Uzasadnienie
M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawego T. Z., pismem datowanym na [...] maja 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie określenia kryteriów rekrutacji do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych prowadzonych przez [...] na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego, ustalenia liczby punktów za każde z tych kryteriów oraz dokumentów niezbędnych do ich potwierdzenia. Uchwałę zaskarżył w części, kwestionując zapisy § 1 pkt 6 oraz § 3 w zakresie, w jakim ustanawia przesłanki weryfikacji kryterium nr [...]) dotyczącego odbycia szczepień.
Skarżący wywodzi interes prawny do wniesienia skargi z faktu ustalenia przez w Uchwale dodatkowego kryterium, którym jest poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu przy rekrutacji do przedszkola, które uniemożliwia zapisanie jego dziecka do przedszkola publicznego dla którego organem prowadzącym jest [...]. Skarżący wskazuje, iż przyznawana ilość punktów za spełnienia kryterium szczepień (60 pkt) w praktyce oznacza, że odmowa przyjęcia do przedszkola może być skutkiem nie spełnienia tego jednego kryterium. Zachodzi zatem realna sytuacja, że będzie musiał zapewnić opiekę nad dzieckiem w znacznie droższym przedszkolu niepublicznym, lub zatrudnić opiekunkę albo zrezygnować z pracy.
Do skargi załączono korespondencję wymienioną z organem nadzoru – wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej Uchwały z dnia [...] lutego 2020 r. oraz otrzymaną odpowiedź Wojewody [...] – pismo z dnia [...] lutego 2020 r. z treści którego wynika, że organ nadzoru nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności Uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ w pierwszej kolejności wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącego, ewentualnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Zaskarżenie uchwały organu gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 713 dalej "u.s.g."). Zgodnie z jego treścią każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Warunkiem dopuszczenia skargi na uchwałę jest zatem występowanie po stronie skarżącego legitymacji skargowej. Legitymację skargową posiada ten, czyj interes prawny istniał i został naruszony skarżonym aktem przed wniesieniem skargi. Taka konstrukcja dopuszczalności skargi oznacza konieczność wykazania przez skarżącego, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza jego interes prawny, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu.
Skarżący musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi on udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt Il OSK 2605/15., Wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2435/15).
Sąd podziela stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie po stronie skarżącego istnieje co najwyżej interes faktyczny, ale nie interes prawny. Z przywołanego uzasadnienia wynika, że zdaniem skarżącego jedno z wprowadzonych Uchwałą kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do przedszkola uniemożliwia skarżącemu zapisanie dziecka do przedszkola. W ocenie skarżącego ustalenie dodatkowego kryterium w tej postaci w drugiej rekrutacji stanowi naruszenie art. 131 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 910, dalej jako u.p.o). Tymczasem, w ust. 4 powołanego przepisu mowa, że w przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego etapu dane publiczne przedszkole, oddział przedszkolny w danej publicznej szkole podstawowej albo dana publiczna inna forma wychowania przedszkolnego nadal dysponuje wolnymi miejscami, na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi, oraz lokalnych potrzeb społecznych.
Organ prowadzący określa dokumenty niezbędne do potwierdzenia tych kryteriów. Ustawodawca zatem w tym przepisie zawarł delegację ustawową do ustalenia dodatkowych kryteriów na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego przez organ prowadzący, uwarunkowując je jedynie spełnieniem określonych w ustawie potrzeb dziecka i jego rodziny. Zgodnie z art. 131 ust. 6 u.p.o organ prowadzący określa nie więcej niż 6 kryteriów, o których mowa w ust. 4 i 5, oraz przyznaje każdemu kryterium określoną liczbę punktów, przy czym każde kryterium może mieć różną wartość.
Sformułowany przez skarżącego zarzut, iż konsekwencją przepisu jest uniemożliwienie zapisania dziecka do przedszkola, nie znajduje potwierdzenia. Po pierwsze, w razie braku spełnienia kryteriów rekrutacji do wskazanego przedszkola obowiązuje procedura wskazana w art. 31 ust. 10 u.p.o. W przypadku, jeżeli liczba dzieci przekroczy liczbę dostępnych miejsc w przedszkolu, do którego ubiega się dane dziecko w ramach postępowania rekrutacyjnego, Prezydent Miasta [...] jest obowiązany pisemnie, nie później niż przed rozpoczęciem postępowania uzupełniającego, wskazać rodzicom inne publiczne przedszkole, które może przyjąć dziecko. Gmina ma bowiem obowiązek zapewnić możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego przez dzieci zamieszkałe na terenie danej gminy.
Niezłożenie zatem przez skarżącego oświadczenia o wykonaniu u dziecka obowiązkowych szczepień zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych nie powoduje, że dziecko nie może zostać przyjęte do przedszkola. Warto nadmienić, że kryterium to spełniają także dzieci, które z przyczyn medycznych nie podlegają Programowi Szczepień Ochronnych. Ponadto, kryterium szczepienia obowiązuje obok innych kryteriów, m.in. zatrudnienia rodziców dziecka (§ 1 pkt 1) oraz rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych za miniony rok w gminie [...] (§ 1 pkt 5). Zgodnie z § 1 pkt 6 Uchwały, wartość kryterium wykonania u dziecka obowiązkowych szczepień wynosi 60 punktów. Niemniej jednak, jest to jedno z 6 kryteriów ustalonych w Uchwale, które mają wpływ na ostateczny wynik postępowania rekrutacyjnego. Może ono mieć znaczenie w kontekście przyjęcia do przedszkola zgodnie z preferencją, jednak to samo dotyczy także spełnienia innych kryteriów.
Należy zatem stwierdzić, że niespełnienie kryterium wykonania u dziecka obowiązkowych szczepień nie zamyka dziecku możliwości przyjęcia do przedszkola, także tego preferowanego przez rodzica. W przypadku nieprzyjęcia dziecka do przedszkola zgodnie z preferencją, Prezydent Miasta [...] ma obowiązek wskazać rodzicom inne publiczne przedszkole, które może przyjąć dziecko.
W ocenie Sądu skarżący w przedmiotowej sprawie nie ma interesu prawnego, bowiem Uchwała w żaden sposób nie ogranicza możliwości przyjęcia jego dziecka do przedszkola w sensie prawnym. Niespełnienie kryterium wykonania u dziecka szczepień ochronnych sprawia wyłącznie, że nie otrzyma ono punktów z tytułu spełnienia tego kryterium w drugiej rekrutacji do przedszkola, co stawia je w mniej korzystnej pozycji w procesie rekrutacyjnym. Niemniej jednak jest to konsekwencja o charakterze faktycznym i w żadnym wypadku nie ogranicza dziecku skarżącego prawa przyjęcia do przedszkola (tak: postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 492/20).
Jakikolwiek negatywny wpływ przepisów Uchwały na sytuację dziecka skarżącego w drugim etapie postępowania rekrutacyjnego ma wyłącznie charakter faktyczny i wynika z zachowania skarżącego jako rodzica dziecka, który nie realizując obowiązków ustawowych sama stawia dziecko w sytuacji mniej korzystnej od dzieci, u których wykonano obowiązkowe szczepienia ochronne. Niemniej jednak nawet niespełnienie określonego w Uchwale kryterium obowiązkowych szczepień, nie pozbawia dziecka możliwości przyjęcia do przedszkola, a zatem jego uprawnienia w sferze prawnej pozostają nienaruszone.
Tym samym należy uznać, że skarżący M. K. nie ma interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.
W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, iż osoba, która nie posiada interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie, skarga wniesiona przez taki podmiot, nie może mieć legitymacji skargowej, zatem podlega odrzuceniu (J. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2006 r., str. 135).
Sąd wskazuje, że interes prawny skarżącego nie został naruszony zaskarżoną uchwałą. Ponadto Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób ww. uchwała wpłynęła na jego indywidualną sytuację prawną. Skarga w części, w jakiej skarżący wywodzi swój aktualny interes prawny, jest pozbawiona konkretów – brak udokumentowania faktu złożenia wniosku o przyjęcie syna do konkretnego przedszkola oraz daty samego wniosku (str. 23 skargi). Natomiast załączona do skargi korespondencja z organem nadzoru wykazuje jedynie, że organ ten nie znalazł podstaw do skorzystania ze swoich uprawnień i nie wyeliminował spornych zapisów uchwały w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego.
Zważając na wskazane okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a oraz § 3p.p.s.a. Sąd w punkcie 1. sentencji postanowił o odrzuceniu skargi.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd postanowił w punkcie 2. sentencji, działając na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
/-/ D. Rzyminiak - Owczarczak