Uzasadnienie
Skarżący J. L. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016r. wraz z wnioskiem o zasądzenie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy, które to wynagrodzenie nie zostało uiszczone w całości lub w części. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1259/16, oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Pełnomocnik skarżącego nie stawił się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w toku postępowania sądowego sprawie ze skargi na decyzję organu, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (uchwała NSA z 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GPS 2/10, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarżący w niniejszej sprawie o wznowienie postępowania sądowego korzysta z pomocy prawnej przyznanego mu uprzednio w sprawie o wznowienie studiów (sygn. akt II SA/Po 874/13) pełnomocnika z urzędu, któremu za udzieloną pomoc prawną przysługuje wynagrodzenie.
Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony radca prawny, radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu (...) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.
W aktualnym stanie rozpoznawanej sprawy szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Zgodnie bowiem z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Postępowanie kasacyjne zostało wszczęte na skutek wniesienia skargi kasacyjnej w czasie obowiązywania rozporządzenia z 2015r., zatem wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za czynności w tym postępowaniu rozpoznać należy w oparciu o przepisy tego rozporządzenia z 2015r.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. np. postanowienia NSA: z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10, z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie takie przysługuje jedynie w sytuacji świadczenia pomocy prawnej na poziomie wymaganym przez jej profesjonalny charakter.
W niniejszej sprawie wyznaczony radca prawny w ramach czynności pomocy prawnej sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zatem tylko ta czynność była czynnością wykonaną w niniejszej sprawie przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. W tym też zakresie pomoc prawna została skarżącemu realnie udzielona. Pełnomocnik nie stawił się bowiem na rozprawie przez NSA. Pełnomocnik z urzędu udzielił zatem pomocy prawnej w rozumieniu art. 250 P.p.s.a. i art. 22³ ust. 1 ustawy z 6 lipca 1986 r. o racach prawnych (Dz.U. z 2016, poz. 233).
Wobec powyższego w myśl przepisu §2 rozporządzenia z 2015r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują:
- 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz
- 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego.
W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015r. opłatę, rozumianą jako wynagrodzenie pełnomocnika, ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.
W myśl zaś § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
W rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik występował już przed I instancją, zatem prowadził już przedmiotową sprawę w rozumieniu §21 ust. 1 pkt 2 b) rozporządzenia. Zgodnie, zatem z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę za czynności radcy prawnego w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, nie mniej niż 240 zł, czyli w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej [...] zł (50% x [...] zł). Kwota [...] zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c" rozporządzenia. Opłata za udzielenie pomocy prawnej skarżącemu w sprawie o wznowienie postępowania sądowego wynosi zatem ½ opłaty maksymalnej (1/2 x [...] zł), tj. [...] zł.
Z okoliczności sprawy, w tym akt sądowych i administracyjnych, nie wynikają przy tym przesłanki uzasadniające zastosowanie § 4 ust. 2 rozporządzenia i podwyższenie wynagrodzenia ponad opłatę, powyżej wyliczoną w oparciu o § 4 ust. 1 rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze, w niniejszej sprawie należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który prowadził sprawę w I instancji, wynagrodzenie za udzieloną skarżącemu pomoc prawną obejmującą sporządzenie skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług - w łącznej wysokości [...]zł (wynagrodzenie: [...] zł + podatek VAT: [...]zł = [...]zł).
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) i §4 ust. 1-3 rozporządzenia orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska