Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. postanowieniami z dnia [...] grudnia 2004r. - wydanymi na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowania administracyjne w sprawach samowolnej budowy na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w B. gm. T.:
- - tunelu foliowego ([...]),
- - piwnicy przylegającej do budynku gospodarczego ([...]),
- - budynku gospodarczego dwukondygnacyjnego ([...]),
- - obiektu budowlanego pokrytego eternitem ([...]),
- - budynku mieszkalnego jednorodzinnego ([...]).
W uzasadnieniu powołał się na uzyskaną od Urzędu Miasta i Gminy T. informację, że działka nr [...], na której zlokalizowane są te inwestycje położona jest na terenie, dla którego brak jest planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu orzekającego spowodowało to "powstanie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa; tutejszy organ nie może bowiem dalej prowadzić przedmiotowego postępowania, ponieważ nie może przeprowadzić badania zgodności przedmiotowego obiektu z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, którego nie ma (...). Tylko gmina ma kompetencje do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stąd też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego musi poczekać do czasu, aż gmina taki plan uchwali i dopiero wówczas może podjąć zawieszone postępowanie".
K. i M. A.– wnieśli zażalenia na te postanowienia, ale Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po uprzedniej odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń – postanowieniami z dnia [...] marca 2005r. stwierdził, wniesienie zażaleń z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 kpa. Uczestnicy postępowania potwierdzili odbiór postanowień o zawieszeniu postępowania w dniu 23 grudnia 2004r. a zażalenia wnieśli dopiero 19 stycznia 2005r.
Postanowienia o stwierdzeniu wniesienia zażaleń z uchybieniem terminu są przedmiotem skarg wniesionych przez K. i M. A. do Sądu w sprawach sygn. II SA/Po 449-450-451-452-453/05. Na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006r. sprawy te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Po 449/05.
Skarżący podnieśli, że zażalenia na postanowienia o zawieszeniu pięciu postępowań administracyjnych wnieśli zaraz po wyjaśnieniu wątpliwości co do przedmiotu tych postępowań wywołanych "błędami w numeracjach". Organ nadzoru budowlanego zmienił numerację spraw bez uprzedniego poinformowania o tym skarżących.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz uczestnicy postępowania J. A., H. A. i B. A. wnieśli o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Argumenty przytoczone przez skarżących, wskazujące na wprowadzenie ich w błąd przez organ administracyjny oznaczeniem postanowień o zawieszeniu postępowań częściowo zmienioną sygnaturą były przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy rozpatrywaniu wniosków K. i M. A. o przywrócenie terminów do wniesienia zażaleń na zawieszenie. Postanowieniami z dnia [...] marca 2005r. organ odwoławczy odmówił skarżącym przywrócenia tych terminów.
W piśmie z dnia [...] maja 2005r. skarżący wyraźnie wskazali, że przedmiotem skarg są postanowienia z dnia [...] marca 2005r. stwierdzające wniesienie przez nich zażaleń na zawieszenie postępowań z uchybieniem terminu (k. 10 akt sądowych).
Skargi te nie są uzasadnione, bowiem nie ma wątpliwości, że skarżącym doręczono przesyłkę zawierającą pięć postanowień o zawieszeniu postępowania w dniu 23 grudnia 2004r., a zażalenie nadali przez pocztę dopiero w dniu 19 stycznia 2005r., mimo że każde z postanowień zawierało pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia. Stosownie do przepisu art. 141 § 2 kpa zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W tej sytuacji organ odwoławczy słusznie stwierdził wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu (art. 133 kpa w związku z art. 144 kpa).
Nie można jednak nie dostrzec, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. postanowieniami z dnia [...] grudnia 2004r. zawiesił postępowania z rażącym naruszeniem przepisu art. 97 § 4 kpa. Brak planu miejscowego dla danego terenu oznacza, że nie został w tym trybie uregulowany stan prawny. Oczekiwanie na ewentualne uchwalenie w przyszłości miejscowego planu zagospodarowania, czyli oczekiwanie na wydanie przepisów gminnych nie jest zagadnieniem wstępnym, które mogłoby uzasadniać zawieszenie postępowania na podstawie powołanego przepisu (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1996r. sygn. I SA 1843/94 opubl. ONSA 1996/4/191) i wyrok NSA z 20 września 1982r. I SA717/82 opubl. ONSA 1982r. z 2 poz. 88). W trybie art. 97 § 4 kpc zawiesza się postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w indywidualnej sprawie, a nie w oczekiwaniu na wydanie przepisów prawnych. Nieistnienie planu zagospodarowania przestrzennego ma danym terenie, wbrew stanowisku organu I instancji nie uniemożliwia kontynuowania postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej.
Aby przeciwdziałać szkodliwemu społecznie uchylaniu się przez organ administracyjny od merytorycznego zakończenia sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien – na wniosek skarżących bądź z urzędu – podjąć postępowania bezpodstawnie zawieszone i nadać sprawom bieg. Jeśli organ administracyjny tego nie uczyni mogą wnieść do Sądu skargę na bezczynność organu, po uprzednim wyczerpaniu trybu wskazanego w art. 37 § 1 kpa, to znaczy po wniesieniu do organu administracji publicznej wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (patrz m. in. wyrok NSA z 19 stycznia 1990r. sygn. SAB/Gd 9/89 ONSA 1990/1/14 i wyrok NSA z 11 marca 1998r. sygn. IV SAB 143/97 Lex 45702).
Trzeba też podkreślić, że obowiązek organu podjęcia zawieszonego postępowania nie ogranicza się do wskazanych w art. 97 i nast. kpa sytuacji proceduralnych. Dlatego też, jeśli w jakichkolwiek innych okolicznościach organ dojdzie do przekonania, że przyjęta poprzednio w jego postanowieniu podstawa zawieszenia w rzeczywistości nie istniała, powinien podjąć zawieszone postępowania.
Jeśli organ I instancji nie podejmie zawieszonego postępowania będzie to obligowało organ nadzorczy do stwierdzenia nieważności rażąco wadliwego postanowienia o zawieszeniu postępowania, wydanego z oczywistym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa (patrz wyrok NSA z 20 maja 1998r. sygn. IV SA 1215/96 Lex 43273).
Sąd nie mógł tego uczynić, bowiem przedmiotem oceny Sądu mogło być wyłącznie zaskarżone postanowienie organu I instancji stwierdzające wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu.
Skoro jak już wyżej wyjaśniono – to ostatnie postanowienie było trafne, Sąd na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
/-/ B. Kamieńska /-/ A. Zieliński /-/ St. Małek jw