Uzasadnienie
Uczestnicy postępowania – M.K.-S. i A. S. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ich od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Argumentując wniosek podali, że spłacają hipoteczny kredyt budowlany, którego miesięczna rata wynosi 2.500 zł. Uczestniczka postępowania wskazała, że nie uzyskuje żadnych dochodów, pracuje tylko małżonek. Uzyskuje on wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz premię uzależnioną od osiągniętych wyników. Wnioskodawcy podali, że mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci.
W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku uczestnicy podali, że posiadają dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz działkę budowlaną o powierzchni [...] m². Nadto wskazali, że posiadają oszczędności w wysokości [...] zł. pochodzące z uzyskanego kredytu budowlanego, które na bieżąco przeznaczają na budowę domu. W dalszej części wniosku uczestniczka podała, że posiada samochód marki [...] z 2002r.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej, bez majątku, bez dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie pokryć należności sądowych bez uszczerbku dla niezbędnych swoich wydatków. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.).
Przedstawiona przez uczestników sytuacja finansowa i majątkowa wskazuje, że mogą ponieść koszty sądowe w pełnej wysokości. Wnioskodawca uzyskuje miesięczne dochody w wysokości znacznie przekraczającej średnie przeciętne wynagrodzenie oraz dodatkową premię. Uczestnicy nie wskazali, by mieli jakieś zaległości w bieżących płatnościach, zatem osiągane dochody pozwalają na pokrycie niezbędnych koszów utrzymania rodziny, a także rat kredytowych mimo, że uczestniczka nie uzyskuje żadnego dochodu.
Fakt ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu nie może być wystarczającą okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wysokość rat kredytowych w kwocie około 2.500 zł. miesięcznie została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorców i wynika ona z faktu, iż profesjonalna instytucja finansowa wydała pozytywną decyzję o udzieleniu wnioskodawcom znacznego kredytu budowlanego. Oznacza to, że sytuacja finansowa uczestników jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętego zobowiązania. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro uczestnicy nie wykazali by mieli trudności finansowe z terminowym z uiszczaniem tych należności. Z drugiej strony, decyzja o zaciągnięciu długoterminowego kredytu i ponoszeniu wysokich rat zależy od woli wnioskodawców i nie można z tego tytułu obciążać budżetu państwa, więc innych podatników, konsekwencjami dobrowolnie zaciągniętych zobowiązań.
Uczestnicy dysponują również majątkiem nieruchomym w postaci domu, mieszkania, gruntu rolnego i działki budowlanej. Posiadanie takiego majątku stwarza możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych poprzez jego wynajęcie, częściową sprzedaż, czy obciążenie. Okoliczności te, co do zasady, wykluczają możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa dla ubogich.
Wnioskodawcy podali, że mają oszczędności w znacznej wysokości, które pochodzą z kredytu budowlanego i że są one na bieżąco przeznaczane na budowę domu. Okoliczność ta wskazuje, iż wnioskodawcy swobodnie dysponują wolnymi środkami. Koszty sądowe mają charakter należności publiczno-prawnych i uczestnicy zobowiązani są do ich uiszczenia w pierwszej kolejności, zaraz po zaspokojeniu swoich koniecznych i niezbędnych potrzeb bieżącego utrzymania, a nie na końcu listy wszystkich wydatków.
Mając powyższe na uwadze, sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawców pozwala na uiszczenie przez nich opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. W świetle treści art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy wniosek o prawo pomocy okazał się niezasadny, co musiało skutkować jego oddaleniem.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.
/-/ K. Witkowicz-Dwornicka
BR