Uzasadnienie
Decyzją ostateczną z dnia [...] maja 1999 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 40 i 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) nakazał J. i M. S. wykonanie dokumentacji inwentaryzacyjno-sprawdzającej oraz uzyskanie pozwolenia na użytkowanie wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w P. obiektów w postaci: dobudowanego budynku mieszkalnego o wymiarach 7,80 x 3,00 m, budynku gospodarczego o wymiarach 9,50 x 3,00 m i garażu o wymiarach 3,00 x 5,00 m.
W motywach powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że opisane wyżej obiekty wzniesione zostały przez J. i M. S., bez wymaganego pozwolenia na budowę, w latach 1985 - 1989, za zgodą ówczesnego właściciela działki - Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P.. W czerwcu 1994 r. wskazani wyżej inwestorzy stali się współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na datę wybudowania obiektów istnieje możliwość ich legalizacji, po przedłożeniu przez inwestorów niezbędnych dokumentów.
Wnioskiem z dnia [...] października 1999 r. J. i M. S. zwrócili się do Starosty S. o udzielenie im pozwolenia na użytkowanie opisanych na wstępie obiektów budowlanych. Do wniosku dołączyli dokumentację techniczną inwentaryzacyjno-sprawdzającą sporządzoną przez projektanta M.C..
Decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Starosta S. udzielił inwestorom pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanych obiektów, podnosząc między innymi, że przedmiotowa zabudowa nie koliduje z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy S., a inwestorzy przedłożyli dokumentację inwentaryzacyjną. W konkluzji organ orzekający stwierdził, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 7.X.1974 r. (Dz.U. Nr 89 poz. 229 ze zm.), a wobec tego istniały podstawy z art. 42 ust. 2 w związku z art. 40 powołanej ustawy do udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowych obiektów.
W następstwie odwołania wniesionego przez współwłaściciela działki nr [...] – B. S. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została przedwcześnie, bowiem przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność, a tym samym wszyscy jej współwłaściciele zobowiązani są, zgodnie z prawem cywilnym udzielić zgody na użytkowanie spornych obiektów.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2000 r. Starosta S. zawiesił postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd powszechny kwestii udzielenia inwestorom przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości zgody na użytkowanie przedmiotowych obiektów.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2001 r. Starosta S. na podstawie art. 49 ust. 1 w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) oraz w oparciu o plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminu S.. zatwierdzony uchwałą nr XII/14/91 z 1991 r. udzielił J. i M. S. pozwolenia na użytkowanie dobudowanej do budynku mieszkalnego werandy oraz budynku gospodarczego i garażu, położonych w P. na działce nr [...].
W motywach powyższej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Sąd Rejonowy w Środzie Wlkp. odrzucił wniosek inwestorów w sprawie uzyskania zgody współwłaścicieli nieruchomości na użytkowanie przedmiotowych obiektów z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej. Dlatego w niniejszej sprawie udzielono pozwolenia na użytkowanie.
W odwołaniu od powołanej decyzji B. i B. S. podnieśli, że zaskarżona decyzja narusza interesy pozostałych mieszkańców budynku między innymi przez ograniczenie dostępu do drogi publicznej. Ponadto przedmiotowe obiekty zostały wzniesione niezgodnie ze sztuką budowlaną, gdyż brak jest odpowiedniej instalacji elektrycznej i kominowej. Wskazano również, że zaskarżona decyzja wydana została wbrew woli współwłaścicieli.
Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. sprostowaną postanowieniami z dnia [...] i [...] listopada 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie wskazanych w niej podstaw materialnoprawnych i w ich miejsce powołał art. 42 ust. 3 w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229) oraz art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.), a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda przedstawił przebieg postępowania w sprawie, a następnie stwierdził, że Starosta S. wydał słuszną decyzję udzielając inwestorom pozwolenia na użytkowanie spornych obiektów budowlanych, choć zastosował niewłaściwą podstawę prawną. Odnosząc się do ostatniej z wymienionych kwestii wyjaśnił, że art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się do obiektów wzniesionych w okresie obowiązywania tego prawa, natomiast w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. (art. 40 i 42 tego prawa). B. i B. S. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucając jej naruszenie prawa skarżący wywiedli, że w sprawie nie ustalono, czy usytuowanie przedmiotowych obiektów nie zagraża bezpieczeństwu innych użytkowników między innymi z punktu widzenia ochrony przeciwpożarowej. Ponadto podnieśli, że w sprawie brak jest dokumentacji budowlanej dotyczącej spornych obiektów oraz mapy zagospodarowania terenu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że postępowanie w sprawie likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego, budowie budynku gospodarczego oraz garażu na terenie działki nr [...] położonej w P. zostało zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S.. z dnia [...] maja 1999 r., którą - na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24.X.1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) - nałożono na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i równocześnie stwierdzono, że istnieją podstawy do legalizacji popełnionej samowoli. To oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 37 powołanej ustawy, a w konsekwencji do orzeczenia rozbiórki wskazanych obiektów.
Wykonując obowiązki nałożone cytowaną wyżej decyzją z dnia 2 [...] maja 1999 r. inwestor złożył wniosek o udzielenie mu pozwolenia na użytkowanie przedmiotowych obiektów dołączając do niego dokumentację inwentaryzacyjno-sprawdzającą.
Powinnością organu rozpoznającego powyższy wniosek było rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.), który stanowi, że podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.
Owe stwierdzenie zdatności do użytku powinno obejmować zbadanie, czy obiekt został wzniesiony zgodnie z wymogami prawa budowlanego, w tym określonymi w art. 5 ust. 1 tego prawa. Takich ocen nie zawarto w decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również w decyzji organu odwoławczego. Należy przy tym dodać, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów skarżących zawartych w odwołaniu, a kwestionujących możliwość bezpiecznej eksploatacji przedmiotowych obiektów oraz wskazujących na naruszenie interesów skarżących. W obu decyzjach nie nawiązano też do przedłożonej przez inwestora dokumentacji technicznej, w tym mapy obrazującej usytuowanie przedmiotowych obiektów, a w konsekwencji w żaden sposób nie wykazano zaistnienia przesłanek do udzielenia inwestorowi pozwolenia na użytkowanie.
Ponadto powołana dokumentacja techniczna nie zawiera dostatecznych stwierdzeń lub ocen dotyczących prawidłowości wykonanych przez inwestora robót budowlanych w świetle wymagań prawa budowlanego, co dodatkowo wyłącza możliwość kontroli zasadności zarzutów skargi.
W nawiązaniu do dalszych twierdzeń skargi należy wyjaśnić, że w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę organ orzekający nie ma obowiązku badania, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością, a decyzja udzielająca pozwolenia nie ma wpływu na ustalenie praw właścicielskich do gruntu.
Dlatego zarzut skargi związany z brakiem zgody skarżących na budowę spornych obiektów nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W świetle przedstawionych wyżej okoliczności należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r..
Dodatkowo wskazać trzeba, że z naruszeniem art. 97 § 2 i art. 102 kpa organ pierwszej instancji nie podjął zawieszonego postanowieniem z dnia [...] marca 2000 r. postępowania i w toku spoczywania sprawy wydał decyzję w niniejszej sprawie.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
/-/ K.Pawlicki /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek
MK