Uzasadnienie
Sygn. 3/II SA/Po 634/03
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Burmistrz Miasta Cz. orzekł na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 9, poz. 26 – tekst jednolity z 1980 roku z późniejszymi zmianami) oraz na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku) o wymeldowaniu B. i S. H. z pobytu stałego przy ul. [...] w Cz. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że S. H. przebywając w Zakładzie Karnym we W. złożył pismo z prośbą o wymeldowanie, a B. H. od czerwca 2002 roku zamieszkuje w lokalu swojej matki przy [...] w Cz. B. H. odmówiła wymeldowania się z wymienionego lokalu argumentując, że nie ma możliwości zameldowania się pod innym adresem.
Natomiast S. H. nie wypełnił i nie podpisał przesłanego mu do Zakładu Karnego druku – zgłoszenie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W tych okolicznościach organ administracji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania i uznał, że wypełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku, uzasadniające podjęcie decyzji o wymeldowaniu S. i B. H. z pobytu stałego, gdyż faktycznie opuścili oni lokal i nie dopełnili obowiązku wymeldowania z pobytu stałego.
B. H. złożyła odwołanie od niniejszej decyzji wskazując, że opuściła lokal przy ulicy [...] z powodu nadużywania przez męża alkoholu oraz fizycznej i psychicznej przemocy, co doprowadziło ją do załamania nerwowego i dlatego przeniosła się do rodziców. Nie wie natomiast nic o rezygnacji z mieszkania złożonej przez męża. Jednocześnie B. H. złożyła wniosek o przyznanie lokalu zastępczego. Pismem z dnia 27 lutego 2003 roku została poinformowana o możliwości najmu lokalu socjalnego usytuowanego w budynku przy ulicy [...] w Cz.
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U., Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku, zmiana Dz. U., Nr 49, poz. 509 z 2001 roku) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. nr 87, poz. 960 z 2001 roku) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i uznał, że B. H. i S. H. dobrowolnie opuścili mieszkanie przy ulicy [...] w Cz. B. H. sama wyprowadziła się do matki, a S. H. przysłał z Zakładu Karnego pismo o rezygnacji z lokalu. Skoro B. i S. H.owie nie mieszkają w w/w mieszkaniu, to nie mogą być w nim zameldowani. Ponadto w decyzji wskazano, że B.H. został przydzielony lokal socjalny przy ulicy [...] w Cz.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. H. wskazał, że w 2001 roku w zajmowanym przez niego mieszkaniu przy ulicy [...] zawalił się strop i na okres przeprowadzenia remontu został wraz z żoną przeniesiony do mieszkania na ulicy [...]. W tym czasie został osadzony w Zakładzie Karnym we W., a jego żona przestała opłacać czynsz i przeniosła się do mieszkania swoich rodziców. Aby nie powiększać zaległości z tytułu czynszu zdał mieszkanie przy ulicy [...]. Po zdaniu mieszkania wskazano mu, że ma wrócić do lokalu przy ulicy [...]. Skarżący i jego żona cały czas byli zameldowani w tym lokalu. Obecnie wymeldowanie z ulicy [...] oznacza, że skarżący nie będzie miał gdzie wrócić po opuszczeniu Zakładu Karnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Niniejsza sprawa rozpoczęta wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271).
Materialną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Cz. stanowił art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, nr 87, poz. 960 ze zmianami), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Wskazany przepis należy jednak rozpatrywać przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt 20/01) orzekającego o niezgodności art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który to przepis utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 716).
Oznacza to, że do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust 2 ustawy niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu (patrz wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 roku, sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78 937; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 roku, sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954). Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby.
Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale także zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przy czym wskazany zamiar można określić, na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 roku, sygn. V SA 1917/01 - niepublikowany).
Odnosząc powyższe spostrzeżenia do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie została należycie wyjaśniona kwestia zaniechania posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu skarżącego i jego dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Z treści skargi, jak i pism znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący wraz z rodziną zajmował lokal socjalny przy ulicy [...] w Cz. Następnie za wiedzą właściciela budynku przeniósł się wraz z rodziną do lokalu przy ulicy [...] z uwagi na zły stan techniczny dotychczasowego lokalu i oczekiwał na obiecany mu na rok 2002 przydział innego lokalu. Z mieszkania przy ulicy [...] skarżący trafił do Zakładu Karnego, a jego żona przeprowadziła się do swojej matki i nie płaciła czynszu. Już powyższe okoliczności wskazują, że skarżący nie opuścił dobrowolnie lokalu przy ulicy [...], a jedynie w uwagi na jego zły stan techniczny.
Pismem Zarządu Miasta w Cz. z dnia 4 lipca 2002 roku, nr TIL – 7141/16/02 (w aktach administracyjnych) został zawiadomiony, że skoro przebywa w Zakładzie Karnym i nie płaci czynszu za lokal przy ulicy [...], to ma się przeprowadzić z powrotem do lokalu przy ulicy [...], w którym zresztą był cały czas zameldowany. Następnie pismem z dnia 17 lipca 2002 roku zawiadomiono skarżącego o przeniesieniu jego rzeczy do w/w lokalu (w aktach administracyjnych). Oznacza to, że również właściciel w/w lokalu uznawał tymczasowość przebywania rodziny H. w lokalu przy ulicy [...], traktując lokal przy ulicy [...] za miejsce ich pobytu stałego. Powyższe okoliczności umknęły uwadze organów administracji orzekających w sprawie wymeldowania rodziny H., wobec czego winny one w ich kontekście ponownie ocenić czy i kiedy doszło do dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu przez rodzinę H. oraz kwestię rezygnacji S. H. z mieszkania przy ulicy Kościuszki 52/4.
W aktach administracyjnych znajdują się dwa pisma S. H. w sprawie rezygnacji z mieszkania (z dnia 1 i 30 września 2002 roku) i zdaje się z nich wynikać, że rezygnacja podyktowana była złym stanem technicznym lokalu, który nie został wyremontowany i do takiego lokalu skarżący nie chciał wrócić, jak też nie chciał płacić czynszu za taki lokal (por. pismo z dnia 1 września 2002 roku). Wątpliwości organów orzekających winien wzbudzić też fakt nie złożenia przez skarżącego formularza zgłoszenia wymeldowania z pobytu stałego, doręczonego mu w Zakładzie Karnym.
Ponieważ sprawa nie została wystarczająco wyjaśniona wbrew treści art. 7 i 77 §1 kpa, a ponadto przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji skarżącemu nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 kpa), sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1a oraz art. 152 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).
/-/W. Długaszewska /-/T.M.Geremek /-/B. Koś
EW