Uzasadnienie
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd.
We wniosku z dnia 16 października 2012 r. W. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Wskazał, że z uwagi na trudną sytuację majątkową zwolnienie go z kosztów sądowych jest zasadne. Prośbę o ustanowienie pełnomocnika z urzędu skarżący uzasadnił skomplikowanym stanem sprawy.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zaznaczył, że jest właścicielem domu o wartości ok. [...] zł (obciążonego hipoteką) oraz mieszkania o wartości [...]. Posiada też oszczędności w kwocie [...] zł oraz trzy samochody o wartości [...] zł, [...] zł oraz [...] zł (leasing). Skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł miesięcznie, natomiast jego żona R. B. - [...] zł miesięcznie. Skarżący posiada też jednostki funduszu inwestycyjnego [...] o wartości [...] zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku z dnia 16 października 2012 r. W. B. wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W świetle przedstawionego przez niego stanu majątkowego, jego prośbę należy uznać za całkowicie bezpodstawną.
Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. FZ 478/04 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli.
Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącego nie rodzi nawet cienia wątpliwości, że skarżący jest w stanie opłacić wpis w wysokości 500 zł oraz ustanowić we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika. Już sam fakt, że skarżący posiada środki pieniężne w wysokości [...] zł, nieruchomości warte łącznie powyżej [...] zł, trzy pojazdy oraz dochody miesięczne w wysokości kilkukrotnie przekraczającej średnią krajową, czyni jego wniosek o przyznanie prawa pomocy całkowicie bezzasadnym. Nie sposób bowiem nawet wyobrazić sobie dlaczego przy takich zasobach majątkowych skarżący miałby nie być w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 260 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.
/-/ J. Szaniecka