Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, umorzył jako bezprzedmiotowe wszczęte na wniosek A.W. postępowanie o zwrot położonych w P. przy ul. [...] stanowiących własność Miasta P. nieruchomości zapisanych w księgach wieczystych:
- - Kw nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...],
- - Kw nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...].
Z uzasadnienia decyzji wynikało, że roszczenie o zwrot części działek nr [...],[...],[...] z arkusza mapy [...] obręb [...], odpowiadającej dawnej działce nr [...] z księgi wieczystej Kw nr [...] nabytej przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958, nie przysługuje ze względu na ustanowienie na tej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej oraz ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem organu nie przysługuje również roszczenie o zwrot działek [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], nabytych na żądanie poprzedniego właściciela w związku z nabyciem na cele wywłaszczeniowe działki nr [...]. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości może mieć miejsce tylko wtedy, gdy wywłaszczenia dokonano wbrew woli właściciela i ze wskazaniem celu, na który wywłaszczenie to nastąpiło. Jeżeli natomiast wywłaszczenie nastąpiło na wniosek właściciela to nie mogło być celu wywłaszczenia a jedynie wola właściciela.
Powyższe, zdaniem organu, przesądzało o bezprzedmiotowości postępowania.
Odwołanie od decyzji złożył A.W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Decyzją z dnia [...] września 2004r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie organu II instancji nadal niewyjaśnione zostało czy w sprawie istnieje przesłanka zbędności nieruchomości stanowiącej dawniej działkę nr [...] wywłaszczonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 Nr 10 poz. 64), co pozwoliłoby na prawidłową ocenę czy skarżącym przysługuje zwrot działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] odpowiadającej części dawnej działki nr [...] nabytej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 nr 18 poz. 94 z późn.zm).
Skargę na decyzję Wojewody złożyło Miasto P. W ocenie skarżącego decyzja organu II instancji w sposób oczywisty narusza interes prawny Miasta P. Brak było podstaw, zdaniem skarżącego do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa, która to sytuacja jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując na dotychczasowe argumenty a nadto podnosząc, że merytoryczne rozpoznanie sprawy w II instancji pozbawiłoby stronę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazywano.
W niniejszej sprawie żądaniem zwrotu objęta była nieruchomość stanowiąca własność Miasta P. Tym samym Miasto P. było stroną postępowania administracyjnego, które dotyczyło żądania zwrotu należącej do niego nieruchomości.
Decyzja organu pierwszej instancji podpisana została przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Prezydent Miasta P. – miasta na prawach powiatu – wywodził swe kompetencje do wydawania decyzji w przedmiocie wywłaszczonej nieruchomości z faktu, że sprawował równocześnie funkcje starosty (grodzkiego). Nie można więc podważyć, że decyzję w I instancji wydał organ właściwy w myśl art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poza sporem było, że Miasto P. jest miastem na prawach powiatu, którego prezydent wykonuje zadania starosty zgodnie z art. 90 i 92 ustawy z dnia 05 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1592 ze zm.) w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.). Prezydent Miasta P. był zatem organem osoby prawnej będącej stroną postępowania.
Sąd doszedł do wniosku, że prezydent spełniający funkcje starosty nie może równocześnie występować w interesie gminy jako strona w tej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę. Zachodzi bowiem wyłączenie prezydenta miasta na prawach powiatu od udziału w postępowaniu w sprawie o jakiej mowa w art. 24 § 1 kpa. Prezydent jest pracownikiem gminy, co wynika z art. 2 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1593 ze zm.). Poza tym prezydent miasta jest ustawowym przedstawicielem gminy będącym strona postępowania, co wynika z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym. Wobec tego zachodzi przyczyna wyłączenia określona w art. 24 § 1 pkt 4 kpa.
Przedstawione argumenty sprawiają, że Sąd w pełni aprobuje uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., sygn. OPS 1/03 (ONSA z 2003r. nr 4 poz. 115), w której to uchwale wyrażono stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcje starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność, iż decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa. Jak to wyjaśniono, w sprawie niniejszej zachodziła sytuacja odpowiadająca wskazanej podstawie wznowieniowej. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. zawiera skierowany do Sądu bezwzględny nakaz uchylenia aktów dotkniętych naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponieważ doszło do naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia, przepis ten znajdował pełne zastosowanie.
W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze.
/-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/J.Szaniecka hp