Uzasadnienie
Skarżąca B. C. po doręczeniu jej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci, w tym jedno dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności. Spłaca kredyt, jaki zaciągnęła na zakup leków dla syna. Obecnie jest na zwolnieniu lekarskim, samodzielnie ponosi koszty utrzymania domu oraz synów w wieku 14 i 15 lat, którzy uczęszczają go gimnazjum.
Skarżąca oświadczyła, że aktualnie otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł oraz alimenty w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, ani wartościowych ruchomości.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżąca wnosząc skargę w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.).
Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a.
Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Skoro skarżąca zwolniona z ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, zwolnienie od tych kosztów w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w tym zakresie (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezpodstawne.
Skarżąca złożyła także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać w oparciu o jej sytuację majątkową, rodzinną i finansową.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego swojego utrzymania i rodziny.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma dorastającymi synami, z których jeden ma orzeczenie o niepełnosprawności. Wysokość realnie otrzymywanych środków z ubezpieczenia społecznego i pomocy społecznej wskazuje w sposób oczywisty, że z trudem zaspokaja podstawowe potrzeby koniecznego utrzymania rodziny. Stan zdrowia jej oraz syna ogranicza też możliwości dodatkowego zarobkowania, a wiąże się z dodatkowymi wydatkami na leki i leczenie. Nadto skarżąca podała, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, czy majątkiem, z którego mógłby uzyskać środki na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika.
Przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia adwokata z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 pkt 1a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska