Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 czerwca 2022 r. M. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr [...]. W treści skargi zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż skarżony dokument nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem podlegającym kontroli sądów administracyjnych.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Po [...] odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed merytoryczną oceną wniesionej skargi obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy akt lub czynność podlegający zaskarżeniu dotyczy kognicji sądu administracyjnego.
Oceniając dopuszczalność wniesionej w niniejszej sprawie skargi wskazać należy, iż na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. 2022, poz. 574) uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie. Zakres normatywny ustępu 2 przepisu art. 9 stanowi realizację przepisu art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. Według zaś z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy, organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Uchwalanie regulaminu studiów należy do zadań senatu (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
W tym miejscu należy podkreślić, że ustawodawca w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przyznając organom uczelni możliwość uregulowania organizacji uczelni i toku studiów, nie poddał kontroli sądów administracyjnych wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni. W ustawie wskazano wyraźnie przypadki, w których wydawane są decyzje administracyjne. Przyjęte rozwiązanie wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii. W konsekwencji kognicji sądów administracyjnych podlegają tylko decyzje organów uczelni mające wyraźną podstawę prawną w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z jej regulacjami w drodze decyzji administracyjnej orzeka się o: odmowie przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzeniu nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), świadczeniach pomocy materialnej dla studentów (art. 86 ust. 2 ustawy), skreśleniu z listy studentów (art. 108).
Ponadto ustawa dokładnie określa inne sytuacje, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, tj.: na rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia aktu wydawanego przez samorząd studencki niezgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutu uczelni, regulaminu studiów lub regulaminu samorządu (art. 110 ust. 8); na decyzję Rady Doskonałości Naukowej w sprawie nabycia uprawnień równoważnych uprawnieniom wynikającym z posiadania stopnia doktora habilitowanego (art. 226 ust. 5); na prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej (art. 318); na rozstrzygnięcie nadzorcze ministra w sprawie stwierdzenia nieważności aktu uczelni niezgodnego z prawem (art. 427 ust. 3).
Zgodnie z art. 85 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Student ma prawo do przystąpienia do egzaminu komisyjnego przy udziale wskazanego przez niego obserwatora na zasadach określonych w regulaminie studiów.
Jednakże należy mieć na uwadze, na co słusznie wskazał Rektor w odpowiedzi na skargę, iż przepis art. 85 cytowanej ustawy nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w przedmiocie zgody na egzamin komisyjny.
W doktrynie i orzecznictwie za utrwalony uznać należy pogląd zgodnie z którym zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków użytkowników zakładu przesądzające. Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące postawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. statucie uczelni czy w regulaminie studiów, będą to akty zakładowe wewnętrzne, które dotyczą indywidualnie określonego członka zakładu, które jednak nie odnoszą się do nawiązania, bądź rozwiązania stosunku łączącego go z zakładem.
Tego rodzaju aktem opartym na wewnętrznym źródle prawa jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia egzaminu komisyjnego.
W ocenie Sądu przedmiotowe rozstrzygnięcie nie stanowi decyzji administracyjnej o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. jak również nie stanowi akt o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a..
Podkreślić należy, iż kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, zaś rozstrzygnięcia uczelni mające podstawę prawną w takich wewnętrznych źródłach prawa, jak regulamin studiów, mają charakter aktów wewnętrznych i nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, Baza NSA). Skoro organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów to uznać należy, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich aktów podejmowanych w indywidualnych sprawach kontroli sądów administracyjnych.
W związku z powyższym uznać należało, że kwestia wyrażenia zgody na egzamin komisyjny dotyczy stosunku wewnętrznego pomiędzy zakładem a tym studentem i tym samym nie mieści w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Kwestie te podlegają weryfikacji tylko i wyłącznie w trybie i na zasadach określonych w statucie uczelni oraz regulaminie studiów, a zatem nie można ich uznać za akty o charakterze zewnętrznym. Nie wymagają one wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądowej, bowiem nie wywierają bezpośrednio jakiegokolwiek skutku na zewnątrz, w postaci nawiązania, odmowy nawiązania, przekształcenia bądź rozwiązania stosunku zakładowego. W konsekwencji takie akty lub czynności podejmowane w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądowej.
Stwierdzenie powyższego oznacza, skarga w niniejszej sprawie, jako dotycząca czynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł orzeczono stosownie do treści art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji postanowienia