Uzasadnienie
Spółka N. D. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu domów jednorodzinnych przewidzianej do realizacji na terenie nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic L.-P.-G. (Obręb G., ark. [...], działki o nr geod. [...], [...], [...]).
Stowarzyszenie "Towarzystwo Przyjaciół S. " złożyło w dniu [...] września 2005r.w oparciu o przepis art. 31 § 1 kpa wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony, w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla opisanej inwestycji. Wniosek uzasadniono celami statutowymi, do których należy m.in. dbałość o zachowanie przyrodniczych, architektonicznych walorów S.. Podkreślono, że jako pozarządowa organizacja społeczna powołane jest do reprezentowania interesu publicznego we wszystkich sprawach związanych z dbałością o zachowanie przyrodniczych i historycznych walorów dzielnicy co uzasadnia interes prawny do występowania w charakterze strony w toczącym się postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.
Kolegium postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału we wskazanym postępowaniu.
W uzasadnieniu podniesiono, że Stowarzyszenie faktycznie nie upominało się o zachowanie walorów architektonicznych, przyrodniczych i historycznych dzielnicy lecz przeciwstawia się zwiększeniu ruchu samochodowego co może obniżyć komfort zamieszkania dla członków Stowarzyszenia. Kolegium podkreśliło, że w świetle art. 31 § 1 kpa udział organizacji społecznych w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom ani samej organizacji społecznej ani jej członkom, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej. Tymczasem osoby zrzeszone w Stowarzyszeniu wykorzystują Stowarzyszenie dla zabezpieczenia własnych interesów.
Stowarzyszenie w dniu [...] listopada 2005r. złożyło w trybie art. 127 § 3 kpa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu podkreślono, że nie jest zasadne twierdzenie Kolegium, iż Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, który przemawiałby za uwzględnieniem wniosku. Stowarzyszenie posiada ekspertyzy dotyczące środowiska, walorów przyrodniczych i architektoniczno-urbanistycznych istotnych dla postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie z [...] listopada 2005r.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że cele Stowarzyszenia nakierowane są na niedopuszczenie do zabudowy wskazanych nieruchomości i zachowanie istniejącego stanu. Kolegium nie stwierdziło istnienia interesu społecznego motywującego Stowarzyszenie. Istnieje jedynie interes poszczególnych członków Stowarzyszenia który nie uzasadnia dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie.
Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi, Stowarzyszenie podniosło, że Kolegium nie zbadało braku interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu. Kolegium nie zbadało celów statutowych Stowarzyszenia. Nadto skarżący powołał się na wagę problemów które podniosło we wniosku, które świadczą o społecznym interesie w jakim Stowarzyszenie działa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podniosło, że decyzja ustalająca warunki zabudowy nie wpływa na stosunki prawne na terenie objętym wnioskiem oraz na sferę interesów osób trzecich. Taki charakter decyzji ustalającej warunki zabudowy ogranicza krąg osób do wnioskodawcy.
Wyrokiem z dnia [...]września 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]listopada 2005r.
Sąd uznał skargę za zasadną. Za nietrafne Sad uznał stanowisko Kolegium, sprowadzające się do twierdzenia, że celem Stowarzyszenia jest podejmowanie działań uniemożliwiających zabudowę terenu S.. Poglądu tego nie uzasadnia statut Stowarzyszenia, który przewiduje jedynie dbałość o zachowanie przyrodniczych, architektonicznych i historycznych walorów dzielnicy. Pojęcie niedopuszczalności lokalizacji, zgodnie ze statutem dotyczy jedynie zakładów przemysłowych i warsztatów uciążliwych dla otoczenia, co w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie.
Wyrażony przez Kolegium pogląd, iż udział Stowarzyszenia w postępowaniu służy jedynie partykularnym interesom jego członków, nie znalazł w zebranym materiale potwierdzenia, skoro Stowarzyszenie wskazywało na podejmowanie przez siebie działań w interesie społecznym wskazując na klimat, potrzeby rekreacyjne i wypoczynkowe mieszkańców dzielnicy. Interes społeczny może polegać również na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka N. D. domagając się jego uchylenia. Skarżąca podniosła, że postępowanie o ustalenie warunków zabudowy obejmuje teren, który nie należy do obszaru S., a zakres działania Stowarzyszenia jest statutowo ograniczony do tego obszaru.
Wyrokiem z dnia [...] marca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P.. W ocenie NSA naruszenie przepisów postępowania, skutkujące uchyleniem orzeczenia, musi wiązać się z ustaleniem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a takiej analizy w uzasadnieniu wyroku, zdaniem NSA, zabrakło. Nadto we wyroku wskazano celowość ustalenia usytuowania obszaru objętego ochroną przez Stowarzyszenie i obszaru objętego planowaną inwestycją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych powodów niż w niej podniesiono.
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej kognicji kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla orzeczenie albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Powołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżone orzeczenie może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, Sąd stwierdził naruszenie, przez organ, przepisów prawa to jest art. 24 § 1 pkt 5 kpa bowiem we wydaniu orzeczenia z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...], brali udział członkowie Kolegium, którzy brali udział we wydaniu postanowienia Kolegium z dnia [...] listopada 2005r. NR [...], zatem byli wyłączeni z mocy wskazanego przepisu od udziału w postępowaniu. W związku z tym Sąd uznał, że w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 3 kpa do wznowienia postępowania.
Tematyka wyłączenia członków Kolegium była przedmiotem rozstrzygnięcia we wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że " art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji".
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, ze dotychczasowa wykładnia normy prawnej rozpatrywanej przez sądy administracyjne sprzeczna z sentencja wyroku, nie była prawidłowa. Biorąc pod uwagę charakter wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy uznać, że wyłączenie członka SKO ma zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której członek ten brał udział w wydaniu przez SKO decyzji po raz pierwszy, a następnie decyzja ta została zaskarżona do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Trybunał Konstytucyjny podzielając stanowisko NSA wyrażone w uchwale z dnia 22 lutego 2007r. sgn. II GPS 2/06, stwierdził, że z dwóch elementów, które składają się na istotę dwuinstancyjności, większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostek przypisane zostało dwukrotnemu rozpatrzeniu sprawy, a nie okoliczności, że dokonują tego dwa różne organy. Względy prawdy obiektywnej nakazują wyłączyć członka SKO od udziału w postępowaniu, gdy brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie możliwość wznowienia postępowania administracyjnego, w którym brali udział członkowie SKO orzekający w składzie SKO przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tych warunkach należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. lit. b p.p.s.a. w zawiązku z art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 oraz art. 145a § 1 kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po dokonaniu zmiany składu orzekającego, winno rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w trybie art.127 § 3 kpa mając na uwadze wytyczne wyroku NSA z dnia 20 marca 2008r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. W pkt. 3 wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
/-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ M.Kwiecińska
MK