Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami) pozbawił uprawnień kombatanckich skarżącego W. B., przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. (w skrócie ZBoWiD) decyzją z dnia [...] września 1989 r. z tytułu walk z reakcyjnym podziemiem w ramach służby w LWP w okresie od [...].09.1947r. do [...].06.1948r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż na podstawie akt byłego ZBoWiD-u ustalono, że skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r., tj. po terminie określonym w art. 25 ust.2 pkt 2 ww. ustawy, oraz że służbę tę pełnił w jednostce wojskowej, która nie brała udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy, co uprawniałoby do uzyskania uprawnień z tytułu wskazanego w tym przepisie.
Organ wyjaśnił ponadto, iż zadeklarowana w ramach postępowania weryfikacyjnego, a wcześniej nie podnoszona przez skarżącego kwestia jego udziału w Ruchu Oporu oraz w strukturach Armii Krajowej (w skrócie AK) została potraktowana, zgodnie z art. 22 ust. 3 ww. ustawy, jako wniosek złożony po upływie ustawowego terminu.
Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że został pozytywnie zweryfikowany w 1993 r. i wówczas nie wymagano od niego żadnych dodatkowych wyjaśnień odnośnie przysługujących mu uprawnień kombatanckich. Skarżący podkreślił, że weryfikacja ta w świetle powołanego przepisu art. 22 ust. 3 ustawy przekreśliła jego prawo do uzyskania uprawnień z innego tytułu, bowiem nie był świadomym i nie został wówczas poinformowany o konieczności złożenia wyjaśnień, co do uczestnictwa w walkach w ramach oddziałów AK.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, w całości podtrzymując zawartą w niej argumentację oraz dodatkowo wyjaśnił, iż rozpatrzenie wniosku o przyznanie uprawnień z wskazanego przez skarżącego tytułu naruszałoby przepis art. 22 ust. 3 ww. ustawy.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, wskazując, iż uprawnienia kombatanckie przysługują mu z innego tytułu, wyjaśniając że o swojej działalności w szeregach AK oraz o swoim pseudonimie "S" wspomniał już w Deklaracji na członka ZBoWiD oraz w przedłożonym do akt personalnych tego stowarzyszenia życiorysie. Podkreślił, iż wcześniejsza pozytywna weryfikacja uprawnień przekreśliła możliwość ich uzyskania z innego tytułu, lecz negatywne jej konsekwencje niesłusznie obciążają wyłącznie jego osobę, bowiem w sytuacji, gdy organ zakwestionowałby wówczas tytuł jego uprawnień, z zachowaniem terminu powołałby się na przynależność do AK.
W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadną.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 par. 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także m.in. poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji.
W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z dwóch powodów: naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 22 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 uznany został bowiem za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 72 poz. 658).
Skoro zatem kwestionowana w skardze decyzja oparta została na przepisie ustawy, który uznany został za niezgodny z Konstytucją, zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. W sprawie zaistniała bowiem określona w art. 145a k.p.a. przesłanka do wznowienia postępowania w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, a w konsekwencji do uchylenia obu decyzji przez sąd administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli ich legalności.
Istotną wadą postępowań prowadzonych przez organ w przedmiotowej sprawie było również nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, z naruszeniem przepisów powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116 poz. 745). Procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich oraz wykładnia uchylonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisu art. 22 ust. 3 powołanej ustawy nie wyłączają bowiem możliwości wykazania i zbadania, w tym samym lub innym postępowaniu, czy uprawnienia te nie przysługują tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także, czy przysługują na podstawie innego tytułu prawnego, określonego w art. 1 ust. 2 - art. 4 wskazanej ustawy (por. uchwała SN z 03.12.2001 r. sygn. OPS 11/01 ONSA 2002/3/100 oraz wyrok SN z dnia 22.02.2001 r. sygn. III RN 77/00, OSNCP 2001/15/475).
W niniejszej sprawie już w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podnosił, że walczył w oddziałach AK, na dowód czego przedłożył oświadczenia dwóch świadków, którzy potwierdzają podnoszone okoliczności, przy czym jeden z tych świadków podaje nazwisko i pseudonim osoby, która wprowadziła skarżącego do skonkretyzowanego oddziału AK. Skarżący wskazał również na dokumentację zawartą w aktach b. ZBoWiD-u, w których znajduje się życiorys spisany przez skarżącego w dniu [...] maja 1989r., z zawartą w nim informacją o jego zaangażowaniu w strukturach AK na terenie woj. r., gdzie wraz z rodziną był wysiedlony, oraz na treść deklaracji na członka ZboWiD-u, w której informował o używanym pseudonimie. Zarówno w toku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, jak i rozpatrując ponownie sprawę, Kierownik Urzędu nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, w ramach którego dokonałby również merytorycznej oceny wskazanych dokumentów, naruszając w ten sposób wskazane przepisy regulujące postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich oraz przepisy art. 7, 77§ 1 oraz 107 § 3 k.p.a.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2001 r. Nr [...].
Przeprowadzając ponownie postępowanie weryfikacyjne organ winien merytorycznie rozpatrzyć argumenty przedstawione przez skarżącego oraz poczynić własne ustalenia, co do zasadności zgłoszonego wniosku, i w efekcie dać temu wyraz w uzasadnieniu przyszłej swojej decyzji.
Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny przy tym nie zastosowano, mając na uwadze treść przepisu art. 26 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ P.Miładowski
JFS