Uzasadnienie
Skarżący B. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od koszów sądowych (k. 78 i ponownie k. 184 akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku powołał się na fakt prowadzenia bardzo małego gospodarstwa rolnego oraz tegoroczną suszę, która spowodowała spadek plonów i niewielki dochód. Wyraził obawę, czy tegoroczne zbiory pozwolą na pokrycie kosztów utrzymania i życia. W formularzu skarżący podał, że sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Oświadczył, że jedynym dochodem skarżącego są dopłaty z Agencji Modernizacji i Rolnictwa w wysokości około [...] zł, które otrzymuje pod koniec roku. Skarżący podał, że posiada dom o powierzchni [...] m², który jest bardzo stary oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi skarżący podał, że nie posiada jeszcze decyzji o dopłatach za 2015r., nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i z tego tytułu nie osiąga żadnych wyników finansowych. Nie posiada żadnych dzierżawionych nieruchomości, a także nie ma żadnych zajęć komorniczych.
Skarżący przedłożył:
- - decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2014r. przyznającej jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł.
- - zaświadczenie o posiadanym rachunku bankowym, na którym nie ma zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek
- - kserokopię wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 maja 2015r. do 31 października 2015r z saldem w wysokości [...] zł.
- - zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o zeznaniu podatkowym za 2014r., w którym wykazano dochód w wysokość [...] zł
- - kopię PIT-40A za 2014r. matki skarżącego, z którego wynika że uzyskała dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości [...] zł.
- - kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego Daewoo Tico z 2000r. należącego do G. J. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby w części. Z przedłożonych oświadczeń oraz dokumentów wynika, że skarżący nie prowadzi sam swojego gospodarstwa domowego, skoro z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, że są osoby posiadające ten sam adres zamieszkania co on. Nadto matka skarżącego odbiera kierowaną do niego korespondencję jako dorosły domownik. Przyjąć należy, że przynajmniej ta osoba prowadzi ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe.
W tym stanie rzeczy sytuacja finansowa skarżącego musi być oceniana przez pryzmat dochodów oraz kosztów utrzymania wszystkich osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skutkiem powyższego koszty utrzymania domu, opłaty za media ponoszone są wspólnie przez wszystkie zamieszkujące razem osoby.
Skarżący wskazał, że utrzymuje się z działalności rolniczej, ale pomimo wezwania nie sprecyzował wysokości przychodów i kosztów jej prowadzenia. Nie podał także jakiego rodzaju jest to działalność. Oświadczył jedynie, że uzyskuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości około [...] zł rocznie. Skarżący poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że prowadzi małe gospodarstwo i tegoroczna susza obniżyła plony. Jakkolwiek nie ma potrzeby by zaciągać kredyty i pożyczki, co wynika z zaświadczenia z banku prowadzącego jego rachunek bankowy. Na rachunku tym przez okres od maja do października 2015r. nie miał ujemnego salda, nadto wpłynęły środki w wysokości [...] zł za "fotel". Posiada saldo dodatnie, w wysokości która pozwala na poniesienie przewidywanych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które nadto będą rozłożone w czasie.
Z powyższego wynika, że skarżący ma środki na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, nie podał bowiem że ma jakieś zaległości w bieżących opłatach. Przyjąć zatem należy, że w sposób pełny i jednoznaczny nie wyjaśnił wszystkich swoich dochodów. Pomimo wezwania nie podał zestawienia wszystkich koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, których wysokość również wskazuje na to jakimi środkami realnienie rozporządza.
Wobec powyższego nie można ustalić precyzyjnej i aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, co uniemożliwia stwierdzenie że nie posiada realnej możliwości wygospodarowania środków na opłacenie kosztów sądowych niniejszego postępowania.
Wobec powyższego brak pełnej współpracy skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania zwolnienie od kosztów sądowych. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i finansowej uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony, a w konsekwencji jego możliwości płatniczych (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że bieżąca sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na pokrycie chociażby części kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania sądowego oraz realnych możliwości majątkowych i zarobkowych wnioskodawcy wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. A tych przesłanek przyznania prawa pomocy skarżący jednoznacznie nie przedstawił. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska