Uzasadnienie
Pismem z [...] września 2019 r. A. H. oraz M. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon [...] część "A" w [...]
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, pismem z dnia [...] października 2019 r. wezwano skarżącą do złożenia dowodu wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wyznaczono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi M. J. przesłała do Sądu pismo z dnia [...] października 2019 r. wskazując, iż w załączeniu przedkłada dowód wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, załączając jednak zamiast takiego wezwania - odpis skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z A. H..
W konsekwencji, M. J., mimo prawidłowego doręczenia jej wezwania (k. 46 akt sądowych), nie odpowiedziała na powyższe wezwanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 poz. 935) doszło m.in. do zmiany brzmienia przepisów art. 53 Ppsa oraz 101 ustawy o samorządzie gminnym, regulujących tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę lub zarządzenie, podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Niemniej, zgodnie z art. 17 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej z 7 kwietnia 2017 r. (której zapisy weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. – art. 18 ustawy) przepisy art. 52 i art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, oraz przepisy ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej.
Zatem wniesienie skargi na czynności i akty organów administracji publicznej dokonane przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, wymaga zastosowania przepisów art. 52 i 53 P.p.s.a. oraz art. 101 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2017 r. (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2018 r. o sygn. akt II OSK 1624/18 – dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Taka też sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem zaskarżona uchwała Rady Miasta nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon [...] część "A" w [...] została uchwalona przed dniem [...] czerwca 2017 r.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2017 r. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z kolei stosownie do art. 101 ust. 3 tej ustawy w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 2 kwietnia 2007 r. o sygn. II OPS 2/07 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) tymi przepisem był art. 53 § 2 (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r.), zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Powyższe oznacza, iż z dniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do sądu. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to dla dokonania tej czynności nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2018 r. o sygn. akt II OZ 1177/18, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe do skargi wniesionej przez M. J. zauważyć należy, iż skarżąca mimo wezwania nie wykazała, aby przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2017 r. Również z akt sprawy, w tym z odpowiedzi na skargę, nie wynika, aby przed wniesieniem skargi M. J. wezwała właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Stąd też wobec niewyczerpania trybu, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jej skarga nie może być dalej procedowana.
Marginalnie zauważyć należy, iż ustawą z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylono także pkt 4 § 1 art. 57 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który dowód wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa zaliczał do wymogów formalnych skargi. Ta jednak zmiana Ppsa weszła w życie bez odniesień przejściowych. To z kolei oznacza, że bez względu na datę skarżonego obecnie do sądu aktu, brak dowodu wezwania, o którym mowa, nie może być traktowany jak brak formalny skargi.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa) w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, odrzucił skargę M. J., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji.
Przechodząc do oceny skargi A. H. wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 i § 4 Ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...).Jeżeli ustawa, w przypadku innych aktów, nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z treścią art. 53 § 2 Ppsa w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W tym kontekście wskazać należy, że Sądowi wiadomym z urzędu, iż w dniu [...] lutego 2018 r. A. H. wezwał organ - Prezydenta Miasta [...] - do usunięcia zapisu § 5 pkt 1 uchwały Rady Miasta z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon [...] część "A". Wezwanie to poprzedziło skargę A. H. i M. J. w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt II SA/Po [...], które zakończyło się dnia [...] stycznia 2019 r. postanowieniem Sądu o odrzuceniu skarg.
W niniejszej sprawie poddanej kontroli Sądu A. H. załączył do skargi pismo z dnia [...] lipca 2018 r., w którym od Rady Miasta domaga się usunięcia zapisu § 5 pkt 1 uchwały Rady Miasta z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejon [...] część "A". C0 więcej, w aktach sprawy znajduje się wezwanie z dnia [...] czerwca 2019 r. skierowane do Prezydenta Miasta [...], w którym skarżący A. H. również zwraca się o usunięcie powyższego zapisu z miejscowego planu.
Na tym tle wskazać należy, że czynność wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością wywołującą skutki prawne, dlatego nie może być przez stronę powtarzana, a jako skuteczną traktować należy pierwszą z dokonanych czynności – w realiach niniejszej sprawy: wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] lutego 2018 r. Zwrócić uwagę należy, iż przyjęcie, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa może być przez stronę składane wielokrotnie, stawiałoby wzywającego w bardziej uprzywilejowanej pozycji od innych wnoszących skargi podmiotów. Jednokrotna możliwość złożenia wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa stanowi gwarancję stabilności obrotu prawnego i jasnych zasad postępowania. Stawiając wezwanie do usunięcia naruszenia prawa obok innych środków odwoławczych, takich jak odwołanie czy zażalenie, zwrócić uwagę należy, iż traktować trzeba je w taki sam sposób, nie ma bowiem podstaw do uprzywilejowania tego właśnie środka odwoławczego względem innych.
Stanowisko powyższe ugruntowane zostało na tle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (vide: postanowienia NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II GSK 212/06 czy z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 754/08, LEX nr 506026)
Stwierdzić zatem należy, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przysługuje stronie tylko raz. W niniejszej sprawie skargę należało zatem wnieść w terminie 60 dni liczonym od dnia wniesienia przez skarżącego wezwania do usunięcia prawa, za które można uznać jedynie pierwsze pismo skarżącego w tym przedmiocie skierowane do organu. Kolejne pisma skarżącego w tej samej sprawie nie mogą być zaś traktowane jako wezwania w rozumieniu przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Uwzględniając zatem, że strona nie wyczerpała dostępnych środków zaskarżenia w niniejszej sprawie, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa odrzucił skargę A. H., o czym orzeczono w pkt 2 sentencji..
Jednocześnie stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa, należało zwrócić stronie kwotę [...]zł uiszczoną tytułem wpisu od wniesionej skargi. Stosownie do tego przepisu sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. O zwrocie orzeczono w pkt 3 sentencji.
/-/ E. Brychcy