Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] 2015 r. nakazującą skarżącemu rozbiórkę szczegółowo wskazanej w tej decyzji części obiektu budowlanego (stropu wykonanego nad parterem prawej części budynku) zlokalizowanego przy ul. P. w P. W skardze pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że rozbiórka stropu budynku nie jest możliwa bez naruszenia konstrukcji budynku i nie jest możliwe uniknięcie stworzenia poważnego niebezpieczeństwa w rozumieniu art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zarzutach merytorycznych względem decyzji pełnomocnik podniósł, że wykonane roboty miały na celu zabezpieczenie konstrukcji budynku, zgodnie z zasadą zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji obiektu wyrażoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego.
Postanowieniem z dnia 10 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik uczestnika postępowania M. M. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 100/160 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I. instancji nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że rozbiórka elementu konstrukcyjnego budynku w sposób oczywisty może wiązać się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody materialnej budynku. Sąd I. instancji nie wyjaśnił dlaczego, pomimo lakonicznego uzasadnienia wniosku uznał, że wnioskodawca uprawdopodobnił w sposób wystarczający wystąpienie przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie prezentowanego w zaskarżonym postanowieniu zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. w odniesieniu do decyzji nakazującej rozbiórkę, prowadzi do niedopuszczalnego uznania, że w każdym przypadku nałożenie na stronę obowiązku wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, uzasadnia, niejako automatycznie wstrzymanie wykonania decyzji będącej przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątkowy. Strona skarżąca powinna więc wykazać, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie nakazu rozbiórki wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast Sąd I instancji zobowiązany jest dokonać oceny wniosku uwzględniając okoliczności sprawy. To, że nakaz rozbiórki z reguły wywołuje trudne do odwrócenia skutki, nie oznacza, że wywołuje takie skutki w każdym przypadku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., - dalej P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Wstrzymanie wykonania zarówno zaskarżonego aktu, jak i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy stanowi w świetle powyższej regulacji, odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. i dotyczy jedynie okoliczności faktycznych o charakterze wyjątkowym.
Z treści powołanego przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika nadto, iż przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Obie te przesłanki (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Użycie spójnika "lub" oznacza, iż przesłanki te mogą zachodzić alternatywnie.
Szkoda, o jakiej mowa w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a, nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi bowiem o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (patrz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn. II SA/Bk 352/06 oraz w Krakowie z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 975/08 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezbędnym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy więc samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne.
Uzasadnienie wniosku zawartego w skardze nie spełnia tych warunków. Strona skarżąca nie podała żadnych konkretnych informacji uprawdopodobniających, iż rozbiórka przedmiotowego stropu spowoduje wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych od odwrócenia skutków. W szczególności strona nie wskazała jakichkolwiek danych pozwalających np. na oszacowanie kosztów oraz zakresu rozbiórki i ewentualnej odbudowy przedmiotowego stropu. Strona nie wykazała też, że nie istnieją inne metody zabezpieczenia konstrukcji budynku lub, że ich zastosowanie będzie wymagało szczególnie dużego nakładu sił i środków. Brak możliwości zastosowania innych metod zabezpieczenia przedmiotowego budynku nie wynika także ze znajdujących się w aktach sprawy pism autorów ekspertyz na które powołuje się strona skarżąca w skardze, tj. z pisma dr inż. K.M. z 8 kwietnia 2015 r. oraz mgr inż. J. P. z 7 kwietnia 2015 r. Ten ostatni wskazał, jedynie, że rozbiórka stropu przy pomocy sprzętu udarowego mogłaby doprowadzić do katastrofy budowlanej, nie wskazując jednocześnie, aby niemożliwy był inny sposób przeprowadzenia rozbiórki.
Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż ewentualne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wiąże się nie tyle z wykonaniem zaskarżonej decyzji, co z wykonaniem jej w określony, niewłaściwy sposób polegający na użyciu sprzętu udarowego i wykonaniu rozbiórki części budynku bez odpowiedniego zabezpieczenia jego pozostałości.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
/-/ Tomasz Świstak