Uzasadnienie
Skarżący P. J. wraz ze skargą kasacyjną złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając go twierdzeniem, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W dołączonym formularzu PPF wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości z uwagi na niskie dochody.
Przedłożonego wniosku oraz dodatkowo złożonych pismami z dnia 1 marca 2011 r. i 28 marca 2011 r. wyjaśnień wynika, iż wnioskodawca że nie posiada żadnych nieruchomości w postaci domu, gospodarstwa rolnego a jedynie mieszkanie czynszowe o powierzchni 38 m². Ponadto nie oświadczył, iż nie ma żadnych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Miesięcznie otrzymuje rentę chorobową w wysokości 450 zł oraz uzyskuje dochód z tytułu okazjonalnych umów zlecenia w wysokości około 100 zł – 150 zł. Łączny miesięczny dochód oszacował na kwotę 450 zł – 600zł. Wnioskodawca oświadczył również, że jego średnie miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą 150 zł, jest to kwota, którą przekazuje matce na utrzymanie lokalu w K., w którym wspólnie z nią mieszka, ale nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego.
Następnie podał, że większość czasu spędza u córki poza Kaliszem, z żoną jest w separacji od 2004r., nie mieszka z nią i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że nie przedłożył rozliczeń rocznych innych osób, gdyż nie ma domowników, w którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe. Nadto podał, że nie posiada rachunków bankowych, ani kart kredytowych. Rachunek osobisty został otwarty z dniu 28 lutego 2011r., ale jeszcze nie funkcjonuje. Nie posiada także żadnych pojazdów mechanicznych. W zakresie nieruchomości wskazał, że posiada łąkę o powierzchni 0,5 ha, na której nie wykonuje żadnych prac, nie użytkuje jej, ani nie oddał w dzierżawę innym osobom. Wnioskodawca przedłożył także kserokopie PIT-40 za 2009 r. i 2010 r. z których wynika, iż w 2009 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł. natomiast w 2010 r. w wysokości [...] zł. Wnioskodawca wyjaśnił, również, iż jest inwestorem w postępowaniu budowlanym, którego dotyczy niniejsze postępowania sądowoadministracyjne jednakże pozostaje tylko inwestorem formalnym. W 2006 r. działkę na, której realizowana jest inwestycja przekazał aktem darowizny swojej córce i faktycznym inwestorem ponoszącym nakłady inwestycyjne jest córka i jej firma.
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
P. J. - reprezentowany przez r.pr. M. W. - wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca sprecyzował swoje dotychczasowe oświadczenie, iż w separacji z żoną jest od 2007 r., a nie jak podawał mylnie wcześniej od 2004 r. i przedłożył na tę okoliczność kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 sierpnia 2007 r. o orzeczeniu separacji. Ponadto wyjaśnił, iż nie jest prawdą jakoby córka zapewniała mu miejsce zamieszkania oraz pokrywała koszty wyżywienia. Miejscem jego zamieszkiwania jest tożsame z miejscem zameldowania i nie prowadzi wspólnie z córka oraz jakąkolwiek inną osobą wspólnego gospodarstwa domowego. Jest osobą ubogą i czasami jest zmuszony korzystać z pomocy rodziny w postaci zakupu wyżywienia, lekarstwa lub czasem drobnych kwot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Zdaniem Sądu, wniosek P. J. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Zapewnia ona osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane zostały w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z pkt 2 tego przepisu osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu, analiza sytuacji majątkowej P. J. uzasadnia stwierdzenie, iż nie posiada on wystarczających środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jak wynika z przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń, miesięczny dochód skarżącego oscyluje w granicach 450-600 zł miesięcznie, a ponadto nie posiada oszczędności oraz innych składników majątkowych, których obciążenie pozwoliłoby mu uzyskać środki potrzebne do ponoszenia pełnych kosztów postępowania. W oświadczenia skarżącego wynika jednoznacznie, iż nie prowadzi z inną osobą gospodarstwa domowego oraz, że pozostaje od 2007 r. z żoną w separacji.
Natomiast zgodnie z treścią art. 54 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. nr 9 poz. 59 z zm.) orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Należy zaznaczyć, iż zdaniem Sądu stwierdzenie, iż wynikający z art. 614 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami pozostającymi w separacji, jeżeli wymagają tego względy słuszności, dotyczy również pomocy w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które nie dotyczy praw i obowiązków małżonka zobowiązanego do pomocy, jest zbyt daleko idące – wykracza po za ramy zakreślone w tym przepisie.
W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 245 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. i art. 16 § 2 p.p.s.a.
/-/ T. Świstak