Uzasadnienie
Burmistrz Z. zwrócił się [...] marca 2004r. na podstawie przepisu art. 60 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717) do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o uzgodnienie projektu decyzji o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania inwestycji polegającej na modernizacji i rozbudowie istniejącej ubojni w miejscowości W., prowadzonej przez H. i E. F. Do wniosku załączono projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy inwestycji obejmującej modernizację i rozbudowę ubojni z chłodnią, budowę oczyszczalni na ścieki technologiczne i socjalno - bytowe, budowę zbiornika do czasowego przechowywania nieczystości z magazynu - przechowalni żywca. Ustalona wielkość produkcji określona została na [...] sztuk/dobę - trzody chlewnej i [...] sztuk/dobę bydła. Określono także, iż odpady stałe z produkcji będą gromadzone w miejscu do tego przeznaczonym i sukcesywnie wywożone do zakładu utylizacji zgodnie z zawartą umową. Wywóz nieczystości ze zbiornika na własne grunty orne będzie następował dwa razy w roku, a ścieki technologiczne i socjalne doprowadzane będą do własnej oczyszczalni.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r. na podstawie art. 3 i art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575) oraz art. 57 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627) pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie, wskazując iż na etapie opracowania projektu budowlanego:
- a) inwestor winien zastosować rozwiązania projektowe ograniczające możliwość oddziaływania rozprzestrzeniania mikroorganizmów oraz odorów do granic działek inwestycji;
- b) należy przeprowadzić analizę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmującą łączne oddziaływanie istniejącej chlewni i ubojni oraz analizę oddziaływania na zdrowie ludzi.
W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowy przebieg postępowania. Stwierdzono, iż w świetle przedłożonego raportu oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko inwestycja spełnia warunki określone przepisami ochrony środowiska.
Zażalenie wnieśli M. i R. N. Podnieśli, iż raport nie uwzględnia rzeczywistego stanu, polegającego na tym, iż w granicy ich nieruchomości znajduje się już chlewnia, z której nieczystości spływają na ich grunt. Podkreślili, iż inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko i zdrowie osób mieszkających w pobliżu (związki chemiczne i drobnoustroje). Nie jest możliwe bowiem ograniczenie tych skutków do granic działki inwestora, zwłaszcza w zakresie odorów, dla których brak jest regulacji prawnych.
Zażalenie wnieśli również M. i W. B. Podali, iż istniejące obiekty inwestora wpływają negatywnie na środowisko (hałas, odory, związki chemiczne, drobnoustroje). Planowana inwestycja jeszcze bardziej pogorszy istniejący stan. Wskazali także, iż nie mieli możliwości zapoznania się w trybie art. 10 kpa z materiałami sprawy.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, pod następującymi warunkami:
- 1. zbiornik bezodpływowy na nieczystości winien posiadać pojemność zapewniającą magazynowanie przez okres minimum 6 miesięcy;
- 2. miejsce gromadzenia obornika winno być uzgodnione z organami inspekcji sanitarnej;
- 3. należy przedstawić bilans ilościowy powstającego obornika;
- 4. na etapie projektu technicznego należy przedstawić w formie graficznej rozprzestrzenianie się i zasięg oddziaływania: substancji odoroczynnych, aerozoli bakteryjno - grzybowych, zanieczyszczeń pyłowych i gazowych oraz emisji hałasu;
- 5. w raporcie oddziaływania na środowisko należy odnieść się do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na zdrowie ludzi oraz oddziaływanie tuczarni trzody chlewnej na ubojnię przez uwzględnienie: charakterystyki potencjalnych zagrożeń zdrowotnych, oceny narażenia, oceny potencjalnych przewidywanych skutków zdrowotnych wraz z wnioskami;
- 6. uciążliwość zapachowa winna zamknąć się na granicy działki.
W uzasadnieniu wskazano, iż produkcja w istniejącej ubojni trzody chlewnej kształtuje się w granicach [...] do [...] sztuk tygodniowo. Na przedmiotowym terenie funkcjonuje również tuczarnia trzody o obsadzie [...] sztuk. Po modernizacji i rozbudowie wielkość uboju trzody nie ulegnie zmianie. Dodatkowo wprowadzony zostanie jedynie ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo. Magazyn żywca przewidziany jest na [...] sztuk. Z przedstawionego raportu oddziaływania na środowisko wynika, iż inwestycja nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wielkości emisji zanieczyszczeń pyłowych, gazowych i hałasu przy najbliższej zabudowie mieszkaniowej. Zdaniem organu odwoławczego mogą powstać uciążliwości związane z emisją substancji odoroczynnych dla których brak jest regulacji prawnych. W sprawie wywozu ścieków poubojowych organ odwoławczy stwierdził, iż problem ten nie leży w jego kompetencji.
M. N., R. N., W. B., M. B. zaskarżyli powyższe postanowienie, zarzucając organowi drugiej instancji naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 10, 28, 77, 106 § 4 kpa oraz art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 4 i art. 53 ustawy Prawo o ochronie środowiska (Dz. U. z 2001r., Nr 62, poz. 627).
W uzasadnieniu wskazano, iż w raporcie oddziaływania na środowisko, na którym oparto postanowienie nie wzięto pod uwagę, iż obecnie działający zakład (tuczarnia i ubojnia) oddziałuje negatywnie na środowisko. Rozstrzygnięcie Inspektora Sanitarnego wydane zostało bez przeprowadzenia konsultacji z organami ochrony środowiska. Nadto w postanowieniu błędnie wskazano, że wielkość uboju trzody chlewnej nie ulegnie zmianie, podczas, gdy wzrośnie ona trzykrotnie (to jest do [...] sztuk miesięcznie). Zaskarżone postanowienie przyjmuje, że po modernizacji i rozbudowie wielkość uboju trzody chlewnej nie ulega zmianie, a dodatkowo zostanie wprowadzony ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo, jednak dane te są sprzeczne z danymi ilościowymi podanymi we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy działek [...] i [...], w którym wskazano, że ubój zwiększy się z [...] miesięcznie tj. około [...] sztuk na dobę do [...] sztuk na dobę i dodatkowo [...] sztuk bydła na dobę.
Skarżący podnieśli także, że magazyn żywca jest zbyt mały, a w postanowieniu nie przewidziano powiększenia zbiornika na nieczystości, powiększenia magazynu dla odpadów ani konieczności istnienia miejsca na przechowywanie padniętych zwierząt. Brak też jakichkolwiek wyliczeń co do ilości, sposobu przechowywania i zagospodarowania obornika. Nadto zaskarżone postanowienie ignoruje stanowisko Powiatowego Inspektora Weterynaryjnego w S. zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r., według którego od dnia [...] maja 2004r. zmniejszono limit produkcyjny dla zakładu do [...] sztuk na tydzień. Za dowolne - zdaniem skarżących - należy uznać twierdzenie, iż rozbudowa ubojni wpłynie na poprawę środowiska i zdrowia ludzi, bowiem nie przeprowadzono żadnej analizy co do faktycznych możliwości przerobowych oczyszczalni w Z. i nie dokonano uzgodnień z Urzędem Gminy Z. Niezrozumiałe są także twierdzenia, iż przekroczenie norm zanieczyszczeń powietrza i emisji hałasu sięgać będą granicy działki inwestycji, podczas, gdy brak jest pasa ochronnego, a zabudowania mieszkalne położone są blisko działki.
Skarżący podkreślili, że nie otrzymali zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Błędne jest także twierdzenie, iż sprawa wywożenia ścieków poubojowych na pola nie leży w kompetencji służb sanitarnych. Spełnienie wymogów środowiskowych pozbycia się odpadów, możliwe byłoby tylko wówczas, gdyby inwestorzy posiadali co najmniej 66 ha własnych gruntów.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał nadto, iż art. 10 § 1 kpa dotyczy wyłącznie decyzji, a nie postanowień wydawanych w trybie art. 106 § 5 kpa. Organ drugiej instancji wszechstronnie rozważył wszelkie okoliczności, a przepisy art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 4 i art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2006r. skarżący podnieśli, iż nie może być przyjęty za ostateczny i wystarczający raport oddziaływania inwestycji na środowisko, oceniający wyłącznie oddziaływanie modernizowanej ubojni zwierząt z pominięciem istniejącej na tej samej działce tuczarni trzody chlewnej na [...] stanowisk, usytuowanej w bezpośrednim sąsiedztwie ubojni, bowiem zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska przedsięwzięcia powiązane technologicznie, kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 kpa jest elementem postępowania administracyjnego w danej sprawie i dlatego mają do niego zastosowanie przepisy ogólne - w tym art. 7 i 10 kpa. Wskazali także, że organy administracji nie ustaliły, czy możliwe jest przejmowanie ścieków poubojowych przez oczyszczalnię w Z., ani nie zażądały od wnioskujących dokumentów potwierdzających wielkość obszaru posiadanych przez nich gruntów, mimo, iż w przeszłości dochodziło do niedopuszczalnego wylewania nieczystości na pola.
Zaskarżone postanowienie ignoruje wskazania "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Z." z 2000r., zalecające lokowanie na przedmiotowym terenie gospodarstw agroturystycznych.
Skarżący ponownie zarzucili organom administracji brak zsynchronizowania stanowiska Inspekcji Sanitarnej z zastrzeżeniami podnoszonymi przez Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego z dnia [...] lipca 2004r. oraz brak ustaleń co do faktycznej możliwości zagospodarowania nieczystości i ścieków poubojowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Według wskazanego przepisu organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania (zażalenia) wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając to rozstrzygnięcie - umarza postępowanie pierwszej instancji. Tymczasem organ odwoławczy, rozstrzygając niniejszą sprawę utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2004r. "pod następującymi warunkami".
Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy miedzy innymi uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy obiektów budowlanych (art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575 ze zm.). Do tego postępowania stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37).
W świetle przepisu art. 138 kpa zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu sformułowanie, iż utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie "pod następującymi warunkami" nie odpowiada wymogom przepisów procedury administracyjnej.
Z treści tego rozstrzygnięcia nie wynika też czy zachowały aktualność zawarte w postanowieniu pierwszej instancji tzw. uwagi dotyczące obowiązku opracowania przez inwestora projektu budowlanego, który ograniczyłby możliwość oddziaływania mikroorganizmów oraz odorów na granicy działek właściciela obiektu i przedłożenia w ramach projektu budowlanego analizy oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko łącznie z istniejącą chlewnią ubojnią oraz analizy wpływu oddziaływania na zdrowie ludzi.
Wniosek inwestora o wydanie warunków zabudowy oraz przedłożony projekt decyzji określa, iż przewidywana produkcja będzie wynosiła [...] sztuk na dobę trzody i [...] sztuk na dobę bydła.
Organ odwoławczy stwierdził, iż po modernizacji i rozbudowie wielkości uboju trzody chlewnej nie ulegnie zmianie, a jedynie dodatkowo wprowadzony zostanie ubój bydła w ilości [...] sztuk tygodniowo.
Powyższe ustalenie nasuwa wątpliwości wynikające z tego, że jak wynika z akt sprawy (k.7 akt sądowych) Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. określił limit produkcyjny zakładu od [...] maja 2004r. na [...] sztuk trzody tygodniowo, a według skarżących planowana wielkość produkcji będzie trzykrotnie większa od stanu jaki obowiązywał do daty wprowadzonego limitu produkcyjnego.
Skarżący zarzucili też, iż magazyn żywca na [...] sztuk nie zabezpiecza planowanej wielkości produkcji. Problem ten dotyczy również wielkości zbiornika na nieczystości, przechowywania i zagospodarowania obornika, miejsca przechowywania padłych sztuk przed utylizacją oraz magazynu odpadów.
Do powyższych zarzutów, istotnych dla wymagań higienicznych i zdrowotnych, organ odwoławczy nie odniósł się i to zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i w odpowiedzi na skargę (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Nie jest słuszny zarzut skargi, iż organy sanitarne naruszyły przepis art. 10 § 1 kpa. Stwierdzić bowiem należy, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie przepisu art. 106 kpa. Zajęcia stanowiska w niniejszym przypadku przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej następuje w drodze postanowienia (art. 106 § 5). Zgodnie z art. 126 do postanowień stosuje się odpowiednio tylko te przepisy, które zostały wymienione w tym artykule. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, iż na tym etapie postępowania organ sanitarny był obowiązany do stosowania reguł określonych przepisem art. 10 kpa. Zainteresowane strony mogą korzystać z uprawnień określonych tym przepisem w toku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Uznając, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem wskazanych przepisów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
/-/B. Drzazga /-/M. Górecka /-/St. Małek kk