Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta K. nakazał K. P. rozebrać kiosk handlowy znajdujący się przy ul. [...] przy [...], a następnie uporządkować teren po wykonanej rozbiórce.
Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).
W decyzji wskazano następujące okoliczności:
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że kiosk handlowy przy ul. [...] – róg z Al. [...] przy [...] został ustawiony bez wymaganego przez prawo budowlane pozwolenia na budowę. Ponadto kiosk jest ustawiony w obszarze pasa drogowego, na co nie wyraża zgody zarządca terenu, Miejski Zarząd Dróg, podnosząc że lokalizacja kiosku przy wejściu na wąski ciąg pieszy [...] stanowi utrudnienie i zagrożenie dla ruchu pieszego.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zarzucił naruszenie przepisów art. 37 ust. 1 i 2 i art. 40 prawa budowlanego z 1974r., a także niewyjaśnienie stanu faktycznego. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Zdaniem skarżącego niemożność odnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę kiosku, nie przesądza że kiosk został postawiony samowolnie. Zdaniem skarżącego brak jest także przesłanek do zastosowania art. 37 ust. 1 i 2 ustawy, bowiem nie wykazano, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub pogorszenie warunków użytkowych otoczenia. Ponadto organ orzekający nie rozważył zastosowania art. 40 prawa budowlanego z 1974r., a także pominął okoliczności zawarcia umowy dzierżawy gruntu pod kioskiem, złożonej przez skarżącego do akt.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że skarżący nie wykazał, że obiekt był postawiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a przedłożona umowa dzierżawy nie dotyczy gruntu pod przedmiotowym kioskiem.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi K. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podtrzymał zarzuty podnoszone w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Podstawowym obowiązkiem prowadzącego postępowanie organu administracyjnego jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a więc wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego organ winien zastosować obowiązujące w dacie wydania decyzji prawo.
W niniejszej sprawie organy orzekające w ogóle nie poczyniły ustaleń w celu wyjaśnienia kiedy został postawiony kiosk przy wejściu na [...], co było niezbędne dla prawidłowego zastosowania obowiązujących przepisów prawa budowlanego. W rezultacie dowolnie przyjęto, że przedmiotowy kiosk postawiono około 20 lat temu.
Powołane w decyzjach obydwu organów nadzoru budowlanego przepisy art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), które miałyby zastosowanie gdyby prawdziwe były ustalenia, że kiosk został postawiony przed 1 stycznia 1995r., w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez zezwolenia przewidywały jedynie dwa rozwiązania:
- 1) wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 albo
- 2) legalizację samowoli budowlanej przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie na podstawie art. 42.
Zastosowanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974r. jest obligatoryjne wówczas gdy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie tj. wtedy gdy:
- a) obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), bądź gdy
- b) obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2).
W art. 37 ust. 2 przewidziano możliwość nakazania rozbiórki obiektu, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.
Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą w/w przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy rozpoznawanej sprawy, wbrew twierdzeniom organów, nie wskazuje jednoznacznie aby zachodziła którakolwiek z przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 prawa budowlanego, na które powoływały się organy nadzoru budowlanego, w szczególności aby obiekt budowlany powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W kwestii tej nie poczyniono żadnych ustaleń, nie wskazano na czym polegać miałoby zagrożenie dla ruchu pieszego, w jakiej odległości od krawędzi ulicy stoi kiosk, jaka jest szerokość chodnika itp. Nie wskazano też jakie to ważne przyczyny, inne niż określone w art. 37 ust. 1 prawa budowlanego, były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, biorąc pod uwagę cele prawa budowlanego przez ważne przyczyny określone w art. 37 ust. 2 prawa budowlanego należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa przez naruszenie w szczególności wartości szczególnie chronionych prawem np. środowisko przyrodnicze, zabytki itp. (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1989r., IV SA 31/89, ONSA 1989/1/35).
Organy orzekające w sprawie powoływały się przede wszystkim na brak zgody zarządcy drogi, Miejskiego Zarządu Dróg, na korzystanie przez skarżącego z pasa drogowego. Te kwestie reguluje z kolei ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.). Art. 36 tejże ustawy, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, przewidywał w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego, wydanie orzeczenia o przywróceniu go do stanu poprzedniego, przez właściwego zarządcę dróg.
Organ orzekający winien zatem rozważyć, które z rozwiązań prawnych należy zastosować w niniejszej sprawie, czy istnieją faktycznie podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 bądź art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974r., czy też podstawą rozstrzygnięcia sprawy winny być przepisy art. 36 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych. Należy wskazać, że w przypadku naruszenia przepisów prawa budowlanego decyzję podejmuje wyłącznie organ nadzoru budowlanego, natomiast w pozostałych przypadkach zajęcie pasa drogowego, obowiązek przywrócenia jego do stanu zgodnego z prawem należy do zarządcy drogi.
Wyjaśnienia wymaga też czy skarżący posiada jeszcze inne obiekty budowlane, których mogłaby dotyczyć załączona umowa dzierżawy gruntu z dnia [...] lutego 2002r.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
B. Drzazga G. Radzicka J. Szaniecka kk