Uzasadnienie
4/II SA/Po 4394/01
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. z 1997 r. nr 142 poz. 950 ze zm.), pozbawił T.C. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...] września 1983 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 1945 r.
W uzasadnieniu podano, że T.C. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że T.C. uzyskał, na podstawie dotychczasowych przepisów, uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy powoduje pozbawienie takiej osoby tych uprawnień.
Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T.C. podniósł, że w czasie pełnienia służby w MO brał udział w operacjach wojskowych mających na celu obronę mienia i życia ludności polskiej przed grupami dywersyjnymi Wehrwolfu, UPA, zbiegami z Armii Radzieckiej.
Ponadto T.C. podał, że w latach 1942 - 1945 działał w Armii Krajowej w obwodzie kępińskim. Przysięgę T.C. złożył [...] maja 1942 r. przed dowódcą pseudonim "B." (B.R.) i otrzymał pseudonim "M.". Do wniosku T.C. załączył oświadczenie świadka B.R. z dnia [...] września 1982 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r.
Kierownik Urzędu wyjaśnił, że udziału w walkach z UPA i Wehrwolfu w ramach służby w MO nie można uznać za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, bowiem Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową.
Natomiast w kwestii działalności T.C. w AK podczas okupacji Kierownik Urzędu stwierdził, że w aktach brak dokumentów o tej działalności, a ponadto upłynął termin określony w art. 22 ust. 3 ustawy, do składania wniosków z nowych tytułów określonych w art. 1 - 4 ustawy.
W związku z powyższym okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu uznał za nie mające wpływu na wynik sprawy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.C. wniósł o "przeanalizowanie niekorzystnej" dla niego decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] października 2001 r. i przyznania mu uprawnień kombatanckich gdyż walczył z okupantem o niepodległość Polski. Skarżący powołał się na swoje pisma z dnia [...] stycznia 2001 r. i [...]marca 2001 r.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Ustawodawca w art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.), zamieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulował sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1991 r., posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej, niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art. 25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów.
Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach przyjęto zasadę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich.
Do tej grupy osób należy T.C., który uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 1945 r. Jak wynika z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. z dnia [...] maja 1983 r. w okresie tym skarżący pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej.
Fakt pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej nie daje podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich, bowiem zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. OPS 5/00 Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..... Zatem uzasadnione jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...]września 1983 r.
Jednak skarżący w toku postępowania administracyjnego podniósł, że w latach 1942 - 1945 włączył się aktywnie do działalności w ruchu oporu (oświadczenie świadka B.R. k.
23) i został zaprzysiężony w dniu [...] maja 1942 r. przez dowódcę placówki Armii Krajowej B. R. pseudonim "B.". Skarżący otrzymał pseudonim "M.". Zresztą o swoim udziale w ruchu oporu skarżący pisał już w życiorysie z dnia [...] maja 1983 r. stanowiącym załącznik do deklaracji członkowskiej. W związku z tym dziwi stwierdzenie Kierownika Urzędu zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2001 r., że "w aktach brak dokumentów o działalności w AK". Sąd nie podziela stanowiska organu, że nie jest on obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach, także w sytuacji gdy wniosek o przyznanie uprawnień z innego tytułu został złożony po 31 grudnia 1998 r.
W sprawie tej wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 77/00 (OSN z 2001 r. poz. 475), a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 grudnia 2001 r. sygn. OPS 11/01 (ONSA 2000/3/100).
Zgodnie z przyjętym stanowiskiem, przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym po 31 grudnia 1998 r,, że zachodzą okoliczności uzasadniające po jego stronie tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie. W takiej sytuacji przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należy dokładnie wyjaśnić czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego, wskazanego tytułu.
Należy zaznaczyć, że w dacie orzekania przez Sąd przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach nie wywiera żadnych skutków prawnych z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. SK 4/02 (OTK- A 2003/4/31).
W związku z powyższym rzeczą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych będzie, przeprowadzenie postępowania w celu dokładnego wyjaśnienia czy T.C. spełnia przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich z innego wskazanego w ustawie o kombatantach tytułu, że szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), orzekł jak w sentencji.
/-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Hrycaj
KB/