Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 29 kwietnia 2022 r., [...], którym odmówiono skarżącym S. B. i F. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (zwanego dalej "Powiatowy Inspektorem") z dnia 20 października 2021 r., [...] o nakazie rozbiórki.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach.
Z informacji zawartych w zebranych w sprawie aktach wynika, że w odniesieniu do zabudowy na działce [...] należącej do S. B. i F. B. toczyły się równolegle trzy postępowania: dotyczące budynku warsztatu, magazynu numer 1 i magazynu numer 2. W odniesieniu do magazynu numer 2 wydano postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych ([...]), które – po rozpatrzeniu zażalenia właścicieli – zostało uchylone przez Wojewódzkiego Inspektora ([...]), a 31 stycznia 2022 r. Powiatowy Inspektor umorzył postępowanie prowadzone wobec tego obiektu. W przypadku budynku warsztatu Powiatowy Inspektor decyzją z dnia 20 października 2021 r., [...] wydał decyzję o jego rozbiórce, która to decyzja na skutek odwołania skarżących została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora, a postępowanie pierwszej instancji ostatecznie umorzono 4 marca 2022 r., z tych samych powodów, co postępowanie wobec magazynu numer 2.
Decyzją z dnia 20 października 2021 r., [...] Powiatowy Inspektor nakazał S. B. i F. B. rozbiórkę budynku inwentarskiego oznaczonego numerem 1 – użytkowanego jako budynek magazynowy w H. na działce [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzję powyższą wydano więc tego samego dnia, co decyzję rozbiórkową [...] dotyczącą warsztatu. Obie decyzje wysłano skarżącym S. B. i F. B. w jednej kopercie (zob. zwrotne potwierdzenia odbioru przy k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Jak wskazano, od decyzji [...] skarżący odwołali się, skutecznie doprowadzając do jej uchylenia i umorzenia postępowania. Dokumentacja zebrana w aktach wskazuje natomiast, że od decyzji rozbiórkowej budynku inwentarskiego nr 1, pomimo iż wskazywałby na to interes skarżących, nie złożyli oni odwołania, a decyzja ta stała się ostateczna.
Pismem z dnia 14 marca 2022 r., [...] Powiatowy Inspektor skierował do S. B. i F. B. upomnienie w sprawie wykonania rozbiórki budynku inwentarskiego w związku z nakazem rozbiórki z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia 18 marca 2022 r. S. B. i F. B. złożyli odwołanie od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Wobec powyższego pismem z dnia 1 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Inspektor zawiadomił odwołujących się w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) o uchybieniu przez nich terminu do złożenia odwołania oraz wyznaczył im termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (k. [...] akt administracyjnych organu drugiej instancji).
Pismem z dnia 18 marca 2022 r. S. B. i F. B. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przyznali, że choć decyzję im doręczono (są w jej posiadaniu), to do 15 marca 2022 r. (wówczas otrzymali upomnienie) nie mieli świadomości wydania decyzji. Nakaz rozbiórki z dnia 20 października 2021 r., [...] przysłano w kopercie z innymi pismami, a z uwagi na podobieństwa pomiędzy dokumentami, skarżący nie dostrzegli co otrzymali. Dla S. B. i F. B. odróżnienie podobnych decyzji było trudne.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r., [...] Wojewódzki Inspektor odmówił S. B. i F. B. przywrócenia terminu. Podkreślił, że decyzja z dnia 20 października 2021 r., [...] została im skutecznie doręczona, a na zwrotnych potwierdzenia S. B. potwierdziła otrzymanie pism należycie opisanych na przesyłce. Zdaniem organu odwołujący się nie wykazali braku winy w uchybieniu termin do wniesienia odwołania stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.").
W skardze S. B. i F. B. zarzucili naruszenie art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 58, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a. Akcentowali, że są osobami w podeszłym wieku i nie potrafili odróżnić przysłanych im równolegle decyzji, zwłaszcza, że różniły się one wyłącznie znakiem i nazwą obiektu. Skarżący zaznaczyli też, że o braku winy z ich strony (nieświadomości, iż odebrali decyzję z dnia 20 października 2021 r., [...] – uw. Sądu) w uchybieniu terminu świadczy też to, że toczyły się postępowania w sprawie zabudowy na ich nieruchomości i w przypadku pozostałych rozstrzygnięć, także tego które doręczono tego samego dnia, składali skutecznie i terminowo środki zaskarżenia. Zaznaczyli też, że nie mają doświadczenia w kontaktach z organami administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o jej oddalenie.
Przy wiadomości e-mail Inspektor Powiatowy nadesłał do akt kserokopię decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...], którą doręczono skarżącym w tej samej kopercie, co decyzję z dnia 20 października 2021 r., [...] (k. [...] akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Sąd na wstępie podkreśla, że niniejszą sprawę ocenił z uwzględnieniem jej indywidualnej specyfiki i nie miał w intencji kwestionować przywołanego przez organ orzecznictwa sądów administracyjnych. W judykaturze z reguły brak winy w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. stwierdza się, gdy osoba uchybiła terminowi z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, a zarazem wykazała się starannym działaniem, przy braku choćby lekkiego niedbalstwa.
Sąd ma świadomość, że okoliczności niniejszej sprawy prima facie mogą przemawiać za przypisaniem skarżącym winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] Po namyśle skład orzekający doszedł jednak do przekonania, że można znaleźć argumenty za potraktowaniem niniejszej sprawy jako przypadku wyjątkowego, zasługującego na indywidualne potraktowanie.
Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżącym decyzje z dnia 20 października 2021 r., [...] i [...] doręczono w jednej kopercie. Nie jest to sposób doręczenia niedopuszczalny, niemniej rodzi pewne ryzyka, co do tego, czy strona zrozumie i świadomie zapozna się z wysłanymi jej pismami.
Przede wszystkim doręczone dwóch kopertach S. B. i F. B. (po dwie decyzje w dwóch kopertach) decyzje z dnia 20 października 2021 r., [...] i [...] są łudząco do siebie podobne graficznie i treściowo. Osoba, która je odebrała, S. B. ma ponad 70 lat i okoliczności sprawy pozwalają przypuszczać, że nie jest osobą, która bezpośrednio zajmuje się sprawami nieruchomości na działce [...] Skarżąca od decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] nie złożyła odwołania, co dziwi, zwłaszcza, że decyzja ta dotyczy jej żywotnych interesów. Z kolei drugą decyzję [...] skarżąca objęła odwołaniem złożonym w terminie.
Zdaniem Sądu okoliczności sprawy, gdy spojrzeć na nie w całokształcie, pozwalają uznać za uprawdopodobnioną tezę, że S. B. i F. B. mogli w ogóle nie zorientować się, że doręczono im decyzję [...] Sąd uważa, że skarżącym można przypisać z tego powodu brak zawinienia w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Taka ocena opiera się przede wszystkim na fakcie, że skarżący są osobami w podeszłym wieku i mogli rzeczywiście nie zorientować się, jakie pisma (akty) im doręczono. Dodać trzeba, że w kopercie włączono równolegle dwie decyzje [...] i [...], wizualnie łudzącą podobne.
Wreszcie Sąd uważa, że pośrednio wersje zdarzeń prezentowaną przez skarżących potwierdza to, że od drugiej decyzji zawartej w tej samej kopercie skarżący skutecznie się odwołali. Zważając, że obie decyzje dotyczą zbliżonych obiektów, a zwalczanie nakazu rozbiórki obu jest w żywotnym interesie skarżących, brak zaskarżenia decyzji z dnia 20 października 2021 r., [...] można tłumaczyć nie zaniedbaniem, ale całkowitym brakiem świadomości jej doręczenia po stronie skarżących. Wynikało to najpewniej z braku doświadczenia w sprawach urzędowych oraz ograniczonych zdolności co do rozeznania się w treści bliźniaczych decyzji przez osoby w podeszłym wieku.
Z powyższych względów Sąd uznał, że Inspektor Wojewódzki w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy miał podstawy, aby przywrócić skarżącym termin do wniesienia odwołania na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę powinien więc termin ten przywrócić.
Sąd – uznając za zasadny zarzut uchybienia wymienionemu przepisowi – orzekł więc o uchyleniu postanowienia Wojewódzkiego Inspektora na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyła się kwota uiszczonego wpisu od skargi wynosząca 100 zł (k. [...] akt sądowych), wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) w kwocie 480 zł oraz opłata od złożenia jednego dokumentu pełnomocnictwa w należnej ustawowo opłacie w kwocie 17 zł (k. [...] akt sądowych).