Uzasadnienie
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczącej nakazania wykonania określonych robót budowlanych została opłacona kwotą 500 zł tytułem wpisu od skargi (k. 46, 47, 49, 52). Wpis został uiszczony na wezwanie Przewodniczącego Wydziału (prawomocne zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2013 r. – k. 3, 39, 40, 51).
Już po zakończeniu postępowania sądowego, w którym został wydany wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r. oddalający skargę, M. i K. K. wystąpili do Sądu z wnioskiem z dnia 7 grudnia 2015 r. (data nadania pocztowego – k. 189) o "zwrot [...] w terminie 7 dni od daty doręczenia wniosku, bezprawnie pobranej od wnioskodawców kwoty 300 zł (słownie trzysta złotych) z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 14 września 2013 r. do dnia zapłaty".
W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że w terminie uiścili żądaną opłatę sądową od skargi – w kwocie wynikającej z zarządzeni[a] Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 sierpnia 2013 r., lecz w dniu 30 listopada 2015 r. – tj. w dniu, w którym doręczono im postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2015 r. o sygn. akt II OZ 1114/15 wydane na skutek ich zażalenia złożonego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 779/15, w której występuje identyczny stan oprawny – dowiedzieli się o tym, że domaganie się przez tutejszy Sąd kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi było bezprawne. Odwołując się do przedmiotowego postanowienia NSA, skarżący podnieśli, że wpis stały w sprawie, w której strona złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego uchylające decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, powinien wynosić 200 zł – zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2193, z późn. zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie wysokości wpisu).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Żądanie skarżących jest niezasadne.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że nie jest związany ani nie też nie podziela stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez skarżących postanowieniu z dnia 17 listopada 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. II OZ 1114/15. Polski system sądownictwa nie jest bowiem oparty na zasadzie precedensu, zaś zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) tylko sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1, a w konsekwencji zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez WSA. W niniejszej sprawie nie zostało wydane żadne orzeczenie, które determinowałoby kierunek rozstrzygnięcia w odniesieniu do żądania skarżących w przedmiocie zwrotu domniemanej nadpłaty wpisu od skargi.
Dodać należy, że również przepis art. 170 P.p.s.a. dotyczący prawomocności orzeczeń sądowych nie stanowi podstawy do uznania, że postanowienie wydane przez NSA w sprawie o sygn. II OZ 1114/15 przesądza o uznaniu w niniejszej sprawie zasadności żądania skarżących. Prawomocność materialna tego postanowienia nakazuje respektowanie faktu wydania takiego rozstrzygnięcia w danej sprawie, nie stanowi jednakże rozstrzygnięcia innej sprawy sądowoadministracyjnej.
Po drugie, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie wysokość wpisu została określona w prawomocnym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 sierpnia 2013 r. Możliwość zmiany takiego rozstrzygnięcia na podstawie art. 165 w zw. z art. 167 P.p.s.a. występuje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, tj. dopóty, dopóki nie zostanie ono prawomocnie zakończone. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana na podstawie art. 165 postanowienia wydanego w toku tego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt I GZ 2/2006, LexPolonica nr 418119, ONSAiWSA 2007/2/36 przywołane przez T. Wosia w komentarzu do art. 165 P.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, LexisNexis 2012).
Nadto należy podkreślić, że wydanie postanowienia przez NSA w innej sprawie sądowoadministracyjnej, nawet w podobnym stanie faktycznym i w tożsamym stanie prawym, nie stanowi zmiany okoliczności, o której mowa w przepisie art. 165 P.p.s.a.
Po trzecie, Sąd nie podziela poglądu prawnego wyrażonego w postanowieniu z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. II OZ 1114/15. Przedstawiona w tym postanowieniu wykładnia prawa opiera się na poglądach prawnych prezentowanych przez NSA w Izbie Finansowej i Izbie Gospodarczej – w sprawach dotyczących należności pieniężnych. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy zaś zupełnie innego przedmiotu, tj. nakazania wykonania określonych robót budowlanych, bowiem to właśnie w takiej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie kasacyjne organu II instancji w odniesieniu do decyzji organu nadzoru budowlanego I instancji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane.
W konsekwencji, zgodnie z art. 231 zd. drugie P.p.s.a. i § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu – wpis stały w przedmiotowej sprawie z zakresu budownictwa i architektury wynosi 500 zł, a skarga nie dotyczy sprawy objętej działaniem przepisu § 2 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, że w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Wydanie decyzji kasacyjnej, która została zaskarżona w niniejszej sprawie do tutejszego Sądu, nie zmienia bowiem faktu, że tego rodzaju ostateczne rozstrzygnięcie zostało wydane w sprawie z zakresu budownictwa i architektury. Gdyby ustawodawca chciał objąć określony rodzaj rozstrzygnięć bez względu na przedmiot sprawy – czy to ze względu na formę procesową, czy to ze względu na tryb, w jakim one zapadają – inną wysokością wpisu stałego, to wyraźnie by tak uczynił, tak jak ma to miejsce w § 2 ust. 1 pkt 1 dotyczącym postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz w § 2 ust. 5 przywołanego rozporządzenia, który dotyczy wysokości wpisu stałego w sprawach dotyczących rozstrzygnięć wydanych w trybach nadzwyczajnych.
Z uwagi na skalę wydawanych w praktyce administracyjnej rozstrzygnięć kasacyjnych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, racjonalny ustawodawca wolę odrębnego objęcia skarg na tego rodzaju rozstrzygnięcia wpisem stałym, bez względu na przedmiot sprawy, wyraziłby wprost w treści przywołanego rozporządzenia, a nie pozastawiał tej kwestii wykładni sądów administracyjnych odnoszącej się do przepisu § 2 ust. 6 rozporządzenia.
Do takiego wniosku wprost prowadzi analiza treści przywołanego już przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia, który stanowi, że wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Nie ulega żadnej wątpliwości, że przepis ten dotyczy wszelkich decyzji wydawanych w trybach nadzwyczajnych, bez względu na przedmiot sprawy. Niewątpliwie decyzja kasacyjna wydana w takich postępowaniach również stanowi decyzję wydaną w danym trybie nadzwyczajnym, nie zaś decyzję wydaną w innej sprawie objętej dyspozycją § 2 ust. 6 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu.
Z wszystkich wyżej przedstawionych powodów, a przede wszystkim ze względu na formalną niedopuszczalność zmiany prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu na podstawie art. 165 P.p.s.a., brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących w przedmiocie zwrotu kwoty 300 zł, stanowiącej w ich ocenie nadpłatę wpisu ponad należne w sprawie koszty sądowe. Ponadto w rozpatrywanej sprawie wysokość wpisu nie jest określona treścią § 2 ust. 6 powołanego rozporządzenia.
Stosownie do przepisu art. 225 P.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. W niniejszej sprawie opłata nie została zaś prawomocnie uchylona ani też nie zachodzi różnica pomiędzy kosztami pobranymi a należnymi.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji.
/-/ Jakub Zieliński