Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] października 2019 r. G. H. (zwany dalej: skarżący) zwrócił się do Przewodniczącego [...] w P. (zwanego dalej: AUP) o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie:
- 1. uchwały Rady [...] w sprawie powołania [...]. G. H. [...]. ASP w [...] na recenzenta w przewodzie doktorskim doktoranta W. M. wraz z uzasadnieniem, wydanej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1789);
- 2. uchwały Rady [...] w sprawie odwołania [...]. G. H. [...] ASP w [...] na recenzenta w przewodzie doktorskim doktoranta W. M. wraz z uzasadnieniem;
- 3. protokołów z posiedzeń Rady [...], na których wyżej wskazane uchwały były podejmowane.
Skarżący w uzasadnieniu żądania powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r. o sygn. akt I OSK 2153/14, podnosząc, że doktoranci są osobami mającymi związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie dotyczy ich ograniczenie ze względu na prywatność osoby fizycznej, ponieważ otrzymują korzyści pochodzące ze środków publicznych.
W dniu [...] października 2019 r. Dziekan [...], jako przewodniczący Rady [...] uznał się za niewłaściwego do wydania decyzji w niniejszej sprawie i na podstawie art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., zwanej dalej: Kpa) w związku z § 19 oraz § 23 ust. 1 Statutu [...] przyjętego Uchwałą Senatu [...] nr [...] z dnia [...] września 2019 r. (zwanego dalej: Statut UAP), przekazał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej Rektorowi UAP, jako organowi właściwemu do rozpoznania i rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
W dniu [...] października 2019 r., na podstawie: art. 104 Kpa, art. 16 ust 1, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., zwanej dalej: ustawa) w związku z § 19 oraz § 23 ust. 1 Statutu UAP, Rektor UAP odmówił udostępnienia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wywodził, że podstawą do wydania przez Rektora UAP decyzji odmawiającej udostępnienia wskazanych dokumentów było ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej tj. doktoranta, którego przewodu doktoranckiego przedmiotowe uchwały dotyczą. Ponadto wskazano, że wnioskujący żąda udostępnienia całych protokołów posiedzenia Rady Wydziału, w których znajdują się inne dane osobowe podlegające ochronie ze względu na prywatność osoby fizycznej.
W ocenie organu w niniejszej sprawie zachodzi konieczność chronienia prywatności osoby fizycznej w osobie doktoranta, którego przewodu doktoranckiego przedmiotowe uchwały dotyczą. Nie można zgodzić się z argumentacją wnioskodawcy co do pełnienia przez doktorantów funkcji publicznych i tym samym wykluczenia wobec nich ograniczenia dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Bowiem doktorant jest uczestnikiem trzeciego stopnia edukacji wyższej, a co za tym idzie nie otrzymuje co do zasady wynagrodzenia za swoją pracę. Ponadto gdyby uznać argument, co do uzyskiwania przez doktoranta pomocy materialnej i tym samym korzystaniu ze środków publicznych, należałoby ten sam wniosek wysunął wobec studentów, uczniów, wychowanków placówek i przedszkoli publicznych, a nawet niepublicznych w związku z otrzymywanymi dotacjami na ich działalność.
Doktorant w niniejszym stanie faktycznym nie wykonuje, zdaniem Rektora UPA, żadnych funkcji publicznych, a jedynie jego dane osobowe są ujęte w treści uchwał Rady Wydziału. Natomiast podjęcie tychże uchwał samo w sobie nie rodzi jeszcze żadnych skutków finansowych, czy też nie powoduje wykorzystanie przez doktoranta środków publicznych. Bowiem na podstawie samych wskazanych uchwał Rady Wydziału, czy też protokołów nie następuje wydatkowanie środków publicznych, ani też uzyskanie korzyści przez doktoranta. Dodatkowo w świetle powyższego wywodu samo udostępnienie protokołów powoduje naruszenie prywatności osób fizycznych innych niż przedmiotowy doktorant.
Wobec powyższego, w ocenie Rektora UAP, należało podjąć decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 16 ust 1, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy, gdyż zachodzi konieczność ograniczania dostępu do informacji z uwagi na prywatność osoby fizycznej jaką, według organu - bez wątpienia jest doktorant, którego przewodu doktoranckiego przedmiotowe uchwały dotyczą.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji:
- 1) art. 2 ust. 1 ustawy, poprzez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji gdy organ był do tego zobowiązany;
- 2) art. 5 ust. 2 ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, a konkretnie stwierdzenie, że dostęp do informacji publicznej ulegnie ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej.
Uzasadniając swoje żądnie skarżący stwierdził, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Rektora UAP i zarzucił niezrozumienie przez Rektora UAP istoty rzeczy; niedostrzeżenie różnicy pomiędzy statusem prawnym przedszkolaka a doktoranta przygotowującego na uczelni wyższej rozprawę doktorską; powołał się na treść art. 70 ust. 1-5, art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji podkreślając, że na gruncie wyżej powołanych przepisów, państwo ma obowiązek finasowania procesu nauczania każdej osoby na poziomie przedszkolnym, szkolnym, szkoły średniej, czy uczeni wyższej z zastrzeżeniem wynikającym z treści art. 70 ust. 2 Konstytucji RP.
Skarżący argumentował również, że sytuacja doktoranta jest z kolei diametralnie różna, albowiem występuje w podwójne roli: uczestnika studiów doktoranckich tj. ma obowiązek uczenia się i zdawania egzaminów przewidzianych w programie studiów doktoranckich i ten obszar jego aktywności na uczelni finansowany jest przez państwo, jeżeli są to studia dzienne. Jednocześnie jest on zobowiązany prowadzić działalność naukową, organizacyjną oraz dydaktyczną (tj. prowadzić lub uczestniczyć w prowadzeniu zajęć w wymierzę swojego pensum) za co ma prawo pobierać stypendium oraz ubiegać się o inne świadczenia finansowe; realizować badania naukowe finansowane ze środków statutowych lub środków zewnętrznych; uczestniczyć w wyjazdach krajowych i zagranicznych finansowanych ze środków publicznych; wreszcie - dodatkowo, uczelnia pokrywa koszty przeprowadzenia jego przewodu doktorskiego. Skarżący podkreślił, że są to świadczenia, których z całą pewnością nie otrzymują dzieci uczęszczające do przedszkoli, uczniowie szkoły podstawowej i średniej, czy też studenci.
Zdaniem skarżącego status doktoranta zarówno na gruncie ustawy o szkolnictwie wyższym z 2005 roku, jak i szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, znacząco różni się od statusu innych osób pobierających naukę w ramach szerokorozumianego systemu oświatowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem skarżącego, z punktu widzenia art. 5 ust. 2 ustawy, W. M., jako doktorant, jest osobą pełniącą funkcję publiczną, a co za tym idzie, nie ma podstaw prawnych dla odmowy udzielania żądanej informacji publicznej.
Wnioskodawca ponownie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r, sygn. akt I OSK 2153/14 (LEX nr 1989879) i przytoczył jego obszerny fragment.
Końcowo, odnosząc się do zastrzeżeń dotyczących możliwości udostępnienia w protokołach danych innych osób niż wskazany wyżej doktorant, skarżący wywodził, że przepisy dają możliwość zanonimizowania dokumentów.
Decyzją "z dnia [...] października 2019 r." [przypis Sądu: akta sprawy wskazują, iż data ta jest błędna] Rektor UAP utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...] października 2019 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny sprawy, a następnie przywołał argumenty tożsame z podniesionymi w rozstrzygnięciu organu I instancji.
Ponadto organ dodał, że nie zgadza się ze stanowiskiem wnoszącego o ponowne rozpoznanie sprawy, bowiem w ocenie organu doktorant nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne, mającą związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji. W związku z tym, zdaniem organu, w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy należy zastosować ograniczenie ze względu na prywatność osoby fizycznej.
Końcowo organ wskazał, że kompetencje Rektora UAP, jako organu do wydania decyzji, organ wywodzą się z § 19 oraz § 23 ust. 1 Statutu UAP.
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., G. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe rozstrzygnięcie, zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 84 § Kpa poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez stwierdzenie, iż organ I instancji poprawnie uzasadnił motywy, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Zarzucił również naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy, poprzez wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji gdy organ był do tego zobowiązany; art. 5 ust. 2 ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, a konkretnie stwierdzenie, że dostęp do informacji publicznej ulegnie ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Rektora UAP do udostępnienia żądanych uchwał oraz protokołów z posiedzeń Rady Wydziału [...], na których wyżej wskazane uchwały były podejmowane oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wyjaśniał, iż jest samodzielnym pracownikiem naukowym [...] zatrudnionym na stanowisku [...]. Obecnie skarżący pełni także funkcję Prorektora [...]. Podczas swojej kariery dydaktyczno-naukowej skarżący kilkukrotnie pełnił funkcję recenzenta zarówno w przewodzie doktorskim, jak i habilitacyjnym. Kolejno skarżący wywodził, iż zważając na jego kwalifikację, Rada Wydziału [...] podjęła uchwałę w sprawie powołania go na recenzenta w przewodzie doktorskim doktoranta W. M.. Następnie, po upływie stosunkowo krótkiego czasu ten sam organ - zmienił swoje zdanie - i podjął uchwałę o odwołaniu skarżącego z funkcji recenzenta, jednocześnie nie uzasadniając motywów swojego działania.
Skarżący wskazał, iż dąży jedynie do uzyskania informacji o motywach, którymi kierowała się Rada Wydziału [...] odwołując go z funkcji recenzenta w przewodzie doktorskim. Motywacje skarżącego, są – w jego ocenie - uzasadnione zarówno na gruncie czysto ludzkim (przedmiotowe uchwały dotyczą skarżącego bezpośrednio), jak i prawnym.
Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności powołał się ponownie na poglądy judykatury. W jego ocenie Uchwały objęte wnioskiem nie zawierają informacji podlegających ochronie na mocy art. 5 ust. 2 ustawy.
Dodatkowo skarżący wywodził, że wskazywanie przez organ na prywatność osoby fizycznej, jako przesłankę uniemożlwiającą udostępnienie informacji na wniosek skarżącego, jest pozbawione sensu, bowiem skarżący jako osoba, która skutecznie została wyznaczona recenzentem - znała dane osobowe doktoranta, które mogły być zawarte w uchwale objętej wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę Rektor UAP podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał ponadto, że nie można pominąć, iż przedmiotowe uchwały nie zostały doręczone skarżącemu z uwagi na ustanie przyczyn, dla których miałby zostać o nich powiadomiony. Skarżący bowiem przed otrzymaniem Uchwały Rady [...] o powołaniu go do funkcji recenzenta, na mocy Uchwały Rady [...] został odwołany z pełnia funkcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że niniejszej sprawie spór między stronami nie dotyczył tego, czy żądane informacje są informacją publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a zatem co do charakteru prawnego żądanej informacji. Strony, w ocenie Sądu, zasadnie uznały, że żądane informacje takich charakter mają.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż przedmiotem żądania uczynił skarżący przesłanie: uchwały Rady Wydziału [...] w sprawie powołania [...]. G. H. [...]. ASP w [...] na recenzenta w przewodzie doktorskim doktoranta W. M. wraz z uzasadnieniem, wydanej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1789), uchwały Rady Wydziału [...] w sprawie odwołania [...]. G. H. [...] ASP w [...] na recenzenta w przewodzie doktorskim doktoranta W. M. wraz z uzasadnieniem oraz protokołów z posiedzeń Rady Wydziału [...], na których wyżej wskazane uchwały były podejmowane.
Spór w sprawie koncentruje się zasadniczo wokół ograniczenia skarżącemu dostępu do żądnych informacji publicznych ze względu na prywatność osoby fizycznej – doktoranta.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w świetle przepisów ustawy, prawo do informacji publicznej nie jest prawem nieograniczonym. Ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej wynika przede wszystkim z art. 5 ust. 2 ustawy. Wskazuje na to art. 2 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Ustanowione w art. 5 ust. 2 ustawy ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego, gdyż jak trafnie, w tym zakresie wywodzi skarżący, nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa, o czym stanowi expressis verbis art. 5 ust. 2 zd. in fine omawianej ustawy.
Zdaniem Sądu, który podziela w tym zakresie stanowisko skarżącego oparte na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r, sygn. akt I OSK 2153/14, LEX nr 1989879) doktoranci są osobami mającymi związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie dotyczy ich ograniczenie ze względu na prywatność osoby fizycznej, ponieważ otrzymują korzyści pochodzące ze środków publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przykładowo można tu powołać art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym z budżetu państwa uczelnia publiczna otrzymuje dotacje na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich; art. 198 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym doktorantowi, po uzyskaniu stopnia doktora, okres odbywania studiów doktoranckich, nie dłuższy niż cztery lata, zalicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze; czy art. 199 przywołanej ustawy, który stanowi, że doktorant może otrzymać pomoc materialną.
Zgodnie zaś z art. 197 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich, w szczególności jest obowiązany szczególności do: a) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; b) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów (w wielu uczelniach jest to obowiązek prowadzenia zajęć dydaktycznych w wymiarze określonym regulaminem studiów); c) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd podziela, przytoczone uregulowania uzasadniają stanowisko, że każdy uczestnik (destynatariusz) publicznego zakładu administracyjnego, np. szkoły wyższej, a więc i doktorant, otrzymujący korzyści pochodzące ze środków publicznych lub wykonujący pewne zadania w imieniu zakładu administracyjnego, jest osobą mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, o której mowa w art. 5 ust. 2 zd. 2 ustawy. W zakresie, w jakim informacje dotyczą tego związku, także prywatne czy objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, podlegają zatem udostępnieniu jako publiczne.
Wobec powyższego nie zachodziło ograniczenie z art. 5 ust. 2 ustawy, tj. ze względu na prywatność osoby fizycznej, które stało się podstawą decyzji odmownej w obu instancjach postępowania. Należy zatem stwierdzić, że organy wydały decyzje z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albowiem art. 5 ust. 2 ustawy nie znajdował zastosowania do ustalonego stanu faktycznego.
Powyższa okoliczność skutkować musi uchyleniem decyzji organu II instancji, co w realiach sprawy jest wystarczające, albowiem instancja ta jest wszak instancją merytoryczną. Z uwagi zatem na ekonomikę postępowania i okoliczność, iż w sprawie nie przysługuje środek zaskarżenia dewolutywny, ale wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do tego samego organu, niecelowe byłoby również uchylanie rozstrzygnięcia pierwszoinsntacyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie dokonanie niezbędnych ustaleń, z uwzględnieniem wyżej wskazanych zapatrywań Sądu i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu ujawnionych i ocenionych okoliczności.
W opisanych okolicznościach, na podstawie wskazanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa), orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 Ppsa i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie [...]zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 05 czerwca 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.).