mieszkania osób trzecich. Podkreślić równocześnie należy, że wbrew twierdzeniom skarżących działania powyższe nie miały znamion czynów zabronionych, co wynika z uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej o umorzeniu toczącego się postępowania w sprawie gróźb karalnych kierowanych przez R. K. w stosunku do skarżących. A więc działania R. K. muszą zostać poddane ocenie jako działania legalnego właściciela.
W powyższym świetle fakt wyprowadzenia się skarżących z przedmiotowego budynku nie stanowił rezultatu bezprawnych działań R. K., lecz był wynikiem podjętej przez skarżących decyzji o opuszczeniu lokalu. Podjęcie takiej decyzji mogło mieć na celu zapewnienie rodzinie spokoju oraz uniknięcie konfliktów, na co skarżący w toku postępowania administracyjnego wskazywali. W aspekcie takiej argumentacji nie można uznać, iż wybór ten nie był wyborem dobrowolnym, zasadnym jest bowiem stwierdzenie, że skarżący mogli nadal przebywać w spornym lokalu i dochodzić w drodze podjęcia stosownych kroków prawnych wydania im kluczy do mieszkania oraz zgłaszać Policji każde przypadki naruszenia ich spokoju.
W ocenie Sądu w tych okolicznościach także wystawienie mebli skarżących poza lokal mieszkalny, co miało miejsce już po zmianie miejsce zamieszkania skarżących, musi być oceniane jako uprawnienie właściciela nieruchomości, nie zaś jako przymusowa i samowolnie przeprowadzona eksmisja.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż w sprawie zachodzą, określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanki wymeldowania skarżących z budynku mieszkalnego zlokalizowanego w P. na ul. (...).
Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazuje, że kognicja sądów administracyjnych jako organów wymiaru sprawiedliwości sprawujących kontrolę nad działalnością organów administracji publicznej uniemożliwia odniesienie się do podnoszonego, w treści skargi, zarzutu lichwiarskiej umowy zawartej pomiędzy skarżącymi a R. K., będącej bezpośrednią przyczyną utraty władztwa na lokalem mieszkalnym. Podkreślić należy, że okoliczność powyższa może być podnoszona jedynie w drodze postępowania cywilnego, nie ma natomiast wpływu na postępowanie administracyjne toczące się w przedmiocie wymeldowania. Jednakże jak trafnie wskazały organy administracji, w przypadku późniejszego ewentualnego ziszczenia się przesłanek umożliwiających ponowne zameldowanie skarżących w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, możliwe będzie dokonanie czynności technicznej zameldowania.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
/-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik br