Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną od wyroku z dnia [...] maja 2021 r. wydanego w sprawie opisanej w rubrum.
R. J. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł zażalenie na wskazane postanowienie działając samodzielnie, pomimo faktu, że postanowienie zostało doręczone jego pełnomocnikowi – adw. M. K.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Stwierdził, że tut. Sąd naruszył przepisy procesowe, ponieważ nieprawidłowo przyjął, że nie można usunąć błędu w skardze kasacyjnej poprzez możliwość jej podpisania przez profesjonalnego pełnomocnika, w ramach przymusu adwokacko-radcowskiego, co w konsekwencji spowodowało odrzucenie skargi kasacyjnej. Skarżący powołał przepis art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże jego zdaniem, popełnienie błędu przez brak sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika jest błędem usuwalnym. Sąd nie powinien odrzucać jego skargi, tylko wezwać go do usunięcia braków formalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zażalenie podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."): "Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio". Oznacza to, że w tym przypadku zażalenie, tak jak skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym. Jak każde pismo procesowe, zażalenie powinno odpowiadać wymogom, o którym mowa w art. 46 p.p.s.a. Ponadto zażalenie musi zawierać elementy charakteryzujące ten środek zaskarżenia. Te elementy zostały określone w art. 194 § 3 p.p.s.a.
Dodatkowo, zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej zostało obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 p.p.s.a.). Oznacza to, że zażalenie może sporządzić adwokat, radca prawny, a także osoby wskazane w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. w warunkach określonych w tych przepisach. Obowiązek sporządzenia zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego oznacza, że strona skarżąca nie może sporządzić tego pisma, a tym bardziej podpisać się pod nim.
Powołany przymus opiera się na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia tego zażalenia zawodowym prawnikom zapewni Skarżącemu odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Sporządzenie zażalenia z uwzględnieniem przymusu adwokacko-radcowskiego sprowadza się do jego napisania, a także podpisania. Jedynie podpis złożony pod potwierdza z punktu widzenia Sądu oceniającego jego dopuszczalność, że przy konstruowaniu tego środka zaskarżenia brał udział, zgodnie z obowiązkiem nałożonym przez art. 175 p.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. W tym zakresie orzecznictwo dotyczące przesłanek dopuszczalności skargi kasacyjnej jest zbieżne z orzecznictwem dotyczącym zażalenia, które jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim. "Brak podpisu osoby składającej skargę kasacyjną jest co prawda brakiem usuwalnym, jednakże sporządzanie tej skargi przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest zatem brakiem, który nie podlega uzupełnieniu." (postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").
Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a. Jest to brak nieusuwalny. "Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Oznacza to, że pełnomocnik ten winien przedmiotowe zażalenie fizycznie sporządzić, a nie tylko podpisać pismo sporządzone już przez samą stronę." (postanowienie NSA z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12, dostępne w CBOSA). Wobec takiego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, zachodzi przesłanka odrzucenia zażalenia wniesionego jako niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 278/14, dostępne w CBOSA).
Z uwagi na wiążący charakter tego przepisu, Sąd nie może postąpić inaczej niż stanowi o tym norma prawna wynikająca z powołanego przepisu. Z tego właśnie względu, Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. (pkt I. sentencji postanowienia).
O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd postanowił w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt II. sentencji postanowienia).
/-/ W. Batorowicz