Uzasadnienie
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
W toku rozpoznawania sprawy pod sygn. akt II SA/Po 814/13, toczącej się ze skargi D. K. - studentki uczelni wyższej – "X" w P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania jej stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013, Sąd stwierdził istotne naruszenie prawa – art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. polegające na nieprzekazaniu do tutejszego Sądu skargi D. K. z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...].
Przepis art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie z § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do treści art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanych przepisów jasno wynika, że skargę do sądu administracyjnego składa się za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, a ten ma obowiązek przekazać ją wraz z odpowiedzią i aktami sprawy do sądu w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Nawet w sytuacji, gdy organ uwzględni skargę, nie zostaje zwolniony z obowiązku jej przekazania w zakreślonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. terminie do sądu administracyjnego. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwo sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu (art. 86 p.p.s.a.), ponieważ udzielenie odpowiedzi na skargę jest nie tylko uprawnieniem, ale i obowiązkiem organu, którego prawidłowe wykonanie warunkuje sprawny przebieg postępowania sądowoadministracyjnego. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd administracyjny do wymierzenia organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.s.).
Ponadto, obowiązek przekazania skargi wniesionej za pośrednictwem organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest niezależny od tego, czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II SO/Gd 5/07, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SO/Bk 6/13, publ. ZNSA z 2013 r. Nr 5, s.. 155-158).
Podkreślić należy, iż nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. To nie organ lecz sąd, ocenia przekazaną mu skargę pod względem formalnym, także w zakresie jej ewentualnej dopuszczalności (por. postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 96/12, Lex nr 115988).
W okolicznościach niniejszej sprawy D. K. pismem z dnia [...] marca 2013 r. wniosła za pośrednictwem Rektora "X" w P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ostateczną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej "X" w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej "X" w P. z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie przyznania jej stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013.
Organem odwoławczym, za pośrednictwem którego D. K. powinna była wnieść skargę z dnia 10 marca 2013 r. była Odwoławcza Komisja Stypendialna "X" w P. Przepis art. 175 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) dalej: p.s.w., umożliwiał bowiem rektorowi, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego, przekazanie uprawnienia w zakresie przyznawania m.in. stypendium socjalnego odwoławczej komisji stypendialnej. Rektor "X", zarządzeniem nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie nowego regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów "X", przekazał Odwoławczej Komisji Stypendialnej uprawnienia m.in. do rozpatrywania odwołań od decyzji podjętych przez Wydziałową Komisję Stypendialną wnoszonych przez zainteresowanych studentów (§ 27 ust. 4 pkt 2 zarządzenia).
Tym samym organem odwoławczym w niniejszej sprawie była Odwoławcza Komisja Stypendialna "X" w P., a w konsekwencji skargę od decyzji przez nią wydanej z dnia z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej "X" w P. z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie przyznania D. K. stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013, powinna zostać wniesiona – zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. – za pośrednictwem tej Komisji. D. K. wnosząc skargę za pośrednictwem Rektora "X" w P., uchybiła zatem przepisowi art. 54 § 1 p.p.s.a.
W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy skarga zostanie wniesiona za pośrednictwem organu niewłaściwego lub bezpośrednio do sądu, ten ma obowiązek niezwłocznego przekazania skargi organowi właściwemu. Organ przekazujący skargę organowi właściwemu powinien działać w tej materii niezwłocznie, mając na uwadze upływ terminu do wniesienia skargi oraz konstytucyjne prawo strony do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1981/10, Lex nr 844697; również postanowienie NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1418/10, Lex nr 742282; postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, Lex nr 505351; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz - pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, s. 248).
Mając na względzie powyższe oraz uwzględniwszy okoliczność, że adresatem skargi D. K. z dnia [...] marca 2013 r. był tutejszy Sąd, a skarżąca jedynie błędnie wskazała Rektora "X" w P. jako organ za pośrednictwem którego wnosiła skargę, stwierdzić należy, że obowiązkiem Rektora "X", w tym przypadku organu niewłaściwego, było przekazać skargę organowi właściwemu – Odwoławczej Komisji Stypendialnej "X" w P., która następnie powinna, stosownie do przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a., przekazać skargę do tutejszego Sądu.
Tymczasem Rektor "X" w P. zamiast przekazać skargę Odwoławczej Komisji Stypendialnej zastosował przepisy art. 177 ust. 5 i 6 p.s.w. i w trybie nadzoru decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] uchylił decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], a następnie na skutek wniosku D. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. Przepis art. 177 ust. 5 p.s.w. stanowi zaś, że nadzór nad działalnością komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej, o których mowa w art. 175 ust. 3, sprawują odpowiednio kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor, a nadzór nad działalnością komisji, o których mowa w art. 176 ust. 3, rektor. Zgodnie zaś z art. 177 ust. 6 p.s.w. w ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 5, odpowiednio kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor może uchylić decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami ustawy lub regulaminem, o którym mowa w art. 186 ust. 1.
Zważyć należy, że przepisy te, choć przyznają rektorowi uprawnienie do uchylenia w trybie nadzwyczajnym (nadzoru) decyzji odwoławczej komisji stypendialnej, to oczywiście nie przyznają mu uprawnienia do uznania skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję takiej komisji za żądanie zbadania ostatecznej decyzji w tym trybie. Raz jeszcze sąd pragnie wyjaśnić, że rolą organu, do którego zostanie wniesiona skarga adresowana – za jego pośrednictwem – do sądu administracyjnego jest jedynie przekazanie tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, nawet w przypadku, gdy sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II SO/Bk 6/13, ZNSA z 2013 r. nr 5, poz. 155-158). W sytuacji zaś, gdy skarga wniesiona jest do organu niewłaściwego, rolą tego organu jest, zważywszy na przepis art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., przekazanie jej do organu właściwego.
Z obowiązku tego nie zwalniało Rektora "X" w P. wdrożenie postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej prowadzonego na podstawie art. Art. 177 ust. 6 p.s.w.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Rektor "X" w P. nie przekazując do Odwoławczej Komisji Stypendialnej skargi D. K. z dnia [...] marca 2013 r. istotnie naruszył przepisy art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. W rezultacie powyższego naruszenia powołanych przepisów doszło do niezgodnego z prawem nieprzekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi D. K. z dnia [...] marca 2013 r. na decyzję Stypendialnej Komisji Odwoławczej "X" w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...].
Ze względu na powyższe, dla zweryfikowania stwierdzonych w toku rozpoznawania niniejszej sprawy naruszeń prawa w "X" w P. oraz wyeliminowania okoliczności mających wpływ na dalsze powstawanie naruszeń, koniecznym było poinformowanie o stwierdzonych istotnych naruszeniach Rektora Uczelni w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 155 § 2 p.p.s.a. organ który otrzymał postanowienie sygnalizacyjne, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.