Uzasadnienie
Wnioskiem z 12.07.2007r. M. K., jako strona postępowania dotyczącego nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu gospodarczego – własnej stodoły zlokalizowanej na działce nr [..] w S., zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o wydanie z akt sprawy kopii pisma pełnomocnika uczestników postępowania – T. M. i J. P. z dnia 14.06.2007r.
Postanowieniem z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 74 § 2 i art. 123 kpa odmówił wydania odpisu – kopii żądanego pisma, wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie wykazał swojego ważnego interesu, który stanowiłby podstawę do jego wydania, co zgodnie z art. 73 § 3 kpa winien uczynić.
M. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienia, wskazując, że tocząca się sprawa dotyczy przedmiotu jego własności, a to uzasadnia jego ważny interes w wydaniu żądanego dokumentu. Nadto zarzucił, iż organ I instancji błędnie powołał jako podstawę wydania zaskarżonego postanowienia art. 74 § 2 kpa, ponieważ przepis ten dotyczy sytuacji określonej w art. 74 § 1 kpa, czyli akt spraw objętych ochroną tajemnicy państwowej oraz akt spraw wyłączonych przez organ ze względu na ważny interes państwa. Żądanie skarżącego nie dotyczyło akt tego rodzaju. Wskazał również, że Powiatowy Inspektor powołał w uzasadnieniu postanowienia przepis, który nie istnieje – art. 73 § 3 kpa.
Nadto- w ocenie wnoszącego zażalenie - ważny interes strony, którego wykazania żądał organ, zgodnie z art. 73 § 2 kpa dotyczy sytuacji, kiedy strona domaga się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów. Przepisy art. 73 § 2 i art. 74 określają wyjątki od zasady ogólnej wyrażonej w art. 73 § 1 kpa.
Postanowieniem z [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3.06.1997r. (sygn. akt I SA/Łd 302/96, Lex nr 29358) stwierdził, że strona żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie, dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie, zaistniał ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 kpa.
W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie przesłanka taka nie zaistniała. Żądanie strony wydania odpisów z akt sprawy, wobec jej uprawnienia do przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów (art. 73 § 1 kpa), nie świadczy o istnieniu ważnego interesu strony. Na poparcie powyższej tezy Wojewódzki Inspektor przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 29.03.2001r. (sygn. akt II SA 2580/00, Wokanda 202/1/26), w którym to stwierdzono, że "organ administracji państwowej nie ma obowiązku sporządzania i wydawania stronie postępowania administracyjnego uwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt sprawy."
Organ II instancji podzielił natomiast zarzut, iż organ I instancji błędnie powołał się na nieistniejący przepis art. 73 § 3 kpa.
M. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przytaczając argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 18 lipca 2007r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z naruszeniem art. 7-9, art. 73 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa.
W myśl art. 73 § 2 kpa strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że ustawodawca uzależnił możliwość wydania stronie odpisów dokumentów z akt sprawy od wykazania przez nią istnienia ważnego interesu. W takiej sytuacji organ decyduje w okolicznościach danej sprawy, czy strona wykazała ważny interes do tego, by wydać jej odpisy. Istotne jest jednak to, że w przypadku, gdy strona we wniosku o wydanie odpisów z akt nie wykaże istnienia ważnego interesu, organ – mając na względzie przepisy art. 7, 8 i 9 kpa - winien sprawdzić uprawnienie wnioskującego, tj. zapytać się go do czego potrzebne są mu żądane dokumenty (por. wyrok WSA w Warszawie z 23.11.2006r., II SA/Wa 824/2006, Lex nr 304149. wyrok WSA w Warszawie z 6.06.2006r., I SA/Wa 2238/2005, Lex nr 232909; wyrok WSA w Warszawie z 6.06.2006r., I SA/Wa 2238/2005, Lex nr 232909).
Na organie administracji publicznej ciąży bowiem obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 kpa), prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa), a także obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa).
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji, nie wyjaśniając, czy skarżący legitymuje się ważnym interesem określonym w art. 73 § 2 kpa, odmówiły mu wydania kopii pisma. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, skarżący we wniosku z dnia 12 lipca 2007r., nie wykazał istnienia ważnego interesu uprawniającego go do uzyskania odpisu pisma, ograniczył się jedynie do sformułowania żądania wydania kopii dokumentu. Powiatowy Inspektor zaś, nie wyjaśniając jednak kwestii istnienia po stronie wnioskodawcy ważnego interesu, postanowieniem z [..] odmówił mu wydania odpisów pisma. Naruszył tym samym powołane przepisy postępowania (art. 7-9 i art. 73 § 2 kpa) w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Z kolei organ II instancji przeoczył, że w zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący wskazał, iż wniosek o wydanie kopii pisma złożył w sprawie prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego, w której nakazano mu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania stodoły zlokalizowanej na działce nr [..] w S.. Jak podał, sama ta okoliczność uzasadnia wydanie mu żądanej kopii pisma, ponieważ jego treść dotyczy przedmiotu własności wnioskodawcy. Tymczasem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując zażalenie nie ustosunkował się do powołanej przez M. K. argumentacji, redukując swe rozważania do przytoczenia orzecznictwa sądów administracyjnych oraz lapidarnego stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu strony. Naruszył tym samym przepisy art. 73 § 2 kpa oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Winien był bowiem rozważyć, czy powołana przez skarżącego konkretna okoliczność świadczy o tym, że ma on ważny interes w uzyskaniu odpisu żądanego dokumentu.
W przypadku zaś uznania, że okoliczność ta jest niewystarczająca do tego, by skarżącemu wydać żądany odpis, zobowiązany był z mocy art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa do podania motywów swego rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Warszawie z 23.11.2006r., VII SA/Wa 824/2006, Lex nr 304149; wyrok NSA z 15.10.2003r., II SA/Kr 2562/00, Wspólnota 2004, nr 5, s. 56).
Zaznaczyć również należy, że organy obu instancji całkowicie pominęły fakt, że skarżący wystąpił o wydanie pisma sporządzonego przez pełnomocnika uczestników postępowania wniesionego w trakcie postępowania, w którym był adresatem decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu gospodarczego, zaś pismo, którego wydania zażądał pochodzi od pełnomocnika uczestników postępowania mających przeciwne do skarżącego interesy. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 13.04.2007r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z [..] nakazującą przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku stodoły należącego do S. i M. K. Z kolei treść żądanego pisma z dnia 14.06.2007r. wskazuje, że zostało ono wniesione w trakcie ponownie prowadzonego postępowania przed organem I instancji. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, może być posiadanie odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach (por. wyrok NSA z 23.01.1998r., I SA/Łd 770/96, niepubl. – za R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 194).
Wobec wykazanego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien – mając na uwadze treści art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) - zastosować się do powyższych wytycznych Sądu.
O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a., a o wykonalności zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 152 p.p.s.a.
/-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska