Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga L. K. i J. K. (zwani dalej: skarżący) na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: [...]) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...]
W skardze skarżący zawarli wniosek oparty o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa) o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (zwanego dalej: PINB) z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż rzeczonym postanowieniem PINB nakazał inwestorom – skarżącym rozbiórkę obiektów: a) obiektu rekreacyjnego posadowionego w 2009 r. o powierzchni zabudowy: [...] m2 wraz z tarasem o powierzchni zabudowy [...] m2; b) obiektu gospodarczego posadowionego w 2003 r., o powierzchni zabudowy [...] m2; c) wiaty posadowionej w 2010 r., o powierzchni zabudowy [...] m2; usytuowanych na działce gruntu oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę K. numerem [...] oraz [...] w miejscowości M. D., gmina S..
Dnia [...] lipca 2020 r. skarżący złożyli odwołanie od przedmiotowej decyzji do [...].
Na skutek powzięcia wiedzy o uchybieniu terminowi, dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący złożyli następnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2020 r.
Kolejno, zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia powyższego odwołania.
W ocenie skarżących organ II Instancji wydając skarżone postanowienie dopuścił się naruszeń szeregu przepisów prawa zarówno materialnego jak i procesowego, które skarżący szczegółowo opisali w dalszej części skargi.
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżący wskazali, że w myśl art. 61 § 3 Ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczne szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Następnie zaś wskazali, że przedmiotem "zaskarżonej decyzji" jest nakaz rozbiórki, stąd nie ulega wątpliwości, że ewentualne wykonanie tej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi, w dalszej kolejności może okazać się, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki, wobec czego może powstać kwestia przywrócenia stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów. Ponadto rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżący powołali się w tej mierze na orzecznictwo sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 61 § 1 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, na podstawie § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1.
Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 powyższej ustawy sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane.
Przepis art. 61 § 3 Ppsa rozszerza możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Kluczowe dla zakresu stosowania przepisu art. 61 § 3 Ppsa będzie mieć zatem znaczenie jakie przyjmie się dla pojęcia "sprawy", w granicach której sąd może wstrzymać wykonanie aktu bądź czynności. Należy przyjąć, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym i jej tożsamość wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej.
W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji PINB w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Zdaniem Sądu, wniosek o wstrzymanie wykonalności rzeczonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem, tak szerokie, jak wyżej wskazano rozumienie sprawy administracyjnej uniemożliwia wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia wydanego w I instancji, w sytuacji, gdy brak było merytorycznej kontroli dokonanej przez organ II instancji, a postępowanie zakończone zostało odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przede wszystkim bowiem kwestia nakazu wykonania rozbiórki oraz kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania, nie zachowują tożsamości w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W zaskarżonym postanowieniu organ nie odnosił się do kwestii zasadności nałożonego na skarżących obowiązku, bowiem stwierdził, że istnieje przeszkoda (odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania) do merytorycznego rozpoznania sprawy. Brak jest zatem tożsamości sprawy w jej znaczeniu materialnym, co uzasadnia stwierdzenie, że decyzja PINB nie może być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w przedmiotowym postępowaniu.
Przyjęcie koncepcji dopuszczalności zbadania przez sąd administracyjny zarzutów strony skarżącej dotyczących decyzji organu I instancji, rozstrzygającej sprawę "materialną", byłoby w istocie równoznaczne z zaakceptowaniem obejścia rygorów prawnych wynikających z art. 52 Ppsa statuujących konieczność wyczerpania toku instancji przed wniesieniem skargi (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 138/12; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, z dnia 16 sierpnia 2017, sygn. akt II SA/Bd 853/17, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 i 5 Ppsa.
/-/ A. Kiersnowska - Tylewicz