Uzasadnienie
K. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Wojewody [....] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania prawa do stypendium. W sprawie tej wymieniona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że jest osobą młodą i nie posiada stałej pracy. Nie ma też żadnych oszczędności, dlatego też opłacenie adwokata stanowiłoby dla niej duże obciążenie finansowe. Wspólne gospodarstwo domowe skarżąca prowadzi wraz z matką oraz ojcem. Dochody wymienionych to: wynagrodzenia za pracę rodziców strony wynoszące: 1700 zł i 2000 zł oraz dochód uzyskiwany przez skarżącą na podstawie umowy zlecenia w kwocie 1700 zł. Jako stałe wydatki skarżąca wskazała opłaty za media bez podawania ich wielkości. Z uwagi na brak wystarczających danych umożliwiających rozpoznanie przedmiotowego wniosku, wezwano składającą go do ich uzupełnienia tj. w zakresie średnich comiesięcznych wydatków obciążających budżet domowy, wyjaśnienia źródła pokrycia opłaty sądowej w sprawie (200 zł) oraz nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej rodziców. Na powyższe nie udzielono odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", strony postępowania sądowego mają obowiązek uiszczenia łączących się z nim kosztów. Zatem, jeśli dany podmiot chce realizować swoje prawa na drodze sądowej winien na poczet powyższego zabezpieczyć odpowiednie środki. Jeśli zaś z obiektywnych przyczyn nie jest w stanie tego zrobić, wówczas dopiero może zwrócić się o udzielenie wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Jest ona zatem wyjątkiem od wskazanej wyżej reguły i dlatego też przy jej stosowaniu należy zachować szczególną ostrożność, ściśle wykładając przewidziane ustawą przesłanki jej przyznania.
K. P. zwolniona jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przesądza o tym art. 239 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Stanowi on mianowicie, że nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strony skarżące działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Z tej przyczyny postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych umorzono, z uwagi na zbędność rozpoznania wniosku w tym właśnie zakresie. Podstawę powyższego stanowił art. 249a P.p.s.a.
Przechodząc natomiast do rozpoznania wniosku strony dotyczącego ustanowienia adwokata należy wskazać, że nie może on zostać uwzględniony. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., taki zakres żądania mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy, którego przesłanką – wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wyraźnie stanowi ten ostatni przepis, to do strony wnioskującej o dofinansowanie ze środków publicznych należy wykazanie, że znajduje się ona w tego rodzaju sytuacji. Dlatego też ubiegający się o pomoc ze strony Państwa winien przedstawić jak największą ilość informacji, które w dostateczny sposób obrazują jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Tymczasem żądanie pochodzące od skarżącej było nazbyt lakoniczne, bowiem podawało wprawdzie wielkość comiesięcznych dochodów wymienionej i jej rodziny, jednakże nie wskazywało w ogóle danych dotyczących comiesięcznych wydatków.
Porównanie zaś tych obydwu wymienionych wyżej kategorii dałoby możliwość oceny, czy strona jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów udziału w niniejszej sprawie zawodowego pełnomocnika. Należy w tym miejscu podkreślić, że udział ten – w świetle stosownych unormowań P.p.s.a. – nie jest obligatoryjny. Zatem skarżąca w pierwszej kolejności jeśli chce być reprezentowana w sprawie przez taki podmiot, winna samodzielnie zgromadzić potrzebne w tym celu środki. Dopiero zaś, gdy ich zebranie jest z obiektywnych przyczyn niemożliwe, wówczas może wystąpić o pomoc. Podkreślenia wymaga, że skarżąca wezwana została do uzupełnienia swojego wniosku o te właśnie informacje (na podstawie art. 255 P.p.s.a.), jednakże na wezwanie to nie odpowiedziała (zostało jej ono doręczone w trybie podwójnej awizacji, co jest dopuszczalne w myśl art. 73 P.p.s.a.).
Nie bez znaczenia dla sposobu rozpoznania niniejszego wniosku jest też i to, że skarżąca uiściła w niniejszej sprawie kwotę 200 zł tytułem opłaty sądowej, która nie jest – co wyżej podano – wymagana. Oznacza to, że ma pewne możliwości finansowe. Nie ujawniając jednak szczegółów odnoszących się do wydatków jej samej i członków jej rodziny, uniemożliwiła dokonanie rzetelnej analizy jej sytuacji materialnej, co w konsekwencji musiało prowadzić do odmowy przychylenia się do jej żądania.
Z tych względów, a zatem wobec braku podjęcia przez stronę należytej współpracy, orzeczono o odmowie ustanowienia na jej rzecz adwokata, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § pkt 2 P.p.s.a.