Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...].03.2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., na podstawie art. 121 § 2 w związku z art. 119 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nałożył na A. W. grzywnę w wysokości [...] zł. Postanowienie nie zawierało pouczenia o terminie i sposobie złożenia zażalenia. Zostało ono doręczone skarżącemu skutecznie w dniu [...].03.2009 r.
A. W. zażalenie na powyższe postanowienie złożył w dniu [...].03.2009 r. (data nadania na poczcie).
Po rozpatrzeniu zażalenia Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia [...].05.2009r., na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił opisane wyżej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżone postanowienie, wbrew art. 124 § 1 kpa, nie zawierało pouczenia o środkach zaskarżenia oraz uzasadnienia faktycznego. Organ wyjaśnił też, że zażalenie A. W. złożono z uchybieniem terminu, jednakże ze względu na brak w postanowieniu pouczenia o środkach zaskarżenia, organ odwoławczy "nie czyni zarzutu z przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia zażalenia". W dalszej kolejności organ II instancji rozpoznał sprawę merytorycznie.
A. W. złożył na opisane wyżej postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, ewentualnie stwierdzenia jego nieważności, podnosząc, że zostało ono wydane przed rozpoznaniem zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy nie wskazał okoliczności sprawy, które wymagałoby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, natomiast stwierdził, iż konieczne jest orzeczenie grzywny w wyższej wysokości niż ustalił organ I instancji, ponadto nie zajął stanowiska co do zarzutów zażalenia.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych niż podniesione w skardze przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procedurą administracyjną według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu.
Sąd przy tym rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną bądź poprawnością w przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U Nr 156 1270 ze zm). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c wymienionej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 wymienionej ustawy).
Na skutek tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy orzekający w rozpoznawanej sprawie dopuścił się rażącego naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Z woli ustawodawcy od postanowienia wydanego w I instancji (w niniejszej sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p.) stronie służy zażalenie, przy czym właściwym do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia (w niniejszej sprawie Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu). W myśl art. 141 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału wynika, że adresowaną do skarżącego przesyłkę pocztową zawierającą postanowienie organu I instancji, doręczono skarżącemu w dniu [...].03.2009 r.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia pierwszoinstancyjnego.
Określony w art. 141 § 2 kpa termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upływał z dniem [...].03.2009 r. (wtorek). Tymczasem, załączona do akt sprawy koperta wskazuje, iż sporządzone w dniu [...].03.2009 r. zażalenie A. W. złożył w Urzędzie Pocztowym w L. w dniu [...].03.2009 r., a więc po upływie terminu do dokonania tej czynności.
Organ II instancji rozpoznający przedmiotową sprawę był obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie A. W. złożono w przewidzianym przepisami terminie. Jeżeli natomiast zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. stało się ostateczne, a w takiej sytuacji Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu winien był w oparciu o art. 134 kpa wydać postanowienie o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu.
Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpatrzenie przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (skarżący takiego wniosku nie złożył) stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza, bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym postanowienia ostatecznego, a więc postanowienia, które korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 w zw. z art. 144 kpa).
Reasumując, w rozpoznanej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka do prowadzenia postępowania zażaleniowego w postaci złożenia przez stronę zażalenia w zakreślonym przez ustawę terminie. Skarżący nie dochował terminu przewidzianego na złożenie zażalenia, a więc w niniejszej sprawie niedopuszczalne było merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji. Skoro więc zaskarżone postanowienie nie powinno zostać wydane, wszelkie zarzuty skargi jego dotyczące nie podlegają kontroli Sądu.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia zażalenia, jak i brak takiego pouczenia, nie wpływa na bieg terminu do złożenia środka zaskarżenia. Okoliczność ta może jednak stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest między innymi złożenie wniosku z art. 58 § 2 kpa, co dotychczas w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Zgodnie z podanym przepisem prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Skoro więc przyczyną uchybienia terminu było błędne pouczenie (lub jego brak), to termin do złożenia tego wniosku powinien biec od chwili prawidłowego pouczenia o obowiązku nie tylko złożenia zażalenia, ale także prośby z art. 58 §1 i 2 kpa, do czego organy były zobowiązane na podstawie art. 9 kpa. W niniejszej sprawie w dacie doręczenia odpisu niniejszego wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący poweźmie pełną informację, tak w zakresie terminu do złożenia zażalenia, jak i prośby o przywrócenie terminu. Od tej daty zatem rozpocznie swój bieg termin z art. 58 §2 kpa do złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.
O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono w pkt. II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska