Uzasadnienie
Skarżący S. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich synów. Zamieszkuje w domu rodziców i korzysta z dwóch pokoi o powierzchni 12 m² i 9 m², jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,5 ha. Nadto posiada działkę i dom w budowie od 1999r. oraz samochód osobowy Daewo Lanos z 2000r. Oświadczył, że jest bezrobotny, a żona uzyskuje z umowy o pracę [...] zł miesięcznie. Synowie są uczniami gimnazjum i szkoły podstawowej.
Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") dodatkowo oświadczył, że opłaty za utrzymanie domu ponoszą rodzice, skarżący pokrywa połowę kosztów ogrzewania, które w całości wynoszą około [...] zł rocznie. Wskazał, że jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie żony. Skarżący jest bezrobotny, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Nie prowadzi też działalności gospodarczej.
Oświadczył, że ziemia którą posiada jest ugorowana, koszt utrzymania jej w kulturze rolnej przewyższa kwotę dopłat (około [...] zł), nie prowadzi żadnej działalności rolniczej. Przyznał, że uzyskuje dochody ze sprzedaży działek i tak w 2010r. uzyskał [...] zł, w 2011r. - [...] zł, a w 2012r. – [...] zł.
Podał, że od 1999r. buduje dom.
Wskazał, że nie ma żadnych kredytów, ani pożyczek. Koszty związane z podziałem nieruchomości ([...] zł), oraz opłatę planistyczną ([...] zł) pokrył ze środków uzyskanych ze sprzedaży działek.
Oświadczył, że na rachunku bankowym ma saldo w wysokości [...] zł, nie zna salda z rachunku żony.
Wyszczególnił koszty miesięcznego utrzymania rodziny na łączną sumę [...] zł, do czego doliczył koszt wyjazdu sanatoryjnego dla syna w łącznej wysokości [...] zł + [...] zł przejazd +[...] zł wydatki na miejscu.
Następnie wnioskodawca przedłożył:
- - PIT-37 za 2012r., z którego wynika dochód żony skarżącego w wysokości [...] zł ([...] brutto miesięcznie) i zwrot z tytułu nadpłaconego podatku w kwocie [...] zł,
- - wypisy z aktów notarialnych sprzedaży działek w 2010r. za [...] zł, w 2011r. za [...] zł i w 2012r. za [...] zł.
- - decyzje o wysokości podatku rolnego, leśnego i za pozostałe grunty za 2012 i 2013r.
- - zaświadczenie z Gminy o posiadanych gruntach,
- - faktury za zakup materiałów budowanych w okresie od września do końca października 2012r. na sumę – [...] zł oraz z maja 2013r. na kwotę [...] zł.,
- - dowody opłaty ubezpieczenia A oraz darowizny do Gminy,
- - wyciągu z rachunku bankowego z 31 grudnia 2012r. z saldem [...] zł i z 30 kwietnia 2013r. z saldem w wysokości [...] zł.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części.
Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle treści wniosku o prawo pomocy oraz jego obszernego uzupełnienia wskazać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów zainicjowanego postępowania.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz oświadczeń skarżącego wynika, że rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z wynagrodzenia za pracę jego żony w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie, z dopłat do gruntów oraz ze środków uzyskiwanych ze sprzedaży działek budowlanych. Uzyskiwane środki wystarczają na poniesienie zadeklarowanych kosztów utrzymania rodziny w wysokości około [...] zł miesięcznie, utrzymania gruntów rolnych w kulturze rolnej oraz prowadzenia budowy domy (około [...] zł we wrześniu i październiku 2012r., [...] zł w maju 2013r.). Przy czym pełne koszty utrzymania domu oraz połowę kosztów opału ([...] zł) ponoszą jego rodzice. Nadto skarżący oświadczył, że nie ma już żadnych pożyczek i kredytów oraz poniósł koszty związane z podziałem działek oraz opłatą planistyczną.
W tym miejscu należy podkreślić, że prawo pomocy przyznawane jest stronie, gdy po uiszczeniu jedynie niezbędnych wydatków utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki, przy czym do koniecznych kosztów utrzymania nie zalicza się wszystkich kosztów jakie strona ponosi (np. koszt budowy domu itd.), a tylko te które służą zapewnieniu niezbędnej egzystencji rodziny. Niewystarczające jest bowiem, dla uzyskania prawa pomocy od Skarbu Państwa, powoływanie się konieczność ponoszenia wysokich kosztów niezbędnego utrzymania rodziny i innych dodatkowych wydatków, które do koniecznych nie należą (materiały budowlane, sadzonki kwiatów, nasiona, gdy nie prowadzi produkcji rolnej, wydatki okolicznościowe, zakup sprzętu domowego, wydatki prywatne podczas wyjazdu sanatoryjnego w wysokości [...] zł). Nawet znaczna kwota ponoszonych wydatków skarżącego nie uzasadnia skorzystania z prawa pomocy w sytuacji posiadania możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów, zwłaszcza ze sprzedaży nieruchomości.
Nadto wnioskodawca sam oświadczył, że ze środków uzyskanych ze sprzedaży działki uzupełniał potrzebne środki na wszystkie swoje wydatki, zatem uwzględnić winien także poniesienie z tych środków kosztów niniejszego postępowania w całości.
Nadto zaznaczyć należy, że skarżący nie przedłożył wyciągów z jego rachunku bankowego, ani rachunku żony za wskazany okres 6 miesięcy, a jedynie wybiórcze ostatnie salda z grudnia 2012r. i kwietnia 2013r. Wyciągi z rachunku bankowego wraz z wyszczególnionymi obrotami wskazują bowiem najpełniej jakimi środkami rzeczywiście skarżący rozporządza.
W tym stanie rzeczy, przyjąć należy, że wnioskodawca dysponuje środkami (chociażby pozostałymi ze sprzedaży działek) oraz możliwościami (ma kolejne działki na sprzedaż), z których może uzyskać środki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania w całości. Tym bardziej, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczone zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny, a przed innymi wydatkami, których do niezbędnych nie sposób zaliczyć. Wobec powyższego oddalić należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska