Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania skarżącemu wstrzymanie użytkowania piekarni osiedlowej i przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego oraz wiaty garażowej zaadoptowanych na piekarnię rodzinną.
Wyrok stał się prawomocny w dniu 22 listopada 2005r.
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na M.S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego, w doręczonym wcześniej tytule wykonawczym, polegającym na wstrzymaniu użytkowania piekarni osiedlowej i przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego oraz wiaty garażowej zaadoptowanych na piekarnię, wyznaczając termin do[...] lipca 2003r. Równocześnie wezwano zobowiązanego do wpłacenia powyższej grzywny i opłaty egzekucyjnej w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia postanowienia, wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 14 dni licząc od daty doręczenia postanowienia oraz niezwłoczne zawiadomienie organu egzekucyjnego o wykonaniu obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, że postanowienie to jest dla niego bardzo krzywdzące, bowiem nie może nie ze swojej winy zalegalizować samowolnie dokonanej zmiany sposobu użytkowania z uwagi na brak planu miejscowego miasta G. n. P. Podniósł, iż mała rodzinna piekarnia nie stwarza uciążliwości dla otoczenia i służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkańców osiedla i miasta. Ponadto zaskarżone postanowienie winno być uchylone również z tego powodu, że grzywnę nałożono wyłącznie na M.S., gdy tymczasem przedmiotowa nieruchomość jest przedmiotem współwłasności małżeńskiej. W aktach sprawy znajduje się odpis księgi wieczystej, z którego wynika, że właścicielem tejże nieruchomości są M.S. z żoną W.S.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, egzekwowany obowiązek wynika z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazującej jedynie M.S. wstrzymanie użytkowania piekarni oraz przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego i wiaty garażowej zaadoptowanych na piekarnię rodzinną. Skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] została przez Wojewódzki sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnie oddalona wyrokiem z dnia 6 października 2005r. (sygn. akt II SA/Po 2378/03). W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny i jednocześnie wierzyciel nie może rozszerzać kręgu podmiotów zobowiązanych ostateczną decyzją do wykonania obowiązku wynikającego z tej decyzji. Organ egzekucyjny nie może również ponownie rozpatrywać sprawy rozstrzygniętej już wcześniej ostateczną i pozytywnie zweryfikowaną w postępowaniu sądowym decyzją.
Postępowanie wykazało, że egzekucja administracyjna jest prowadzona przez organ I instancji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). W sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 33, które mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji dlatego należało podtrzymać rozstrzygnięcie organu I instancji.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł M.S., żądając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz uchylenia postanowień I i II instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł, iż nałożony środek przymusu jest zbyt uciążliwy. Nałożona grzywna wraz z opłata egzekucyjną w łącznej kwocie [...] zł jest niewspółmierna do możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego, a jej zastosowanie narusza rażąco zasady współżycia społecznego. Wskazał, że piekarnia stanowi jedyne jego źródło utrzymania. do emerytury pozostało skarżącemu niespełna 3 lata, a w tym wieku nie mógłby znaleźć pracy. Likwidacja piekarni oznaczałaby pozostawienie rodziny skarżącego bez środków do życia.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podając jednocześnie, iż szczegółowe merytoryczne uzasadnienie zawarte zostało w postanowieniach organów obu instancji.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2006r. Sąd oddalił wniosek M.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2007r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 121 § 2,4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: ustawa) każdorazowo nałożona w stosunku do osób fizycznych grzywna nie może przekraczać kwoty [...] zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
Wskazać należy, iż w powołanym przepisie ustawodawca określił jedynie górne granice wysokości nakładanych grzywien.
Uznaniu organu pozostawił zatem ustalenie jej wysokości w konkretnym przypadku.
Tym samym organ egzekucyjny korzystając z uznania administracyjnego winien wykazać, jakimi kierował się przesłankami. W szczególności winien wskazać, dlaczego zastosował grzywnę i na jakiej podstawie uznał, że grzywna ma mieć taką, a nie inną wysokość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 510/05, ONSAiWSA 2006/6/168).
Zważyć również należy, iż swobodę organu ograniczają wyrażone w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zasada celowości oraz zasada stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Wynika z nich, iż przy wyborze środka egzekucyjnego winno się rozważyć, czy zastosowanie go prowadzić będzie bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz czy dany środek egzekucyjny będzie najmniej uciążliwy dla zobowiązanego.
Postępowanie egzekucyjne, podobnie jak każde inne postępowanie, powinno zmierzać do pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. O powyższym stanowi treść art. 7 kpa, który w postępowaniu egzekucyjnym poprzez art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma odpowiednie zastosowanie.
Zgodnie z art. 124§2 kpa postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie organ II instancji nie wyjaśnił w oparciu o jakie przesłanki uznał, że na skarżącego należało nałożyć grzywnę w wysokości [...] zł.
Z akt sprawy również nie wynika, jakie okoliczności zostały wzięte pod uwagę przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy ograniczył się do lapidarnego stwierdzenia, iż "postępowanie wyjaśniające wykazało, że egzekucja administracyjna jest prowadzona przez organ I instancji zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" oraz, że "nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 33, które mogą stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej".
Uniemożliwiło to Sądowi odniesienie się do zasadności nałożonej grzywny.
Sąd nie mógł bowiem w ramach kontroli ocenić zgodności postanowienia z prawem.
W takiej sytuacji stwierdzić należy zatem, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisu art.121§2,4, art. 7§2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a także art. 7 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stąd należało orzec jak w punkcie I sentencji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę poczynione wyżej rozważania, w szczególności dotyczące konieczności wykazania, jakimi kieruje się przesłankami nakładając w oparciu o art. 121§2,4 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym grzywnę w określonej wysokości.
O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.
Na podstawie art. 152 p.s.a. orzeczono o wykonalności zaskarżonego postanowienia.
/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga