Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] znak [...] Komendant Miejski Policji w K., na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zmianami), orzekł o skierowaniu skarżącego W. R. na badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.
Z tej samej przyczyny decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] znak [...] ten sam organ na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy skierował W. R. na badania lekarskie do Wielkopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania.
W doręczonym stronie wraz z obu decyzjami pouczeniu zawarto informację, iż oryginały uzyskanych orzeczeń lekarskich należy przekazać właściwemu staroście.
Pismem z dnia 12 marca 2008 r. W. R. wniósł odwołanie "na wydaną decyzję z dnia 03 marca 2008 r.". W uzasadnieniu odwołania wyjaśnił, iż w dniu [...] r. został zatrzymany na parkingu przyszkolnym w miejscowości K. z podejrzeniem, że ma zamiar kierować pojazdem po spożyciu alkoholu. Wyjaśnił, iż siedząc w samochodzie pił piwo, lecz nie miał zamiaru prowadzenia pojazdu, gdyż oczekiwał na przyjazd taksówki z K., która miała zawieźć go do hotelu. Zdaniem odwołującego się w tych okolicznościach zatrzymanie go na parkingu należącym do przedszkola było bezpodstawne, tak jak i pobranie od niego krwi do analizy bez jego zgody. Do zatrzymania zdaniem skarżącego nie mogło dojść także z tej przyczyny, że nie znajdował się na drodze publicznej i nie zagrażał bezpieczeństwu na drodze jak i nie stwarzał zagrożenia dla innych kierujących, a całe zdarzenie miało miejsce w następstwie zadenuncjowania go Policji przez nieznaną mu osobę.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu, działając na podst. art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] wydaną w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż w dniu [...] r. w miejscowości K. przy ul. M. odwołujący się W. R. kierował samochodem osobowym marki C. B. nr rej. [...] będąc w stanie nietrzeźwości - [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, co stanowi przestępstwo określone w art. 178a §1 ustawy Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. nr 88 poz. 553 ze zm.). W tej sytuacji na zasadzie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym odwołujący się podlega badaniom psychologicznym w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ Ii instancji wskazał, iż w przeprowadzonym postępowaniu o przestępstwo z art. 178a §1 ustawy Kodeks karny W. R. przyznał się do kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, składając stosowne wyjaśnienia. Zdaniem organu ustalony w sprawie stan faktyczny oraz argumenty zawarte w odwołaniu nie dają podstaw do uch uwzględnienia.
Wnosząc w ustawowym terminie skargę na powyższą decyzję W. R. zakwestionował zasadność skierowania go na badania psychologiczne. Ponownie podniósł, iż w dniu [...] r. nie kierował pojazdem na drodze publicznej, a po spożyciu piwa oczekiwał w samochodzie na przyjazd taksówki. Zakwestionował prawidłowość działania Policji w tej sprawie, wskazując na brak kompetencji funkcjonariuszom, którzy pełnili służbę w dniu zdarzenia. Wyjaśnił, iż nie przyznał się do kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Do skargi załączył dokumenty w postaci orzeczenia psychologicznego wydanego po badaniach, którym poddał się w dniu 19 września 2007 r. - o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, zaświadczenie nr [...] z dnia 01 października 2007 r. o ukończeniu kursu dokształcającego kierowców przewożących osoby, zaświadczenie lekarskie lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami z dnia 9 października 2007 r. o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy kierowcy autobusu, zaświadczenie z dnia 29 października 2007 r. o wykonywaniu przewozów na rzecz "A" Sp. z. o.o.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, iż z akt sprawy przesłanych z Komendy Miejskiej Policji w K. wynika, iż w dniu [...] r. w miejscowości K. na ul. M. skarżący kierował samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości - wynik badania [...] promila alkoholu, co stanowi przestępstwo z art. 178a §1 ustawy Kodeks karny. Organ wskazał, iż stwierdzenie skarżącego o nie przyznaniu się do kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości nie jest zgodne z prawdą, ponieważ w protokole przesłuchania podejrzanego przyznał się on do zarzucanego czynu.
Na rozprawie przeprowadzonej przez tut. Sąd w dniu 17 lutego 2009 r. ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu.
Uczestnicząca w rozprawie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu wniosła o oddalenie skargi. Prokurator wyjaśniła, iż w dniu 31 października 2008 r. do sądu wpłynął akt oskarżenia w sprawie skarżącego, lecz termin rozprawy nie został jak dotąd wyznaczony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W badanym przypadku przedmiotem zaskarżenia są decyzje, którymi orzeczono o skierowaniu strony skarżącej na badania psychologiczne w związku z zdarzeniem, które miało miejsce w dniu [...] r., przy czym wskazać należy, iż decyzjami z dnia [...] marca 2008 r. organ I instancji skierował skarżącego na badania lekarskie oraz na badania psychologiczne, lecz przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne - decyzja Komendanta Miejskiego Policji w K. [.. ] oraz utrzymująca w mocy to rozstrzygnięcie decyzja organu II instancji.
Kontroli sądu administracyjnego w ramach niniejszego postępowania nie podlega natomiast decyzja Komendanta Miejskiego Policji w K. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W tym miejscu Sąd zauważa, iż doręczając te decyzję organ I instancji nie pouczył W. R. o prawie wniesienia odwołania od tej decyzji, tym samym skarżącemu przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i wniesienia tego środka zaskarżenia do organu II instancji - Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu.
Strona skarżąca kwestionuje w niniejszym postępowaniu zasadność skierowania na badania psychologiczne, podnosząc, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wydania takiego orzeczenia, kwestionując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz kontestując czynności przeprowadzone przez funkcjonariuszy Policji w związku z zatrzymaniem w dniu [...] r.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu [...] r. w wyniku spożycia alkoholu był w stanie nietrzeźwości - [...] - alkoholu w pobranej próbce krwi.
Skarżący zaprzecza natomiast, iż w stanie nietrzeźwym kierował pojazdem samochodowym i tym samym stwarzał zagrożenie dla innych. Odnosząc się do tych zarzutów zważyć należy, iż z przebiegu zdarzenia, w wyniku którego doszło do zatrzymania skarżącego w dniu [...] r., sporządzony został protokół przesłuchania podejrzanego, który skarżący osobiście podpisał. W treści tego protokołu skarżący oświadczył, iż przyznaje się do postawionego mu zarzutu i wyjaśnił, iż po wypiciu kilku piw próbował wyjechać samochodem z parkingu i wtedy został zatrzymany przez Policję. Został również zapoznany z treścią art. 335 §1 i 2 kpk i stwierdził, iż skorzysta z możliwości dobrowolnego poddania się karze. Protokół został podpisany przez skarżącego oraz przez spisującego protokół funkcjonariusza. W aktach administracyjnych sprawy ponadto znajdują się: notatka służbowa sporządzona przez funkcjonariusza Policji, z której wynika, iż w dniu [...] r. zatrzymał "kierującego pojazdem", którym okazał się skarżący W. R. oraz Protokół przyjęcia wniosku skarżącego, podejrzanego z art. 178a §1 kk o skazanie w trybie art. 335 §1 kpk, podpisany przez skarżącego i którego złożenie potwierdził Prokurator Prokuratury Rejonowej w K..
W ocenie Sądu w tych okolicznościach spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ kontroli ruchu decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 a) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Późniejsze kwestionowanie tych dowodów w treści wniesionego odwoływania od decyzji organu I instancji, nie podparte żadnymi dowodami, nie ma w ocenie Sądu znaczenia dla istoty przedmiotowej sprawy. W rozpatrywanym przypadku organ II instancji dysponował bowiem wystarczającym materiałem dowodowym, aby uznać, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Badaniu psychologicznemu z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości podlega kierujący pojazdem silnikowym (lub tramwajem), przy czym w orzecznictwie sądowym w sprawach karnych przyjmuje się, iż przez prowadzenie pojazdu należy rozumieć zarówno wprawianie pojazdu w ruch, jak i kierowanie nim, nadawanie prędkości oraz hamowanie (por. Komentarz do art. 178 kk w: A. Marek, Kodeks karny. Komentarz Lex 2007 wyd. IV).
Przedmiotowemu badaniu podlegają sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., który to zarzut skarżącemu postawiono. Wobec treści zarzutów skargi wskazać należy, iż określone w tym przepisie przestępstwo kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwym może być popełnione wszędzie tam, gdzie odbywa się ruch pojazdów, a więc także na drogach osiedlowych, parkingach, terenach budowlanych.
Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd miał na uwadze, iż niektórzy z komentatorzy ustawy Prawo o ruchu drogowym stoją na stanowisku, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości - ze względu na zasadę domniemania niewinności, może być wydana po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w wyniku którego zostanie stwierdzone sprawstwo tej osoby przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (por. Stefański Ryszard A. Komentarz do art.124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.05.108.908), [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III.).
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stanowiska tego nie podziela. Wskazać bowiem należy, iż odmiennie kwestię tę reguluje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Nr 69, poz. 622 z późn. zm.), zgodnie z którym właściwy komendant Policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta kierowała w stanie nietrzeźwości. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym i regulacja ta jest wiążąca dla organów ruchu drogowego uprawnionych do wydania decyzji o której stanowi przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 a) przedmiotowej ustawy. Stanowisko takie zaprzecza także celowi tej regulacji, która upoważnia organy ruchu drogowego do reagowania na wykazane w postępowaniu przed tymi organami naruszenie przepisów prawa - drogowego oraz karnego.
Uprawnienie organów ruchu drogowego do wydawania decyzji o skierowaniu na badania (lekarskie oraz psychologiczne) wprowadzone zostało do ustawy Prawo o ruchu drogowego w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 6 września 2001 r. (ustawa o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. 2001 Nr 129 poz. 1444). W uzasadnieniu projektu ustawy autor nowelizacji wyjaśnia, iż zaproponowana zmiana przepisu art. 124 Prawa o ruchu drogowym miała na w celu usunięcia luki prawnej polegającej na braku określenia w przepisie art. 124 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym organu uprawnionego do kierowania osób, o których mowa w tym przepisie, na badania psychologiczne.
Jednocześnie wyjaśniono, iż zaproponowano, aby zamiast sprawcy wypadku, badaniom była poddana osoba podejrzana o jego popełnienie. Autor projektu ustawy wskazuje, iż wynika to z faktu, iż o sprawstwie możemy mówić jedynie po prawomocnym zakończeniu postępowania, co może w przypadku niektórych spraw trwać kilka lat, co mija się z celem przepisu jakim jest prewencja i niedopuszczenie do ruchu pozbawionych predyspozycji psychicznych. Podano, iż wprowadzenie takiego przepisu jest szczególnie istotne zważywszy, iż znaczna część wypadków drogowych popełniana jest przez osoby nietrzeźwe (por. strony internetowe Sejmu RP - Sejm III Kadencji nr druku 1668 - http://www.sejm.gov.pl.).
W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została po tygodniu od zatrzymania skarżącego wobec kierowania pojazdem w stanie po spożyciu alkoholu, co zostało w sposób wystarczający wykazane, a więc zgodnie z wskazaną regulacją prawną. Dodatkowo wskazać należy, iż decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne wydana została po wyrażeniu przez skarżącego zgody na skazanie bez przeprowadzenia rozprawy. Wskazać w tym miejscu należy, iż komentatorzy ustawy Kodeks karny podkreślają, iż aby uchylić się od skutków prawnych wyrażonego oświadczenia woli skarżący powinien co najmniej uprawdopodobnić, iż zgoda była wyrażona niedobrowolnie, przy czym organem właściwym do przyjęcia takiego oświadczenia są organa ścigania oraz po skierowaniu aktu oskarżenia - sąd karny. Do akt administracyjnych sprawy wraz z odwołaniem dowodu takiego skarżący nie przedłożył, jak również nie podnosił, iż takie oświadczenie złożył, a tylko w takiej sytuacji organ II instancji zobligowany byłby rozważyć, czy przeprowadzić na wskazaną okoliczność postępowanie dowodowe i następnie, czy zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie. Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę w świetle przedstawionego wyżej uzasadnienia projektu ustawy z dnia 6 września 2001 r. obowiązek taki na skarżonym organie nie ciążył.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W tych okolicznościach skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z §18 ust. 1 pkt 1c) oraz §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ E. Podrazik