Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...], przyznał J. G. pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego w miesiącu kwietniu 2016 r., na łączną kwotę [...]zł – z przeznaczeniem na: zakup obuwia - [...] zł, na zakup okularów - [...] zł, na energię elektryczną - [...] zł, zakup odzieży - [...] zł, zakup bielizny - [...] zł, zakup leków - [...] zł oraz doładowanie do telefonu - [...] zł.
Wydanie decyzji nastąpiło po rozpatrzeniu wniosku J. G. i jego żony L. G. z dnia 17 marca 2016 r. o przyznanie pomocy na zaspokojenie wymienionych potrzeb oraz po przeprowadzeniu w dniu 23 marca 2016 r. wywiadu środowiskowego i doprecyzowaniu wniosku stron w zakresie przeznaczenia i wysokości wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wnioskodawca J. G. prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe. Dochód rodziny stanowi kwota [...]zł. Kryterium ustawowe dla takiego gospodarstwa wynosi [...] zł. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedstawionych dokumentów uznano, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Wnioskiem z dnia 21 marca 2016 r. L. G. wystąpiła o przyznanie pomocy na opłacenie rachunku za energię elektryczną, zakup leków oraz zabezpieczenie potrzeb żywnościowych.
Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...], odmówiono L. G. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości [...] zł. Decyzję wydano na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust.4, art. 8, art. 39, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 163 ze zmianami), w związku z par. 1 ust.3 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (Dz. Urz. Woj. Wlkp., poz. [...] i par. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (Dz.Urz. Woj.
Wlkp. poz. [...]) oraz art. 104 kpa (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. [...]). Organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z mężem J. G.. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku poprodukcyjnym, natomiast J. G. jest osobą zarejestrowaną w PUP jako osoba bezrobotna. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim mąż wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, jednak Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności odmówił ustalenia stopnia niepełnosprawności. Od tej decyzji J. G. wniósł odwołanie i obecnie oczekuje na wyrok Sądu. Ponadto dnia 18 stycznia złożył wniosek do ZUS o przyznanie świadczenia rentowego. Na dzień przeprowadzenia wywiadu nie było rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Dalej w uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśni iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - tj. w m-cu lutym 2016 r. na dochód rodziny składała się emerytura wnioskodawczyni w kwocie [...]zł. Dnia 04 lutego 2016 r. po raz pierwszy L. G. udzieliła informacji, iż syn spłaca w ich imieniu kredyt. Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego 04 lutego 2016 r. przedłożyła również potwierdzenia dokonywanych przez syna przelewów do banku w kwocie [...]zł. 08 lutego 2016 r. J. G. złożył oświadczenie, iż syn od około 8 lat spłaca kredyt w kwocie [...]zł. W związku z czym kwota ta jest wliczana do Państwa dochodu. Zatem łączna kwota dochodu wynosi [...] zł.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Przedmiotowy artykuł wskazuje elementy pomniejszania dochodu rodziny. Natomiast nie precyzuje, co składa się na określony dochód.
W kwestii udzielenia pomocy na zakup żywności zgodnie z Uchwałą Rady Miasta P. z par. 1 ust.3 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] 2015 r. i par. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] 2014 r, pomoc w tej formie udzielana jest do 150% kryterium dochodowego, które w Państwa przypadku wynosi [...] zł. Skoro dochód rodziny w tym przypadku wynosi [...] zł, to nie ma możliwości udzielenia rodzinie pomocy na ten cel. Wnioskowane potrzeby można zabezpieczyć z dostępnych środków, jakimi strona wnioskująca dysponuje.
L. G. oraz J. G. wnieśli odwołanie, podając nr decyzji MOPR - [...] W uzasadnieniu odwołania podnieśli, iż L. G. złożyła osobiście 17 marca 2016 r. dwie prośby do MOPR-u. To z nią przeprowadzono wywiad dnia 23 marca 2016 r. oraz to ona podpisała oświadczenie majątkowe. Decyzja z dnia 13 kwietnia 2016 r. powinna byś wysłana na jej imię i nazwisko, a nie na męża. Odwołujący się zakwestionowali również zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu spłacanego przez ich syna. Skarżąca wyjaśniła, iż w dniu 23 marca 2016 r. poinformowała Kierownik MOPR i pracownika merytorycznego Ośrodka, że kredyt hipoteczny przyznany został w grudniu 2009 r., pod zastaw własnościowego mieszkania na dowolny cel. Całą kwotę przyznanego kredytu bank przekazał na konto syna za zgodą jej męża. Kredyt udzielony pod własnościowe mieszkanie nie zalicza się do dochodu i nie musi od tego płacić podatku dochodowego. Nie zgadza się również z uznaniem, że decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron, bowiem tak nie jest, gdyż nie przyznano pomocy na żywność w kwocie 200 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 roku, poz. 23, dalej k.p.a.) w związku z art. 2 i 3 i art. 7, art. 8 oraz art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12.03.2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2016 roku, poz. 930), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika [...] w P. z dnia 13.04.2016 roku nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w wysokości [...] zł, z przeznaczeniem na: zakup obuwia, okularów, na energię elektryczną, zakup odzieży, bielizny, zakup leków oraz doładowanie do telefonu.
Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, iż dochód rodziny w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł oraz, że na dochód ten składa się rata kredytu w wysokości [...] zł. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej brak jest bowiem podstaw prawnych do nieuwzględniania w dochodzie rodziny faktu pomocy finansowej ze strony syna skarżącej - M. G., który jak oświadczył w miarę swoich możliwości wspomaga finansowo rodziców. Pomimo prowadzenia postępowania wyjaśniającego organ I instancji nie mógł uzyskać jednoznacznego oświadczenia ww. o wysokości udzielanej rodzicom pomocy finansowej.
W myśl art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Art. 39 ust. 2 ustawy precyzuje cele, na jakie może być przyznane ww. świadczenie, tj. w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Możliwość przyznania pomocy w tej formie uzależniona jest jednak od spełnienia przesłanek dochodowych określonych w art. 8 ustawy i zaistnienia jednego z powodów wymienionych w art. 7 ustawy. W przedmiotowej sprawie przekroczenie kryterium dochodowego powoduje brak możliwości przyznania zasiłku celowego.
Z kolei zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
- 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
- 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Ustawa nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku przyznawania zasiłków celowych, bowiem ta forma pomocy ma charakter fakultatywny i uzależniona jest od indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W związku z powyższym decyzja przyznająca lub odmawiająca przyznania pomocy w tej formie ma charakter uznaniowy, również w zakresie wysokości przyznawanego świadczenia. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że "szczególne przypadki", o jakich mowa w art. 41, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczajcie przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy, z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. Kolegium powołało wyroki WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. IV SA/GL 155/07 oraz WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., sygn.. IVSA/Po 470/09.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji uwzględnił wniosek skarżących przyznając J. G. specjalny zasiłek celowy w łącznej wysokości [...] zł. Ponadto przekroczenie kryterium dochodowego rodziny L. G. (powyżej 150%) powodowało, iż MOPR w P. nie mógł przyznać dofinansowania na zakup żywności rozpatrując dodatkowy wniosek żony skarżącego. Kolegium wyjaśniło, iż organy pomocy społecznej nie mają obowiązku przyznawania pomocy na wszystkie wnioskowane cele, a ustalając wysokość przyznawanych środków finansowych muszą uwzględniać całokształt zadań realizowanych na rzecz świadczeniobiorców. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości wyższej od wnioskowanej, zatem w ocenie Kolegium brak jest podstaw do weryfikacji przedmiotowej decyzji.
Decyzję Kolegium doręczono J. G..
L. i J. G. wnieśli skargę na ww. decyzję SKO w P.. Skarżący ponownie zakwestionowali zaliczenie do dochodu rodziny raty kredytu. Zarzucili, iż organy nie wskazali przepisu prawa, który pozwoliłby zaliczyć do dochodu kwotę raty w wysokości [...] zł spłacaną przez ich syna bezpośrednio z jego konta do Banku.
Pismem procesowym z dnia 17 marca 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skarżących podtrzymał skargę, dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucając:
- 1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy i polegającego na błędnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i w konsekwencji uznaniu, iż kwota [...]zł przelewana przez M. G. na rzecz spłacanego kredytu winna być wliczona do dochodu skarżących w sytuacji, gdy jedynym beneficjentem tego kredytu był M. G.,
- 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza okoliczności zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego przez skarżących i jego beneficjenta w sytuacji, gdy skarżąca w odwołaniu wskazała, że cała kwota kredytu została przelana na konto syna, M. G..
Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wniósł uchylenie decyzji obu instancji i zobowiązanie organów do wydania decyzji uwzględniającej wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie [...]zł, zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz zwrotu kosztów udzielonej, a nie opłaconej nawet w części pomocy prawnej, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż L. G. i J. G. zaciągnęli kredyt konsumpcyjny na dowolny cel z zabezpieczeniem w postaci hipoteki ustanowionej na należącej do niej nieruchomości. Kredyt ten został zaciągnięty w roku 2009 r., gdy sytuacja finansowa państwa G. była dobra i nic nie wskazywało na to, że ulegnie tak znacznemu pogorszeniu. Chcieli oni w ten sposób wspomóc finansowo syna, który wspólnie z narzeczoną planował rozpoczęcie prowadzenia nowej działalności gospodarczej, a z powodu posiadania innych kredytów odmówiono mu wzięcia kolejnego. Państwo G. niezwłocznie po udzieleniu im przez bank kredytu przelali całą jego kwotę na konto bankowe syna. W 2012 roku J. G. zachorował i z uwagi na stan zdrowia musiał zaprzestać prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej, uzyskując status osoby bezrobotnej. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z tzw. fikcją prawną, bowiem kredyt tylko formalnie został przyznany Lucynie i J. G..
W rzeczywistości beneficjentem jest ich syn, M. G., który otrzymał całą kwotę kredytu i dlatego też dokonuje jego spłaty w miesięcznych ratach po [...] zł. Kwota stanowiąca ratę kredytu jest przelewana bezpośrednio na konto banku, nie pozostaje do dyspozycji L. G. i J. G. oraz nie zasila budżetu prowadzonego przez nich gospodarstwa domowego. Kwota ta nie powinna zatem zostać zaliczona do dochodu rodziny. Na udokumentowanie tych twierdzeń do pisma pełnomocnik załączył wyciąg z umowy kredytu hipotecznego nr [...], potwierdzenie przelania kwoty kredytu na konto M. G., oraz wskazał, że potwierdzenia dokonania przelewów są w aktach sprawy.
Zdaniem pełnomocnika SKO w P. nie wyjaśniło okoliczności zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego przez skarżącą. Okoliczność ta ma wpływ na stan faktyczny bowiem, jeśli jedynym beneficjentem kredytu jest syn skarżącej to dokonywane przez niego spłaty kredytu nie powinny zostać doliczone do dochodu państwa G., a tym samym powinna im zostać przyznana pomoc na żywność w kwocie [...]zł.
MOPR w decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r. odmówił przyznania. L. G. pomocy finansowej na żywność w wysokości [...] zł i wskazał, iż potrzeby o jakie skarżący wnioskowali można zabezpieczyć z dostępnych środków jakimi dysponują. Jest to zupełnie niezrozumiałe, sprzeczne z zasadami logiki i dalszą częścią uzasadnienia ww. decyzji. Jeżeli już organ dokonał zaliczenia kwoty raty kredytu spłacanego przez skarżącą do dochodu rodziny, to winien również uwzględnić tę kwotę jako comiesięczny koszt. Zwłaszcza w sytuacji, gdy przedstawiono potwierdzenia przelewów tej kwoty z konta syna bezpośrednio na rachunek banku. Organ dokonał błędnej wykładni art. 41 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., bowiem do dyspozycji skarżącej pozostaje jedynie emerytura w kwocie [...]zł.
Biorąc pod uwagę wydatki przedstawione przez państwa G. w kwocie [...]zł, na które składa się koszt utrzymania mieszkania, opłacenia rachunków za energię elektryczną, do ich dyspozycji pozostaje kwota [...]zł, która bez wątpienia nie wystarcza nawet na zakup żywności dla dwóch osób na okres miesiąca, a co dopiero na środki czystości i leki. W tym stanie rzeczy sytuacja L. G. i J. G. uzasadnia przyznanie im pomocy finansowej na żywność w wysokości [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek częściowo z powodów innych, niż podniesione w skardze.
Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz, czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podnieść, że skutkiem doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji jest powstanie prawa do wniesienia odwołania oraz rozpoczęcia biegu terminu do realizacji tego prawa. Podstawą konstrukcji odwołania jest zasada, że odwołanie nie wymaga uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli wynika z niego, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji.
Ustalenie treści odwołania musi nastąpić w oparciu o przepisy art. 63 § 2 i § 3 oraz art. 128 k.p.a. Należy przyjąć, że odwołanie powinno przynajmniej określać zaskarżoną decyzję. Z treści art. 128 k.p.a. wynika natomiast, że całkowicie wystarczające jest wskazanie przez stronę kwestionowanej decyzji oraz stwierdzenie, że nie akceptuje ona jej treści (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 września 2007 r., I SA [...], LEX nr 384405).
Istota zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania sprowadza się do obowiązku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Rzeczą organu odwoławczego jest takie działanie, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Zgodnie z k.p.a., to strona określa przedmiot postępowania. Jeżeli pismo strony – w tym przypadku odwołanie – budzi wątpliwości, to sprecyzowanie zakresu odwołania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy organ II instancji przyjął, że odwołanie L. i J. małż. G. dotyczy decyzji organu I instancji z dnia 13 [...] 2016 r., Nr [...], chociaż skarżący w odwołaniu podnieśli, iż wadliwe wliczenie do dochodu rodziny raty kredytu, który spłaca ich syn, skutkowało odmowę przyznania zasiłku na żywność. Mając powyższe na uwadze należało w pierwszej kolejności ustalić, co jest przedmiotem odwołania.
Oceniając, od jakiego rozstrzygnięcia wniesione przez stronę pismo jest odwołaniem, należy bowiem kierować się treścią pisma, a w przypadku powzięcia jakiejkolwiek wątpliwości co do żądania strony, ustalić jej rzeczywistą wolę. Podanie w treści pisma numeru zaskarżanej decyzji, nie zawsze musi odzwierciedlać rzeczywistą wolę odwołujących co do przedmiotu zaskarżenia.
Należy zauważyć, że organ I instancji wydał dwie decyzje w rozpatrzeniu wniosków skarżących z marca 2016 r. o przyznanie zasiłków, niewątpliwie mając na uwadze inną podstawę prawną ich rozpatrzenia. Wniosek z dnia 17 marca 2016 r. o przyznanie pomocy na zakup: odzieży, obuwia, bielizny i okularów na kwotę [...]zł oraz o pomoc w opłaceniu rachunku za energię elektryczną rozpatrzono na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, przyznając stronom specjalny zasiłek celowy. Natomiast rozstrzygając sprawę z wniosku z dnia 21 marca 2016 r., którym L. G. wystąpiła o przyznanie pomocy na opłacenie rachunku za energię elektryczną, zakup leków oraz zabezpieczenie potrzeb żywnościowych, decyzję o odmowie przyznania pomocy żywnościowej wydano z uwzględnieniem postanowień uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy.
Jednocześnie należy wskazać, iż dopiero z uzasadnienia decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r., nr [...] wynika, w jaki sposób ustalono dochód rodziny i w konsekwencji odmówiono przyznania pomocy na zakup żywności. Skarżący nie zgadzając się z tą argumentacją złożyli odwołanie, jednakże podali numer decyzji, którą wcześniej przyznano im specjalny zasiłek celowy na wymienione wyżej potrzeby. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO w P. nie rozważyło, czy wolą skarżących zaskarżenie decyzji organu I instancji z dnia 13 kwietnia 2016 r. – pozytywnej dla skarżących, czy jednak decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r., o innym numerze aniżeli skarżący podali w odwołaniu. Brak ustaleń w tej kwestii uzasadnia zarzut naruszenia przez SKO w P. przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 128 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd zauważa, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO w P. odniosło się do obu ww. decyzji organu I instancji, lecz w rubrum decyzji wymieniło wyłącznie pierwszą z decyzji – z dnia [...] 2016 r. nr [...] W opinii Sądu zaskarżona decyzja jest przez to niespójna i wewnętrznie sprzeczna.
Zastrzeżenia Sądu budzi również przyjęty przez organ I instancji sposób adresowania decyzji w sytuacji, gdy skarżący są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i oboje podpisują się pod złożonymi wnioskami. Stroną aktywną w postępowaniu była skarżąca L. G., to z nią przeprowadzono wywiad środowiskowy, jak również uznano, że wniosek z dnia 21 marca 2016 r. został złożony również w imieniu jej męża. Tymczasem decyzję pozytywną o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego skierowano wyłącznie do J. G.. Tak samo uczyniło SKO w P.. Choć skarżąca L. G. nie została w ten sposób pozbawienia możliwości składania środków zaskarżenia, tym niemniej taki sposób procedowania może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., chociażby w przypadku, gdy pomiędzy małżonkami istniałby konflikt.
Sąd podziela również zarzut skargi, iż organy nie ustaliły stanu faktycznego w zakresie, w jakim uznały, iż do dochodu rodziny należy zaliczyć kwotę raty kredytu bankowego, jaki skarżący zaciągnęli w 2009 r., którą w tej wysokości spłaca ich syn.
W myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Za dochód miesięczny uważane są zatem wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym, składką na ubezpieczenie zdrowotne i świadczone alimenty. Obciążenia pomniejszające dochód są wymienione enumeratywnie. Z kolei przepis art. 8 ust. 4 ustawy przewiduje, jakich źródeł przychodu nie wlicza się do dochodu. To wyliczenie również jest enumeratywne.
Pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, zatem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1631/14, Lex nr 2081127).
W opinii Sądu sytuacja taka nie występuje jednakże na gruncie rozpatrywanej sprawy. Z analizy załączonej na etapie skargi umowy kredytu bankowego oraz z wyjaśnień skarżących wynika, iż skarżący zaciągając kredyt w istocie udzielili wsparcia swojemu synowi, którą można zakwalifikować jako pożyczkę lub darowiznę. Cała kwota kredytu przelana została przez bank na rachunek bankowy syna skarżących, to on spłaca ten kredyt bezpośrednio bankowi – ze swojego rachunku bankowego i trudno uznać, iż spłata miesięcznej raty tego kredytu może zostać uznana za dochód skarżących – rozumiany jako pomoc finansowa na spłatę raty kredytu. W przypadku uznania, iż mamy do czynienia z darowizną, kwestia ta w ogóle nie może być brana pod uwagę. Powyższe w ogóle nie było rozważane przez rozpatrujące sprawę organy, co może mieć wpływ na wynik sprawy.
Reasumując, zdaniem Sądu organy przedwcześnie, bez dokonania pełnych ustaleń, uznały za dochód rodziny kwotę [...]zł, jaką syn skarżących spłaca w ich imieniu bankowi tytułem zaciągniętego przez nich kredytu. Nie ustalono, jaki stosunek prawny zawiązał się pomiędzy skarżącymi i ich synem podczas zaciągnięcia kredytu hipotecznego, który w całości przelany został na rachunek bankowy ich syna. Nie rozważono również, jaki stosunek prawny związany jest z miesięczną spłatą raty kredytu.
Nie ma wątpliwości, iż rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem rozpoznając ponownie sprawę organ administracji zobowiązany jest uwzględnić powyższe uwagi. Rolą organu jest w pierwszej kolejności ustalenie, od której decyzji organu I instancji skarżący wnieśli odwołanie, a następnie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, jaki stosunek prawny zawiązał się pomiędzy skarżącymi i ich synem podczas zaciągnięcia kredytu hipotecznego.
Należy również wskazać, iż pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że wnoszący o taką pomoc musi wykazać, iż nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto, że tych potrzeb nie są również w stanie zaspokoić członkowie jego rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego rozpatrując ponownie sprawę należy ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie pomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania poprzez ustalenie, jaka jest jego sytuacja finansowa, materialna i rodzinna, a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że ustawa o pomocy społecznej w sposób wyczerpujący i kompletny definiuje pojęcie dochodu dla celów ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Błędne jest zatem odwoływanie się przez skarżącą do pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, ponieważ przepisy prawa podatkowego nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącym w ramach przyznanego prawa pomocy zostanie wydane odrębne postanowienie, w myśl art. 256 § 2 pkt 8 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.