Uzasadnienie
4/II SA/Po 956/03
Wnioskiem z dnia [...]r. W. S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zmianę decyzji własnej tego organu z dnia [...]r. Nr [...]oraz uchylenie decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]r. Nr [...]wydanych w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań w sprawach, w ramach których od 1996 r. rozpatrywano złożone przez niego wnioski o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Wskazanymi rozstrzygnięciami odmówiono W. S. wznowienia wskazanych postępowań, a w ich uzasadnieniu wyjaśniono, iż wniosek złożony został z uchybieniem terminu z art. 148 k.p.a., bowiem okoliczności, na które strona powołała się we wniosku, były jej znane w chwili otrzymania i realizacji świadczeń, o których stanowiło łącznie 19 decyzji wydanych na przestrzeni lat 1996 - 2002 przez organ I instancji. W uzasadnieniu wniosku o zmianę decyzji z dnia [...]r. W. S. wyjaśnił, iż oczekuje na doręczenie mu postanowienia Prokuratora Rejonowego o wszczęciu dochodzenia w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy przez Dyrektora Ośrodka, zarzucając temu organowi nielegalne działania, dyskryminację, nie uwzględnienie jego interesu oraz błędy w postępowaniach dowodowych i rozstrzygnięciach.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w działając na podstawie art. 154 k.p.a. orzekło o odmowie zmiany przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Kolegium wskazało, iż w ramach postępowań, których wznowienia strona domagała się, rozstrzygające sprawę organu administracji publicznej działały w granicach uznania administracyjnego, oraz że rozstrzygnięcia te są ostateczne, bowiem strona nie zaskarżyła ich doi sądu administracyjnego. Wskazując, iż również przepis art. 154 k.p.a. pozwala organowi administracyjnemu rozpatrywać sprawę w według swego swobodnego uznania, z uwzględnieniem słusznego interesu strony oraz racji interesu społecznego, Kolegium wyjaśniło, iż w tym przypadku takie racje nie zaistniały. Zdaniem organu zasada trwałości decyzji ostatecznych wymaga, aby złożony wniosek o zmianę takiej decyzji był należycie udokumentowany, podczas gdy w tym przypadku wymóg ten nie został spełniony.
Zdaniem organu o przyznanie pomocy społecznej strona może występować stale, stąd nie ma potrzeby ubiegać się o pomoc społeczną za lata ubiegłe. Przesyłając przedmiotową decyzję, Kolegium pouczyło W. S. o prawie jej zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność wznowienia postępowania w sprawach jego wniosków o przyznanie pomocy społecznej lub stwierdzenia nieważności przedmiotowych wydanych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w uzasadnieniu odpowiedzi odnosząc się do decyzji wydanych w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań administracyjnych w sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca zmiany decyzji własnej tego organu, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie decyzji rozstrzygających o przyznaniu skarżącemu środków pomocy społecznej. Przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, a więc jest to nowy przedmiot sprawy w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej, a decyzja wydana na podstawie art. 154 §2 k.p.a. jest decyzją wydaną w I instancji (por. B. Adamiak/ J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wyd. C.H. BECK W-wa 2004 str. 691).
Zaskarżona decyzja jest decyzją wydaną w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarga na tę decyzję wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zmianami), w której m.in. uregulowany został sposób zaskarżania decyzji organów administracji publicznej do sądu administracyjnego. W myśl uchwały składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996r. sygn. OPS 4/96 publ. ONSA z 1997 r. Nr 2 w sprawie, w której nowy organ administracji państwowej wydał decyzję w pierwszej instancji w postępowaniu określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego można wnieść, stosownie do art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Od decyzji podejmowanych w pierwszej instancji przez samorządowe kolegia odwoławcze odwołanie nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 127 §3 k.p.a.. Z powyższego wynika więc, że dopuszczalność skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje samorządowych kolegiów odwoławczych wydane w pierwszej instancji uzależniona została od uprzedniego skorzystania przez stronę z prawa do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący z prawa tego nie skorzystał, wniesioną skargę należało uznać za niedopuszczalną i jako taką odrzucić na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) wzw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami).
W tej sytuacji zarzuty merytoryczne skargi nie podlegają w niniejszym postępowaniu ocenie Sądu. Należy jednak zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie pouczyło stronę skarżącą o prawie zaskarżenia wydanej decyzji podając, iż przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. Strona stosując się do tego błędnego pouczenia skierowała skargę do sądu administracyjnego, którą Sąd z przyczyn powyżej przedstawionych, jako niedopuszczalną odrzucił. W myśl licznych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji strona skarżąca nie może ponosić ujemnych następstw błędnego działania organu administracji publicznej stąd, gdy strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do skorzystania z prawa określonego w art. 127 §3 k.p.a., termin ten winien zostać jej przywrócony (por. wyrok NSA z 4.09.1981 r. sygn. II S.A. 505/81 publ. OSPIKA z 1982 r. nr 9-10, wyrok NSA z 27.03.1985 r. sygn. III S.A. 153/85, postanowienie NSA z 27.02.1998 r. sygn. I SA/Gd 1055/96).
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w postanowieniu.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski