Uzasadnienie
Skarżący B.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący argumentował, że jest jedynym żywicielem rodziny, żona nie pracuje, córka studiuje, druga córka pracuje i pozostaje na własnym utrzymaniu. Miesięczne dochody skarżący przeznacza na gaz, energię elektryczną, opał, zakup żywności i leków. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i uczącą się córką, obie nie uzyskują żadnych dochodów. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...]zł brutto miesięcznie. Posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha.
Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone na urzędowym formularzu było niepełne i wymagało uzupełnienia, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że miesięczne koszty koniecznych opłat wynoszą [...]zł. Pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie, stomatologa, ubiór, koszty związane ze studiami córki i pozostałe codzienne wydatki. Powtórzył, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha, z których nie czerpie żadnego dochodu. Jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę, córka nie otrzymuje żadnego stypendium. Nadto skarżący oświadczył, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, posiada samochód osobowy Fiat Punto z 1999r. Przedłożył:
- - kopie PIT-37 za 2012r., z których wynika, że osiągnął dochód w wysokości [...]zł.
- - kopie faktur za wodę, ścieki telefon, gaz, prąd,
- - kopie wyciągów z rachunku bankowego w PKO BP za okres od grudnia 2012r. do maja 2013r., z którego wynika, że miesięczne salda wynosiły [...]zł w styczniu, [...]zł - lutym, [...]zł - marcu, [...]zł - kwietniu, [...]zł - maju; nadto z tytułu umowy o pracę otrzymał w poszczególnych miesiącach wynagrodzenie - [...]zł, [...]zł, 2.785 zł, [...]zł, [...]zł; w dniu 26 marca 2013r. otrzymał zwrot podatku w wysokości [...]zł.
Stosownie do art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sadowoadministracyjnego. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem ich własnego niezbędnego utrzymania. Koszty postępowania ponosi wówczas za te osoby Skarb Państwa. Przy czym zauważyć należy, że prawom pomocy może być przyznane stronie, jedynie gdy po zaspokojeniu niezbędnych wydatków swojego utrzymania oraz rodziny (za mieszkanie, żywność, leki, podstawowy ubiór, chemię gospodarczą, kształcenie), a nie wszystkich wydatków, jakie strona chciałaby ponosić, nie pozostają już żadne wolne środki, które wnioskodawca mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu uiszczenie chociażby kosztów sądowych. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego, które wystarcza na zaspokojenie wszystkich koniecznych potrzeb bieżącego utrzymania rodziny. Skarżący szczegółowo te koszty wyliczył, sam też wskazał, że swoje dochody przeznacza na opłaty, zakup żywności, ubioru, stomatologa, koszty edukacji córki i pozostałe codzienne wydatki. Okoliczność tą potwierdzają wyciągi z rachunku bankowego, na który wpływają jego pobory i z którego dokonuje w zasadzie całkowitych wypłat. W przedstawionym okresie tylko w jednym miesiącu saldo było ujemne, ale wynosiło tylko [...]zł.
Nadto gdy na rachunek bankowy wpłynął zwrot nadpłaconego podatku w wysokości [...]zł, to środki te w niezmiennej wysokości znajdowały się na rachunku przez dwa okresy rozliczeniowe. Z powyższego wynika, że dochody w całości pokrywają konieczne miesięczne wydatki rodziny. Nadto wnioskodawca podał, że nie ma kredytów, pożyczek, oprócz pożyczki w pracy, czy innych ciążących na nim zobowiązań finansowych, których nie jest w stanie pokryć.
Wobec powyższego środki z tytułu zwrotu podatku należy potraktować, jako oszczędności, którymi skarżący dysponował w dniu składania wniosku o prawo pomocy. Z uwagi na fakt, że dysponuje wolnymi środkami finansowymi, winien je zabezpieczyć celem pokrycia kosztów postępowania chociażby w części. Istotą prawa pomocy jest bowiem obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania jedynie wtedy, gdy skarżącemu po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki.
Skarżący ma zatem możliwości by uiścić koszty sądowe, których wysokość nie przekroczy w niniejszej sprawie 400 zł i to rozłożonych w czasie (200 zł wpis od skargi podlegający zwrotowi w przypadku uwzględniania skargi, ewentualna opłata kancelaryjna 100 zł i ewentualny wpis od skargi kasacyjnej 100 zł). Zatem w tej części wniosek należało oddalić.
Wysokość posiadanych środków nie pozwala jednak na zabezpieczenie w pełni wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, zatem należało przyznać prawo pomocy w tej części i ustanowić dla skarżącego adwokata.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska