Uzasadnienie
Przedmiotowa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium; organ II instancji) z dnia [...] marca 2016 r., wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, została doręczona stronom postępowania w dniach 22 i 23 marca 2016 r. Wśród adresatów decyzji nie było Z. D. i nie doręczono mu tej decyzji (k. 33-37 akt adm. II instancji). Termin do wniesienia skargi dla ostatniej ze stron postępowania, którym doręczono decyzję, upłynął z dniem 22 kwietnia 2016 r.
Z prawa do wniesienia skargi skorzystał J. D., którego skarga została postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 326/16 odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie.
W dniu 4 stycznia 2017 r. (data nadania pocztowego – k.
18) Z. D., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata), złożył za pośrednictwem organu II instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2016 r. (k. 3-5). Jednocześnie została przez tę stronę wniesiona skarga na te decyzję (k. 8-17). Skarga została opłacona przy jej wniesieniu wpisem w wysokości 200 zł (k. 2 i 7).
Następnie w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r. (również złożonym za pośrednictwem organu II instancji – k.
20) pełnomocnik skarżącego oświadczył, że cofa wniosek o przywrócenie terminu do wiśnia skargi z dnia 4 stycznia 2017 r. i wnosi o umorzenie postępowania wszczętego na skutek przedmiotowego wniosku. Ponadto wniósł o zwrot opłaty od skargi, uiszczonej w dniu 4 stycznia 2017 r. (k. 19).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga, jako wniesiona po terminie, podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej: P.p.s.a. – skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Brzmienie tego przepisu przesądza zatem ponad wszelką wątpliwość o tym, w jakiej dacie rozpoczyna bieg 30-dniowy termin w sytuacji, gdy decyzja została stronie doręczona. Nie wskazuje natomiast wprost od kiedy termin ten biegnie w sytuacji, gdy skarżącemu będącemu stroną postępowania (lub uważającemu się za stronę postępowania) rozstrzygnięcia takiego nie doręczono. Przepis art. 53 § 1 P.p.s.a. na płaszczyźnie wykładni językowej wyraźnie akcentuje konieczność otrzymania na skutek doręczenia decyzji, aby rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi, jednak opowiedzieć się należy za poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 2351/12, zgodnie z którym strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji (lub innego aktu), może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji.
O terminie tym strona pominięta może dowiedzieć się na podstawie akt sprawy lub też od innych stron i uczestników postępowania. Zatem strona, który nie brała udziału w postępowaniu i której nie doręczono decyzji – jeżeli nie skorzystała z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, o ile nie złoży wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniesioną zaś po tym czasie skargę należy odrzucić, gdyż bieg terminu zakończył się wraz z ostatnim dniem do wniesienia skargi dla stron, którym decyzja została doręczona (tak również NSA w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1963/14, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości, że skarga Z. D. została wniesiona po upływie terminu biegnącego dla stron postępowania, którym doręczono przedmiotową decyzję Kolegium. Termin ten upłynął bowiem w dniu 22 marca 2016 r., zaś skarga została wniesiona 4 stycznia 2017 r.
W tym miejscu podkreślić należy, że termin do wniesienia skargi nie został stronie przywrócony. Skarżący wprawdzie pierwotnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jednakże następnie cofnął ten wniosek w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r. Mając na uwadze prezentowane w orzecznictwie stanowisko co do zasadniczej odwołalności czynności procesowych (zasady dyspozycyjności) ze względu na ich fakultatywność (przedsięwzięcie czynności procesowej zależy wyłącznie od woli samych stron), należy uznać, że w chwili rozpatrywania niniejszej sprawy przez Sąd brak jest skutecznie wniesionego wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 894/09, dostępne jw.).
Zatem postępowanie wpadkowe jest w tym względzie bezprzedmiotowe, a rozpatrzenie wniosku niedopuszczalne. W tym wypadku zachodzi stan "braku wniosku", co należy odnosić zarówno do niewystąpienia przez stronę (uczestnika postępowania) z określonym żądaniem procesowym, jak i niepopieraniem (cofnięciem) już złożonego wniosku, np. z uwagi na zmianę postrzegania wpływu takiego wniosku na sferę praw i obowiązków strony zgłaszającej wniosek. Odwołanie czynności procesowej wywołuje skutek ex tunc (por. stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1136/16, dostępnym jw.).
Żądanie pełnomocnika skarżącego co do umorzenia postępowania wszczętego na skutek złożenia przedmiotowego wniosku nie ma w takiej sytuacji umocowania prawnego. W ocenie Sądu brak jest podstaw ustawowych do umorzenia postępowania, bowiem nie przewidują tego przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu, zaś art. 161 P.p.s.a. dotyczy wyłącznie umorzenia postępowania sądowego (głównego), zaś przepis art. 178a P.p.s.a. postępowania odwoławczego (odpowiednio również zażaleniowego – art. 197 § 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie wszczyna postępowania w rozumieniu art. 63 i art. 64 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I GZ 52/09, dostępne jw.).
Z kolei dopuszczalność umorzenia postępowania wpadkowego (niesamodzielnego względem postępowania głównego) wymagałaby wyraźnego uregulowania w przepisach P.p.s.a, jak to uczyniono w odniesieniu do postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy (art. 249a).
W takiej sytuacji należało rozpoznać formalnie skargę, bez uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W wyniku ustalenia faktu oczywistego wniesienia skargi z uchybieniem terminu ustawowego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Stwierdzenie wniesienia skargi z uchybieniem terminu stało również na przeszkodzie ewentualnemu uznaniu wniosku pełnomocnika strony za dotyczący cofnięcia skargi w trybie art. 60 P.p.s.a. i umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skuteczne cofnięcie skargi, stanowiące podstawę do umorzenia postępowania, może bowiem dotyczyć jedynie takiej skargi, które nie jest obarczona brakami formalnymi uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu. W niniejszej sprawie skarga nie została skutecznie wniesiona, gdyż strona nie dochowała terminu do jej wniesienia, zatem cofnięcie takiej skargi jest bezskuteczne i nie mogło doprowadzić do umorzenia postępowania.
W tym, stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia (punkt 1).
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł (k.
- 2) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. (punkt 2). Orzeczenie to wiąże Sąd od daty uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi.
/-/ Jakub Zieliński