Uzasadnienie
4/II SA/Po 467/03
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 33k ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 29 XI 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.), w związku z § 1, § 2 ust. 2 pkt a, § 2 ust. 3, § 3 i § 5 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. ustalił J. B. odpłatność za pobyt dziecka M. B. w placówce opiekuńczo – wychowawczej w okresie od [...] r. do [...] r., w wysokości 461 zł miesięcznie. W decyzji określono jednocześnie, że określoną opłatę należy uiszczać do 20-tego dnia każdego miesiąca w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.. Organ wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 33k ust. 4 ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka.
Jednocześnie, zgodnie z § 2 ust. 2 pkt a powołanej w sentencji uchwały, jeśli dochód w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat jest wyższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy i wynosi powyżej 300 % tego kryterium, to wysokość miesięcznej opłaty po zastosowaniu częściowego zwolnienia ustala się na 100 % kwoty ustalonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. na 461 zł. Na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji organ ustalił, że dochody rodziny J. B. wynoszą 4165,94 zł., co stanowi 414 % kryterium dochodowego, określonego w ustawie.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. B. wskazał, że umieszczenie córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej nastąpiło wbrew jego woli, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., od którego wniesiono odwołanie.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 X 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 1994 r., nr 122, poz. 593 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa., w związku z art. 33k ust. 4 i ust. 7 ustawy o pomocy społecznej i § 1 ust. 1 i ust. 2 oraz § 2 ust. 2 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium podtrzymało w całości argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, podkreślając dodatkowo, że przedmiotem postępowania administracyjnego nie może być zasadność umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, lecz tylko sprawa opłat, które za taki pobyt musza ponosić rodzice. Ustawa o pomocy społecznej stanowi, że w razie umieszczenia dziecka w takiej placówce na podstawie orzeczenia sądowego, rodzice obowiązani są ponosić odpowiednie opłaty.
W skardze na powyższą decyzję J. B. podniósł, ze postępowaniu przed sądem rejonowym, zakończonym postanowieniem o umieszczeniu córki Skarżącego w placówce opiekuńczo – wychowawczej naruszono jego podstawowe prawa i wolności obywatelskie. Skarżący poniósł, iż organy administracji powinny były zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej aż do zakończenia postępowania odwoławczego, w którym badana jest zasadność skierowania M. B. do tej placówki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało całości swą dotychczasową argumentację wskazując dodatkowo, że zgodnie z art. 578 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenia sądów opiekuńczych są skuteczne i wykonalne w chwilą ich ogłoszenia, nawet gdy toczy się postępowanie odwoławcze. Skoro zatem córka Skarżącego została w odpowiednim trybie umieszczona w placówce, to zasadne było – zdaniem organu – naliczeni opłaty za ten pobyt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna, choć z uwagi na inne argumenty niż te, które zostały zawarte w skardze. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 33k ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zmianami) za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej rodzice dziecka ponoszą opłatę do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie. Z kolei zgodnie z art. 33k ust. 7 cytowanej ustawy, rada powiatu określa w drodze uchwały zasady częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców ze wspomnianych opłat.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, ustalając wysokość opłaty, wydały decyzje m.in. na podstawie przepisów uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie określenia zasad częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Przedmiot tej uchwały wskazuje, iż zawiera ona przepisy powszechnie obowiązujące na terenie Miasta P. (miasta na prawach powiatu) i dotyczy zasad opłacania przez podmioty w niej określone – rodziców oraz opiekunów prawnych dzieci umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, kosztów pobytu dzieci w tych placówkach. Uchwała ta należy zatem do kategorii przepisów prawa miejscowego, stanowionego przez powiat w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 1998 r. Nr 91, poz. 578 z późn. zm.).
Mając na uwadze ustawę z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 z późn. zm.) oraz art. 44 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (...), należy stwierdzić, iż zamieszczone w § 7 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] r. postanowienie, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia (...), narusza art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu (...), zgodnie z którym przepisy prawa miejscowego wchodzą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Oznacza to, że przepis prawa nie ogłoszony nie wchodzi w życie, a data ogłoszenia przepisu jest datą początkową, od której może on obowiązywać.
W konsekwencji, ustalając opłatę za pobyt córki Skarżącego w placówce opiekuńczo- wychowawczej organy orzekające powinny były ustalić, kiedy uchwała Rady Miasta P. weszła w życie i od kiedy przedmiotowa opłata mogła zostać naliczona. Akta sprawy nie zawierają natomiast żadnej informacji, kiedy uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym oraz kiedy weszła w życie, a okoliczność ta ma podstawowe znaczenie dla ustalenia opłaty w sposób prawidłowy.
Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
/-/ J. Wierchowicz /-/ J. Stankowski /-/ E. Makosz-Frymus
MK