Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek A. T. o przyznanie prawa pomocy, uzasadniając, że złożone przez nią oświadczenie dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów jest niewiarygodne i nie potwierdza istnienia przesłanek przemawiającym za uwzględnieniem wniosku. Stanowisko Sądu I instancji podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2007r., stwierdzając, że Sąd Wojewódzki miał podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, podnosząc, że ze względów na wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówiła skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że ponowne złożenie wniosku o prawo pomocy nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i z tej przyczyny nie ma wpływu na bieg, określonego w ustawie, terminu do wykonania nałożonego obowiązku. Tylko wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w tym przedmiocie powoduje utratę mocy postanowienia pierwszego. Wobec tego, mając na uwadze treść poprzednich orzeczeń sądów administracyjnych rozstrzygających o niezasadności wniosku o prawo pomocy, skarżąca winna w pierwszej kolejności wykazać jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa, a następnie wykazać, że kondycja ta nie pozwala na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części.
W ocenie referendarza skarżąca nie wyjaśniała wątpliwości co do prowadzonej na gruncie o pow. 1,44 ha uprawy warzyw, zważywszy, że – jak wskazała uprzednio – pracując w K. nie jest w stanie wykonywać prac rolniczych. Nie wykazała też żadnym dokumentem, by posiadaną ziemię rolną o pow. 3,5 ha wydzierżawiała. Jednocześnie z przedłożonego przez nią wyciągu z rachunku bankowego wynika, że otrzymała dopłatę do gruntu w kwocie [...] zł. Mając na uwadze, że skarżąca wystąpiła po raz kolejny z wnioskiem o prawo pomocy, wiedziała, że konieczne jest złożenie szczegółowych i jasnych oświadczeń oraz dostarczenie wszelkiej dokumentacji potwierdzającej podnoszone przez nią twierdzenia. Tymczasem ponowny wniosek i jego uzupełnienie nie różnią się w zasadzie od wniosku złożonego pierwotnie i prawomocnie oddalonego. Zdaniem referendarza oświadczenia skarżącej okazały się gołosłowne, nie można ich zweryfikować, co uniemożliwia realną ocenę jej możliwości płatniczych.
W sytuacji, gdy wnioskodawczyni uchyla się od podania dokładnych informacji umożliwiających pełną ocenę jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych, przyjąć należy, że nie przedstawiła ona przekonującej argumentacji, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, chociażby w części.
A. T. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazała, że składając wniosek o prawo pomocy wykazała swoje dochody z umowy o pracę i z gospodarstwa rolnego poprzez złożenie kopii rozliczenia podatku PIT-11 za 2006r. oraz oświadczenia o zarobkach. Ponownie podkreśliła, że 3,5 ha ziemi dzierżawi gminie w zamiana za zapłatę podatku rolnego oraz utrzymanie gruntu w należytym stanie. Podała też, że otrzymaną dopłatę do gruntu wykorzystuje zgodnie z jej przeznaczeniem tj. na potrzeby gospodarstwa. Dopłata ta nie stanowi jednak jej dochodu, gdyż nie jest opodatkowana. Skarżąca wyjaśniła, że nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 6 miesięcy, gdyż tego od niej nie wymagano.
Ponadto nie gromadziła rachunków i wyciągów z tego powodu, że już raz je Sądowi przedłożyła. Wskazała też, że w tym roku pogorszyła się jej sytuacja zdrowotna i wszystkie środki jakie posiada przeznacza na leczenie. Potwierdziła również, że nadal spłaca pożyczkę zakładową w kwocie [...] zł i kredyt konsumpcyjny w kwocie [...] zł.
Wobec skutecznego wniesienia przez A. T. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 29 kwietnia 2008r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na wezwanie Sądu z dnia 9 czerwca 2008r. skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT-11 za 2007r. oraz wyciąg z konta bankowego skarżącej za okres od początku marca do końca kwietnia 2008r.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez A. T. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można uznać, że skarżąca znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie była w stanie ponieść nawet najmniejszych kosztów sądowych.
Przede wszystkim zważyć należy, że skarżącej w niniejszym postępowaniu odmówiono już prawomocnie przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 sierpnia 2007r., sygn. II OZ 686/07). Tym samym uznano, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Składając zatem ponowny wniosek skarżąca winna była wykazać, że od momentu odmówienia jej przyznania prawa pomocy znacznej zmianie uległa (pogorszyła się) jej sytuacja finansowa w stosunku do rozpoznawanej na podstawie poprzedniego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2005r., sygn. II OZ 542/05, niepubl.).
W ocenie Sądu skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by jej sytuacja finansowa pogorszyła się. Z informacji o dochodach uzyskanych w roku 2007r. (PIT-11) wynika, że w 2007r. skarżąca uzyskiwała miesięcznie dochód rzędu [...] zł. Przedłożone wyciągi bankowe świadczą, że w miesiącach marcu i kwietniu br. uzyskała ona dochody z tytułu wykonywanej pracy średnio ok. [...] zł netto miesięcznie (minus [...] zł na pożyczkę pracowniczą). Średnio miesięcznie ponosi zaś koszty utrzymania w wysokości ok. [...] zł. Skarżąca nadal posiada dom o pow. [...] m2, użytkuje 1,44 ha ziemi oraz spłaca ratę kredytu konsumpcyjnego w wysokości [...] zł oraz pożyczkę pracowniczą w kwocie [...]zł miesięcznie.
Dodatkowo w miesiącu kwietniu br. otrzymała z tytułu dopłat do gruntów rolnych kwotę [...] zł, co zwiększyło jej zdolności płatnicze. Istotne jest, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by posiadane przez nią 3,5 ha gruntów rolnych oddała w dzierżawę gminie, w zamian za zwolnienie z podatku rolnego. Zważywszy przy tym na uzyskiwane przez nią dopłaty przypuszczać można, że grunty te użytkowane są przez skarżącą. Ponadto skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała zawartego w sprzeciwie twierdzenia, że: "wszystkie środki jakie posiadałam musiałam przeznaczyć na leczenie i poratowanie zdrowia". W związku z powyższym istnieją podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie wykazała w pełni źródeł swoich dochodów oraz ponoszonych kosztów.
Dlatego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
/-/ B. Drzazga