Uzasadnienie
Postanowieniem z 4 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargi na akt Burmistrza Ł. z [...] stycznia 2012 r. Postanowienie stało się prawomocne od dnia 13 listopada 2012r.
W związku z przyznaniem skarżącym G. F. i E. F. prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r., Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu wyznaczyła do ich reprezentowania adwokata Z. W. Pełnomocnik pismem z dnia 26 kwietnia 2013r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Burmistrza oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconej nawet w części. Postanowieniem z 6 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił części skarżących przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a pozostałym skarżącym odrzucił wnioski w tym przedmiocie. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a." wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461) normują natomiast badaną materię w ten sposób, że pełnomocnikowi z urzędu należy się wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym za każdą instancję oddzielnie. W § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymienione zostały stawki minimalne wynagrodzenia za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji, które wynoszą: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 rozporządzenia, b) za sporządzenie skargi i udział w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie – 240 zł. Natomiast w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wskazano stawki minimalne wynagrodzenia pełnomocnika w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł.
Mając na względzie treść przytoczonych wyżej in extenso przepisów stwierdzić należy, że wynagrodzenie należy się co do zasady za całokształt działań pełnomocnika, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. W przypadku, gdy w danej instancji toczą się tzw. postępowania wpadkowe, inicjowane wnioskami strony reprezentowanej przez pełnomocnika, co do których sąd rozstrzyga w drodze postanowienia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu zostaną rozliczone dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Każdy pojedynczy wniosek wszczynający postępowanie o charakterze ubocznym wobec postępowania w sprawie ze skargi składa się bowiem na całokształt pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu.
Odnosząc zatem uwagi przedstawione powyżej do stanu faktycznego sprawy zwrócić należy uwagę na kolejność czynności procesowych podjętych w dotychczasowym toku postępowania. W pierwszej kolejności skargi do sądu wnieśli działający osobiście skarżący. Ponieważ skarżący nie zachowali ustawowego terminu do wniesienia skargi postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. Sąd odrzucił wszystkie skargi. Powyższe postanowienie doręczone zostało na adres skarżących. Pouczeni o prawie do jego zaskarżenia oraz o prawie pomocy, skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie, ostatecznie G. F. i E. F., skutecznie złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.
Pierwszym działaniem podjętym przez pełnomocnika w imieniu tych dwojga skarżących było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Burmistrza. Wniosek o przywrócenie terminu co do części skarżących został oddalony, a co do pozostałych skarżących został odrzucony. Postanowienie z 6 czerwca 2013 r., doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi oraz skarżącym, działającym osobiście, nie zostało zaskarżone zażaleniem. W skutek braku zaskarżenia postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi, powyższego postanowienie stało się prawomocne i tym samym postępowanie sądowoadministracyjne zakończyło się.
Analizując udział pełnomocnika w opisanym powyżej postępowaniu sądowoadministracyjnym stwierdzić należy, że adwokat nie występował w ogóle w imieniu strony skarżącej w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Skargi wniesione zostały przez skarżących osobiście, a ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia – odrzucił je Sąd pierwszej instancji. Ustanowiony w sprawie adwokat dokonał innej czynności procesowej niż zaskarżenie postanowienia o odrzuceniu skarg, a mianowicie złożył w imieniu skarżących wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Zauważyć przy tym trzeba, że adwokat uznał, że aby zniwelować negatywne skutki prawomocnie zakończonego postępowania, w którym skargi odrzucono było wykazanie, że uchybienie terminu nie było przez wnioskodawców zawinione. Mogło to mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu toczącym się na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w którym strona skarżąca uprawdopodobniłaby przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.
Przyjąć należy, że intencją adwokata było wszczęcie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, a było to możliwe poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Czynności podjęte przez pełnomocnika w tym zakresie były czynnościami procesowymi "w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji" w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Złożenie przez pełnomocnika przedmiotowego wniosku spowodowało wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Ustawodawca przewidział więc sytuację, w której postępowanie sądowoadministracyjne zostaje wszczęte nie tylko na skutek wniesienia skargi, ale również na wniosek. W stanie faktycznym sprawy taka właśnie sytuacja miała miejsce. O skutecznym wniesieniu skargi można byłoby mówić dopiero w sytuacji, gdyby Sąd pierwszej instancji przywrócił stronie termin jej wniesienia. Tak się jednak nie stało, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu został załatwiony odmownie.
Do rozważenia pozostaje również kwestia, według jakiej stawki należy przyznać wynagrodzenie pełnomocnikowi w związku z podjęciem przed Sądem pierwszej instancji czynności dotyczących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z treści cytowanego wyżej § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) rozporządzenia bez wątpienia wynika, że dotyczą one postępowania w sprawie ze skargi. W § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) przewidziano natomiast, że stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 240 zł. W tym miejscu przychylić należy się do tezy zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 maja 2013 r. (sygn. akt II FZ 190/13, dostępne w bazie orzeczeń www.cebois.nsa.gov.pl), zgodnie z którą pod pojęciem "innej sprawy" należy rozumieć więc nie tylko postępowania ze skarg, które nie będą objęte pkt a) i b) rozporządzenia (np. liczne postępowania ze skarg na interpretacje przepisów prawa podatkowego udzielane przez Ministra Finansów), lecz również postępowania wszczęte przed sądem pierwszej instancji na wniosek strony reprezentowanej przez pełnomocnika, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przyznać należy pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z §19 pkt 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 wskazanego rozporządzenia.
Uwzględniając rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika na podstawie art. 250 p.p.s.a. należało przyznać adwokatowi tytułem nieopłaconej pomocy prawnej wynagrodzenie [...], mianowicie kwotę [...] zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia), podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, w kwocie [...] zł (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).
Z uwagi na fakt, że uprawnienia i obowiązki skarżących reprezentowanych przez adwokata, związane z przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, jakim jest dowóz dzieci do szkoły, są wspólne, zatem pełnomocnikowi przysługuje jedno wynagrodzenie.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska