Uzasadnienie
Skierowanym do Starosty K. pismem z dnia 23 lipca 2009 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania W. F. posiadającego prawo jazdy kategorii B na badanie lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
W uzasadnieniu wniosku Prokurator wyjaśnił, iż Prokuratura Rejonowa w K. prowadziła postępowanie w sprawie skierowania W. F. na przymusowe leczenie odwykowe z uwagi na stwierdzone objawy uzależnienia od alkoholu. Orzeczeniem Sądu Rejonowego w K. (sygn. akt [...]) zobowiązano W. F. do poddania się leczeniu odwykowemu, któremu wymieniony się nie poddał.
Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania Starosta K. decyzją z dnia 7 października 2009 r. orzekł o skierowaniu W. F. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie kategorii prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, w związku z informacją o zastrzeżeniach o stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2009 r. uchyliło ww. decyzję Starosty K. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm. dalej: k.p.a.)
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta K. decyzją z dnia [...] 2010 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 z późn. zm.) orzekł o skierowaniu W. F. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie kategorii prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż decyzja została wydana w związku z uzyskaną z Prokuratury Rejonowej w K. informacją o zastrzeżeniach co do staniu zdrowia W. F., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Z nadesłanej przez prokuraturę opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej wydanej w dnia 23 maja 2008 r. wynika, iż przeprowadzone badania psychiatryczne i psychologiczne potwierdzają wystąpienie u strony zespołu uzależnienia spowodowanego używaniem alkoholu. Zdaniem organu stwierdzony u W. F. stan chorobowy ma istotny wpływ na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Alkohol powoduje zaburzenia wzroku, spowalnia szybkość reakcji i wpływa negatywnie na koordynację ruchową. Starosta podkreślił, iż dopuszczenie do ruchu drogowego osób legitymujących się prawidłową sprawnością fizyczną i psychiczną stanowi w istocie interes publiczny, polegający na zapewnieniu bezpieczeństwa użytkownikom dróg.
W tym stanie rzeczy Starosta uznał, iż opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna stanowi wystarczający dowód do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności uzasadniające skierowanie W. F. na badania lekarskie, w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. F. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy podnosząc, iż prawo jazdy jest mu niezbędne do wykonywania pracy związanej z jego zawodem – kierownika budowy. Skarżący zanegował wiarygodność opinii sądowej psychologiczno-psychiatrycznej, która jego zadaniem została wydana na zlecenie jego byłej żony, będącej w zmowie z prokuratorem. Opinia ta został wydana po rozmowie przeprowadzonej z badanym tylko przez jedną z dwóch osób, które się pod nią podpisały. Odwołujący zaznaczył, iż od dnia wydania opinii codziennie porusza się samochodem i nie otrzymał żadnego mandatu oraz nie doprowadził do jakiejkolwiek kolizji. W. F. wyjaśnił również, że nie podał się leczeniu odwykowemu, gdyż nie było takiej potrzeby.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...] utrzymało decyzję Starosty K. w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z uwagi na ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwa nie tylko nad tym aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale kontroluje także aby osoby te nie utraciły tych warunków. Zgodnie z art. 122 ust 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty, w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanką wydania decyzji, o której mowa w powołanym przepisie jest otrzymanie przez starostę wiarygodnej informacji dotyczącej stanu zdrowia takiej osoby oraz stwierdzenie, że istnieją zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. To oznacza, że muszą być ustalone okoliczności uprawdopodobniające, w ocenie starosty, istnienie stanu psychofizycznego wpływającego na zmniejszenie się sprawności kierującego do prowadzenia pojazdu. Do takich okoliczności należy zaliczyć uzależnienie kierowcy od alkoholu.
Zdaniem Kolegium treść opinii sądowej psychologiczno-psychiatrycznej z dnia 23 maja 2008 r. wskazuje na istnienie okoliczności nasuwającej zastrzeżenia co do stanu zdrowia W. F., których konsekwencją powinno być skierowanie na badanie lekarskie w celu stwierdzenia, że u odwołującego istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem lub, że takich przeciwwskazań brak.
Organ odwoławczy podkreślił także, iż subiektywne odczucie W. F., że nie jest on uzależniony od alkoholu nie wypływa na ocenę dokonaną przez organ, gdyż jedynie uprawniony lekarz wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy może ustalić, czy w przypadku odwołującego istnieją przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Bezkolizyjna jazda oraz nie otrzymywanie mandatów również nie mają znaczenia dla możliwości wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo obuchu drogowym, ponieważ przesłanką zastosowania tego przepisu jest wyłącznie stan zdrowia kierującego.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez W. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., nr 2 poz.
- 15) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż po jego stronie zachodzą okoliczności mogące spowodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.
W. F. podkreślił, iż nie jest prawdą jakoby był osobą uzależnioną od alkoholu ponadto nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym, nie miał kolizji, nie był karany mandatami karnymi. Ponadto w dniu 30 lipca 2010 r. poddał się badaniu lekarskiemu w gabinecie medycyny pracy i otrzymał orzeczenie lekarskie stwierdzające bark przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jady kategorii B. Również nie stwierdzono przeciwwskazań natury psychologicznej o czym świadczy zaświadczenie psychologiczne o nr 619/2010. Powyższe świadczy, iż decyzje obu organów były bezzasadne. Skarżący podkreślił, iż jego aktualny stan zdrowia nie budzi zastrzeżeń odnośnie jego zdolności kierowania pojazdami mechanicznymi.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), to jest w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad proceduralnych, jeżeli mogły mieć istotny wpływ za wynik sprawy.
Analiza sprawy w powyższym aspekcie prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie było zbadanie czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepis art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.).
Stosownie do powołanego powyżej przepisu, kierujący pojazdem jest decyzją administracyjną starosty kierowany na badanie lekarskie, w przypadku nasuwających się zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Badanie to ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Z kolei § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz.
- 15) precyzuje, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Badania te są, w myśl wskazanego rozporządzenia, przeprowadzane przez uprawnionego lekarza (§ 3 ust.
- 1) w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 9 ust. 1).
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że bezwzględnie wymaganymi przesłankami do wydania decyzji o skierowaniu osoby uprawnionej do kierowania pojazdami na badanie lekarskie jest otrzymanie przez starostę wiarygodnej informacji dotyczącej stanu zdrowia tej osoby a także stwierdzenie przez ten organ, w oparciu o powyższą informację, że istnieją zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. To ostatnie oznacza, że muszą być ustalone okoliczności uprawdopodobniające, w ocenie starosty, istnienie stanu psychofizycznego wpływającego na zmniejszenie się sprawności kierującego do prowadzenia pojazdu. W decyzji, o której mowa powyżej, organ musi wyraźnie wskazać jakie okoliczności jego zdaniem świadczą o istniejących zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy, które uzasadniają jego skierowanie na badania lekarskie.
Starosta jako organ administracji publicznej, z uwagi na brak posiadanej wiedzy z zakresu medycyny, nie jest w stanie samodzielnie ocenić czy istotnie w przypadku konkretnego kierowcy zachodzą przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów, dlatego też swoją decyzją inicjuje wypowiedzenie się w powyższym zakresie przez uprawnionego lekarza wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.
W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy była dostarczona przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna z dnia 23 maja 2008 r. z której wynikało, iż u W. F. stwierdzono zespół uzależnienia spowodowany używaniem alkoholu i zalecono leczenie odwykowe w systemie ambulatoryjnym. Wiarygodności uzyskanej w ten sposób informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego dodaje fakt, iż opinia został sporządzona przez specjalistę w dziedzinie psychologii oraz specjalistę psychiatrę, a ponadto Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 18 marca 2008 r. (sygn. akt [...]) zobowiązał W. F. do poddania się leczeniu odwykowemu, któremu, jak wynika z nadesłanych przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. informacji oraz oświadczeń samego skarżącego, zobowiązany nie poddał się.
W tym miejscu zaznaczyć należy, iż z ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz powoływanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. wynika, że ustawodawca uznaje uzależnienie od alkoholu lub podobnie działających środków jako okoliczność rzutującą na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Stąd też w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., poza innymi badaniami należącymi do kompetencji lekarza uprawnionego do badań kierowców przewidziano stwierdzanie istnienia u osoby badanej objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie.
Z kolei w art. 91 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca wprost stwierdził, iż osobie u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, prawo jazdy nie może być wydane. Z tych uregulowań wynika niewątpliwie, iż uzyskanie przez właściwy organ wiarygodnej informacji o uzależnieniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi od alkoholu lub innych środków o podobnym działaniu, uzasadnia skierowanie takiego kierowcy na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy celem ustalenia, czy rzeczywiście stan jego zdrowia może wpływać na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów w ruchy drogowym.
Zdaniem Sądu, z przedstawionych powyżej okoliczności niewątpliwie wynika, iż organy administracji w dniu wydania decyzji I oraz II instancji miały podstawy stwierdzić, co też uczyniły, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowotnego W. F., które mogą wpłynąć na jego zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu w ruchu drogowym.
W tej sytuacji, jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze K., nie ma znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż nie stwarza on bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jeździ bezkolizyjnie i nie został ukarany mandatem w związku z poruszaniem się pojazdem mechanicznym. Decyzja o skierowanie na badania lekarskie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wydawana jest w związku z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia kierowcy, a nie jego kolizyjną lub bezkolizyjną jazdą.
Skierowanie kierowcy na badania lekarskie, na podstawie decyzji wydanej w trybie powołanego wyżej przepisu, ma charakter zapobiegawczy a nie sankcyjny. Celem badania jest ustalenie przez uprawnionego lekarza czy po stronie kierowcy występują zdrowotne przeszkody do prowadzenia pojazdu, czy jego stan psychofizyczny gwarantuje prowadzenie pojazdu bez stwarzania zagrożeń w ruchu drogowym. Decyzja ta w żaden sposób nie przesądza o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, której następuje w odrębnym trybie w oparciu o inną podstawę prawną.
Odnosząc się do załączonych do skargi orzeczenia lekarskiego lekarza medycyny pracy z dnia 30 lipca 2010 r. oraz zaświadczenia psychologicznego z dnia 1 sierpnia 2010 r. należy stwierdzić, iż jakkolwiek zostały wystawione przez osoby uprawnione do badań osób kierujących pojazdami, to nie mogły być wzięte po uwagę w niniejszym postępowaniu, bowiem Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący na dzień jej wydania. Orzeczenie oraz zaświadczenie, o których mowa powyżej mogą być wykorzystane przez skarżącego jako środek dowodowy w trakcie ewentualnego postępowania w przedmiocie wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Trzeba jednak zaznaczyć, iż te orzeczenie oraz zaświadczenie nie mogą zastąpić orzeczenia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, ponieważ badania poprzedzające wystawione tych dokumentów nie zostały przeprowadzone w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ E.Podrazik /-/ J.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska