Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 marca 2021 r., [...], Wójt Gminy [...] przyznał K. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką A. M. na okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 29 lutego 2024 r..
Następnie - na wniosek K. M. - Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 18 maja 2021 r., [...], uchylił w trybie art. 155 k.p.a. od dnia 1 maja2021 r. decyzję z dnia 10 marca 2021 r..
Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2026 r. K. M. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką, ustalenie prawa do tego świadczenia oraz wypłatę zaległych świadczeń za okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2026 r., [...], Wójt Gminy [...] na podstawie m art. 61 a § 1, art. 145a § 1 i art. 145 § 2 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia Organ wskazał, że wniosek uznać należy za przedwczesny, gdyż na dzień jego wniesienia brak jest możliwości skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego. Organ podniósł, że na dzień rozpatrzenia wniosku wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, w związku z czym brak jest możliwości ustalenia daty jego wejścia w życie w rozumieniu art. 145a § 2 k.p.a., a tym samym oceny zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Na opisane wyżej postanowienie zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu wniosła K. M..
Postanowieniem z dnia 15 maja 2026 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż wyrokiem z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1208), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku który z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak stanowi art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego podlegają ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, a jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (ust. 2). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (ust. 3).
Z uwagi na fakt, że w wyroku z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22, Trybunał Konstytucyjny nie postanowił określić innej daty organ stwierdziłstwierdzić należy, że wyrok ten wchodzi w życie z dniem jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, albowiem w tym też publikatorze została ogłoszona ustawa o świadczeniach rodzinnych.
Treść art. 145a § 2 k.p.a. jest jasna i klarowna w tym zakresie i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a § 1 k.p.a., co niewątpliwie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, miesięczny termin do złożenia wniosku rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Jako że tak na dzień wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, jak i dzień jego rozpoznania oraz rozpoznania wniesionego w sprawie zażalenia, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22, nie został ogłoszony we właściwym urzędowym dzienniku publikacyjnym, stwierdzić należy, że nie wszedł on w życie, w związku z czym żądanie wznowienia postępowania ma charakter co najmniej przedwczesny, albowiem nie ziściły się wszystkie ustawowe przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145a k.p.a.
W skardze z dnia 8 czerwca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- - art. 61a § 1 w zw. z art. 145a § 1 i art. 149 § 1, 3 i 4 K.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy istniały podstawy do wznowienia postępowania i nie zachodziła żadna z przesłanek negatywnych.
- - naruszenie art. 145a § 2 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie wniosku za przedwczesny w sytuacji, gdy przepis ten statuuje jedynie termin końcowydo wniesienia wniosku o wznowienie, nie zastrzegając żadnego terminu początkowego.
- - art. 7a § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść Strony.
- - zasady praworządności określonej w art. 6 K.p.a. oraz art. 7, 8, 65 i 190 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia, na przepisie którego niezgodność z Konstytucją została stwierdzona wyrokiem TK.
- - zasad szybkości i prostoty postępowania określonych w art. 12 K.p.a. poprzez wskazanie Stronie, że powinna oczekiwać na publikację wyroku i wtedy złożyć ponowny wniosek, w sytuacji, gdy już w tym momencie spełnione są wszystkie przesłanki do wypłaty zaległych świadczeń.
- - art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia obarczonego wadami i naruszeniami prawa, w sytuacji, gdy istniały podstawy do jego uchylenia w całości i wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że odmowa wznowienia postępowania oparta wyłącznie na braku publikacji rozstrzygnięcia prowadzi do niedopuszczalnego obciążenia mnie skutkami sporu polityczno-prawnego, na który nie ma mam żadnego wpływu. Publikacja ma charakter techniczny, a jej brak nie eliminuje znaczenia samego rozstrzygnięcia jako elementu rzeczywistego stanu prawnego. Państwo nie może wykorzystywać własnych zaniechań jako podstawy do ograniczania praw jednostki.
Szczególnie istotne jest to właśnie w sprawach dotyczących świadczeń o charakterze socjalnym, które mają zapewnić realne wsparcie osobom w trudnej sytuacji życiowej. Nadmierny formalizm prowadzący do odmowy wznowienia postępowania sprawia, że prawo do świadczenia staje się iluzoryczne, a obowiązki państwa wobec osób opiekujących się dziećmi z niepełnosprawnościami nie są faktycznie realizowane. Taka interpretacja godzi również w zasadę zaufania obywatela do państwa.
W ocenie Skarżącej uzależnianie sytuacji prawnej od publikacji wyroku TK prowadzi do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w analogicznej sytuacji. W efekcie dochodzi do arbitralności decyzji i naruszenia podstawowych zasad sprawiedliwości. Dlatego organy powinny kierować się rzeczywistym stanem normatywnym oraz wartościami systemu prawnego, a nie wyłącznie formalnymi przesłankami proceduralnymi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonych postanowień uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w sposób wadliwy przyjęto, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przedwcześnie.
W sprawie nie budzi sporu, że Skarżąca zwróciła się o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 10 marca 2021 r., [...], w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22.
Wobec powyższego wskazać należy, iż jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego jest orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP. Zgodnie z art. 145a K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1).
W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK (§ 2). Jednocześnie z art. 147 K.p.a. wynika, że wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony.
Jak przewidziano w art. 149 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).
Organy wydając zaskarżone postanowienia uznały, że wyrok TK z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a więc nie wszedł w życie, przez co brak jest podstaw do wznowienia postępowania. Tym samym organy przyjęły, że wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania został złożony przedwcześnie.
Sąd nie podziela powyższego stanowiska. W tym zakresie Sąd podziela pogląd, wyrażony na tle analogicznego problemu w wyrokach: WSA w Poznaniu z 23 października 2025 r., II SA/Po 474/25, WSA w Rzeszowie z 4 lutego 2026r. II SA/Rz 1541/25.
W ocenie Sądu okoliczność braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw, która ma charakter powszechnie znany (notoryjny), nie może jednak stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a.
Po pierwsze, nie sposób twierdzić, że odmowa wznowienia postępowania może w tych konkretnych okolicznościach nastąpić z uwagi na przedwczesne wystąpienie przez Skarżącą ze stosownym wnioskiem.
W art. 145a § 2 K.p.a. prawodawca zakreślił termin, w jakim należy złożyć wniosek o wznowienie postępowania, wskazując, że wynosi on jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Przyjąć jednak trzeba, że jest to termin końcowy do wystąpienia z rzeczonym wnioskiem. Inaczej rzecz ujmując z żądaniem wznowienia postępowania można skutecznie wystąpić od momentu wydania orzeczenia przez Trybunał niezależnie od tego, czy orzeczenie takie zostało już ogłoszone w stosownym dzienniku urzędowym (art. 190 ust. 2 w zw. z ust. 3 ab initio Konstytucji RP). Przy czym żądanie to można złożyć najpóźniej w terminie jednego miesiąca, liczonego od dnia wejścia w życie takiego orzeczenia, o czym właśnie stanowi art. 145a § 2 K.p.a. Z tej perspektywy nie sposób mówić o bezskuteczności przedwczesnego wniosku o wznowienie postępowania, a można co najwyżej mówić o bezskuteczności wniosku spóźnionego, gdyby termin z art. 145a § 2 K.p.a. został przekroczony, co w niniejszej sprawie z oczywistych względów nie zachodzi.
Stanowisko to pozostaje w zgodzie z aktualnie, licznie wyrażanymi poglądami na gruncie różnych procedur, co do związania przewidzianymi w tych procedurach terminami zawitymi. Wskazuje się mianowicie, że konstytucyjna zasada prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) sprzeciwia się restrykcyjnemu pozostawianiu bez biegu, zwrotowi lub odrzucaniu przedwczesnych pism procesowych lub środków odwoławczych z nieistotnych lub trudno weryfikowalnych i budzących kontrowersje faktyczno-prawne przyczyn, które mogłyby prowadzić do konstytucyjnie nieproporcjonalnego pozbawienia strony prawa poddania sądowej kontroli odwoławczej kontestowanego orzeczenia (por.m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2015 r,, sygn. akt II UZ 80/14; tak też NSA w postanowieniach z 29 października 2019 r., sygn. akt Il GZ 233/19, z 20 marca 2019 r., sygn. akt II GZ 35/19, z 7 października 2016 r., sygn. akt I GZ 528/16, z 23 lipca 2015 r., sygn. akt l GZ 507/15, z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt Il GZ 100/21, publ. CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Po drugie, okoliczność braku ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie może być na tym etapie oceniana z punktu widzenia zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania z art. 145a § 1 K.p.a,, bowiem dopiero po jego wznowieniu - stosownie do art. 149 § 2 K.p.a. - organ uprawniony będzie do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, w tym w oparciu o art. 145a K.p.a., stanowi co najwyżej przesłankę do odmowy jej uchylenie zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
Za przyjętym w niniejszym uzasadnieniu zapatrywaniem, przemawia konieczność ochrony innych jeszcze konstytucyjnych wartości.
Podnieść należy, że stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Wznowienie postępowania przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jest szczególną instytucją, określaną w doktrynie pojęciem uzdrowienia (sanacji) postępowania (sądowego, administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym. Ta właśnie regulacja, stanowiąca podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego, stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału (por. wyroki TK z 20 lutego 2002 r., sygn. akt K 39/00, OTK ZU-A 2002 Nr 1, poz. 4 i z 7 września 2006 r., sygn. akt SK 60/05, OTK ZU-A 2006 Nr 8, poz. 101).
Celem ustawowej procedury, realizującej normę wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem TK. Swoboda ustawodawcy ukształtowania implementujących to uprawnienie przepisów jest w tym wypadku zawężona, a jej granice wyznacza okoliczność, że wzruszalność aktów stosowania prawa została przesądzona już na gruncie samej Konstytucji RP i nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej (zob. wyrok NSAz 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 5812/21, CBOSA).
W świetle przywołanych unormowań konstytucyjnych wykładnia art. 149 § 3 K.p.a. nie może prowadzić do pozbawienia strony skarżącej możliwości realizacji prawa podmiotowego ujętego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, to jest możliwości podważenia dotychczas wydanego wobec niej rozstrzygnięcia, które w jej ocenie, popartej orzeczeniem Trybunału, miało zostać wydane na podstawie norm prawnych uznanych za niekonstytucyjne.
Już teraz wskazać także trzeba, że przywołane regulacje konstytucyjne powinny być wzięte pod uwagę przez organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach oceny zaistnienia podstawy wznowieniowej z art. 145a § 1 K.p.a.
Okoliczność braku promulgacji orzeczenia Trybunału w żadnym razie nie powoduje, że orzeczenie to dla organów demokratycznego państwa prawa może być uznane za nieistniejące. Mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością.
Już bowiem z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, co może nastąpić poprzez ogłoszenie go na rozprawie, względnie doręczenie orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym uczestnikom postępowania przed Trybunałem (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności (por. wyrok TK z 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK-A 2007 Nr 3, poz. 26). Wyrok z 8 lipca 2025 r. został ogłoszony po rozprawie, a zatem z momentem jego wejścia do obrotu prawnego doszło do obalenia domniemania konstytucyjności objętych nim norm prawnych.
Jak trafnie wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z 4 lipca 2018 r., sygn. I PK 163/17 zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, do wywołania skutku w sferze obowiązywania prawa konieczne jest promulgowanie wyroku TK w stosownym dzienniku urzędowym. Bez tej publikacji wyrok TK nie wywołuje skutku w postaci utraty mocy obowiązującej przepisu zawierającego normę uznaną za niekonstytucyjną. Utrata mocy obowiązującej, warunkowana przez publikację wyroku TK, nie stanowi jednak przesłanki warunkującej decyzję sądu powszechnego o zastosowaniu albo niezastosowaniu przy rozstrzyganiu sprawy przepisu uznanego przez TK za niekonstytucyjny.
Inaczej rzecz ujmując należy odróżnić skutki aplikacyjne od derogacyjnych wyroków TK. Artykuł 190 ust. 3 Konstytucji RP odnosi się tylko do przesłanek wywołania przez wyrok TK skutku derogacyjnego, natomiast nie ma znaczenia dla skutku aplikacyjnego. Stanowi on bowiem o wejściu w życie z dniem ogłoszenia orzeczenia TK tylko w odniesieniu do terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, skoro w dalszej części zdania 1 tego przepisu mowa o kompetencji TK do określenia innego terminu utraty tej mocy, jednocześnie art. 190 ust. 4 Konstytucji określający skutki aplikacyjne wyroku TK nie odwołuje się w żaden sposób do publikacji orzeczenia Trybunału w odpowiednim dzienniku urzędowym.
Także w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany był pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, iż każdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP wymusza na organach i sądach stosujących prawo konieczność poszukiwania takiego rozwiązania, które umożliwi zastosowanie danej regulacji zgodnie z Konstytucją RP. Każdy taki wyrok TK zmienia system prawny, derogując normę prawną, która w zależności od jego charakteru jest albo zbyt wąska (w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym), albo tylko błędnie, niezgodnie z ustawą zasadniczą, jest interpretowana i stosowana przez organy i sądy. Sytuacja prawna jednostki, która była adresatem niekonstytucyjnej regulacji, nie może być uzależniona od woli i sprawności parlamentu w wykonaniu orzeczenia TK. Brak reakcji ustawodawcy na wyrok TK nie oznacza, że stan niekonstytucyjności przestaje istnieć.
Wprost przeciwnie, to wówczas na sądach spoczywa powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem rozumianym całościowo, a zatem z uwzględnieniem aktów stojących na szczycie hierarchii źródeł prawa, do których z pewnością należy Konstytucja RP {por. wyrok NSA z 22 lutego 2023 r., sygn. III OSK 2336/21).
Skoro brak reakcji ustawodawcy nie zwalnia podmiotów stosujących prawo z obowiązku uwzględniania niekonstytucyjności określonego przypisu, to tym bardziej skutku takiego nie może rodzić opóźnienie w publikacji wyroku TK, które nie powinno prowadzić do pozbawienia obywatela możliwości realizacji konstytucyjnego uprawnienia wynikającego wprost z art. 190 ust. 4 Konstytucji.
Podkreślić należy, iż przyjęcie odmiennej koncepcji, iż orzeczenie TK, które nie zostało opublikowane w odpowiednim dzienniku urzędowym nie ma żadnej mocy sprawczej do już zrealizowanych skutków i niemożliwa jest restytucja konstytucyjności, ze względu na brak możliwości uruchomienia procedury wznowieniowej o której mówi art. 190 ust. 4 Konstytucji naruszałoby zatem podstawowe standardy konstytucyjne wynikające z zasady, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, albowiem dawałoby nie tylko prawodawcy, ale i organom władzy wykonawczej możliwość takiego działania względem sprzecznych z Konstytucją przepisów, by utrzymywać ich niekonstytucyjne skutki niezależnie od orzeczeń TK i w tym zakresie czyniłoby kontrolę konstytucyjności aktów prawnych pozorną. Pozwalałoby to tak ustawodawcy, jak i władzy wykonawczej wymykać się spod efektywnej kontroli TK.
Podsumowując Sąd stoi na stanowisku, iż termin określony w art. 145a § 2 K.p.a. należy rozumieć jako termin końcowy (dies ad quem). Inaczej rzecz ujmując, z żądaniem wznowienia postępowania można skutecznie wystąpić od momentu wydania orzeczenia przez Trybunał niezależnie od tego, czy orzeczenie takie zostało już ogłoszone w stosownym dzienniku urzędowym (art. 190 ust. 2 w zw. z ust. 3 ab initio Konstytucji RP). Przy czym żądanie to można złożyć najpóźniej w terminie jednego miesiąca liczonego od dnia wejścia w życie takiego orzeczenia, o czym właśnie stanowi art. 145a § 2 K.p.a..
Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska organów, iż żądanie Skarżącej o zainicjowanie postępowania nadzwyczajnego zostało złożone przedwcześnie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd nie orzekał mając na uwadze, iż Skarżąca na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zwolniona jest z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną w uzasadnieniu ocenę przyjmując, iż wniosek o wznowienie postępowania jest złożony w terminie.
Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
- - ---------------------- 2