Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 14 października 2016r. odrzucił skargę J. H. i L. H. Pismami z 24 października 2016r. skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie oraz pismo, które potraktowano jako wniosek o prawo pomocy. Skarżący na wezwanie przedłożyli wnioski o prawo pomocy na urzędowych formularzach PPF, w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką skarżącego. Źródłem ich dochodów są świadczenie emerytalne matki w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Nadto skarżący podali, że stałe zobowiązania stanowią opłaty za nieruchomość [...] zł kwartalnie, gaz [...] zł miesięcznie, węgiel [...] zł (500 kg), energia elektryczna [...] zł na dwa miesiące, drewno opałowe [...] zł, paliwo do samochodu [...] zł, woda [...] zł miesięcznie, ubezpieczenie PZU [...] zł. Skarżący podali, że posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz udział w gruncie, stanowiące współwłasność majątkową małżeńską oraz samochód osobowy. Nadto wskazali, że nie posiadają żadnego innego majątku, oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Uiścili na rachunek Sądu kwotę [...] zł.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skarżący podali, że trzy osoby utrzymują się z łącznego dochodu w wysokości [...]zł, który wystarcza na ich potrzeby. Nie prowadzą działalności gospodarczej, nie posiadają żadnych lokat bankowych i oszczędności, nie zaciągają kredytów ani pożyczek. Mieszkanie nie przynosi dochodów, wymaga opłat. Posiadają ogródek przydomowy, nie hodują żadnych zwierząt gospodarskich. Samochód osobowy jest z 1991r. Na dowód powyższego przedłożyli dokumentację źródłową.
Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania rodziny. (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Wobec powyższego, ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawców uzasadnia stanowisko, że nie dysponują środkami potrzebnymi na zapłacenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, zwłaszcza wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.
Z dochodów pochodzących z emerytury i wynagrodzenia za pracę skarżącego ponoszą wszystkie stałe koszty koniecznego utrzymania domu i trzy osobowej rodziny. Oświadczyli, że uzyskiwane dochody pokrywają potrzebne wydatki rodziny, nie korzystają przy tym z pożyczek, ani kredytów. Regulują wszystkie swoje zobowiązania i nie mają przy tym większych zaległości płatniczych. Zapłacili kwotę [...] zł na poczet kosztów sądowych. Zatem wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że skarżący wykorzystują posiadany majątek nieruchomy na zaspokojenie potrzeb bytowych.
Z przedstawionej sytuacji finansowej i majątkowej rodziny wynika, że po zaspokojeniu koniecznych potrzeb swojego utrzymania nie pozostają im wolne środki, które mogliby przeznaczyć na dalsze koszty sądowe ponad uiszczone [...] zł. oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w żądanym zakresie.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska