Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1015/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Stowarzyszenia A. (Stowarzyszenie/strona skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ odwoławczy) z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy (organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] o odmowie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (decyzja środowiskowa) organ I instancji ustalił dla [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie fermy drobiu w miejscowości [...], gm. [...]". Następnie decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] organ I instancji przeniósł ww. decyzję z wszystkimi jej warunkami na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], [....] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Stowarzyszenie pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wniosło o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wydaniem prawomocnej decyzji środowiskowej i o uchylenie tej decyzji. We wniosku zarzucono wydanie decyzji środowiskowej z naruszeniami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz z rażącym naruszeniem art. 29, art. 30, art. 33, art. 79, art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa środowiskowa). W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie przedstawiło zarzuty dotyczące przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania na środowisko oraz jego uzupełnień, w szczególności: przedłożenie w toku postępowania dokumentacji niezawierającej dostatecznie dokładnych informacji z zakresu ingerencji inwestycji w wody podziemne i wody powierzchniowe; podanie nieprawdziwych informacji dotyczących niewystępowania w okolicy przedsięwzięć o podobnym charakterze oddziaływania, które będzie ulegało kumulowaniu; zaniżenie poziomu emisji rocznej siarkowodoru i amoniaku; pominięcie emisji amoniaku i siarkowodorów z operacji czyszczenia kurników i wywożenia pomiotu z obiektu fermy a także brak odniesienia się do oddziaływania odorowego towarzyszącego operacji nawożenia okolicznych pól pomiotem pochodzącym z przedmiotowej fermy drobiu; zaniżenie emisji rocznej pyłu z fermy; pominiecie analizy oddziaływań skumulowanych pochodzących od sąsiadujących ze sobą instalacji o podobnym rodzaju oddziaływań; brak analizy narażenia środowiska, w tym zdrowia ludzkiego na oddziaływanie fermy w każdej fazie cyklu hodowlanego drobiu; pominięcie kwestii dostaw wody pitnej z wodociągu miejskiego dla fermy drobiu oraz mieszkańców.

Ponadto Stowarzyszenie zarzuciło organowi I instancji utrudnianie udziału społeczeństwa w procedurze oceny oddziaływania na środowisko poprzez opublikowanie w Biuletynie Informacji Publicznej obwieszczenia w sprawie przystąpienia do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z udziałem społeczeństwa 77 dni po terminie oraz brak publicznych obwieszczeń w miejscu realizacji inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia postępowania sprawie zakończonej prawomocną decyzją środowiskową.

Po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia na powyższe postanowienie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] organ odwoławczy stwierdził nieważność postanowienia z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], po czym po ponownym rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia postępowania sprawie zakończonej prawomocną decyzją środowiskową.

Po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia na powyższe postanowienie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia na powyższe postanowienie, wyrokiem z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 898/19 uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że kwestia statusu Stowarzyszenia jako strony postępowania zakończonego decyzją środowiskową - wobec zwrócenia się przez nie o wznowienie postępowania z urzędu - nie miała decydującego znaczenia i nie mogła stanowić samoistnej przyczyny, dla której organ I instancji odmówił w rozpoznawanej sprawie wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją środowiskową.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 151 w zw. 145 § 1 oraz art. 49 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 2, art. 84 oraz art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej - odmówił uchylenia decyzji środowiskowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji organ I instancji wyjaśnił, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie fermy drobiu w miejscowości [...], gm. [...]", wraz z załącznikami wynikającymi z art. 74 ust. 1 ustawy środowiskowej, tj. kartą informacyjną przedsięwzięcia, poświadczoną przez właściwy organ kopią mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na którym będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wypisami z ewidencji gruntów obejmującymi przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Organ podał, że teren ten nie został objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ I instancji podał, że zgodnie z ustawą środowiskową przeprowadzono postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu; uzyskanie wymaganych ustawą uzgodnień; weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. O wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji zawiadomiono na piśmie wnioskodawcę i właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyż uznano, że zakres oddziaływania przedsięwzięcia nie wykracza poza teren tych nieruchomości. Organ I instancji podał, że w toku postępowania uzyskano opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...], w której organ określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, oraz opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...], w której organ stwierdził, że pod względem spraw sanitarno-higienicznych i zdrowotnych występuje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określił zakres raportu.

W dniu [...] września 2013 r. wydano postanowienie nr [...] ustalające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. O wydaniu postanowienia zawiadomiono prawidłowo Inwestora i właścicieli nieruchomości sąsiednich, a po przedłożeniu raportu oddziaływania na środowisko w dniu [...] grudnia 2013 r. w ramach zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, obwieszczeniem z dnia [...] grudnia 2013 r. organ podał do publicznej wiadomości informację o prowadzonym postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia. W obwieszczeniu podano wszystkie informacje, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy środowiskowej, w tym o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21- dniowy termin ich składania. Podanie do publicznej wiadomości nastąpiło przez udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej organu właściwego do wydania decyzji, ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty tj. ogłoszenie na tablicy ogłoszeń, w siedzibie organu właściwego do wydania decyzji.

Następnie inwestor uzupełnił raport oddziaływania na środowisko przy pismach z dnia [...] lutego 2014 r. oraz [...] marca 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska dokonał uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia, natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] grudnia 2013 r. pod względem spraw sanitarno - higienicznych zaopiniował środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację ww. przedsięwzięcia z określeniem odpowiednich warunków. W dnia [...] kwietnia 2014 r. zawiadomiono strony postępowania o zebranych dokumentach i materiałach przed wydaniem decyzji. Poinformowano strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym, na każdym jego etapie i przysługującym prawie do zapoznania się z dokumentacją i możliwości wnoszenia uwag w przedmiotowej sprawie. Strony postępowania nie wniosły żadnych uwag i wniosków dotyczących planowanego postępowania a także żadna organizacja ekologiczna nie zgłosiła udziału w prowadzonym postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ I instancji wydał decyzję środowiskową nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., która została doręczona wszystkim stronom postępowania. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowe przedsięwzięcie polega na budowie fermy brojlerów na działkach oznaczonych numerami ew. [...],[...],[...],[...], położonych w m. [...], w gm. [...]. Obsada drobiu wynosić będzie 50.000 sztuk/1 cykl/1 kurnik (tj. 200 DJP), czyli dla 12 zaplanowanych kurników wynosić będzie 600.000 sztuk/cykl/12 kurników (tj. 2.400 DJP). Teren przedsięwzięcia sąsiaduje bezpośrednio z drogą wojewódzką nr [...] relacji [...]-[...]. Łączna powierzchnia fermy wynosić będzie 10,8183 ha. Realizowane przedsięwzięcie obejmować będzie budowę lub wykonanie: 12 budynków inwentarskich (kurników), budynku socjalno - gospodarczego, garażu przeznaczonego na maszyny i sprzęt pomocniczy, chłodni kontenerowej, magazynu wraz z rozdzielnią gazu, magazynu słomy, 24 zbiorników na gaz, podziemnego zbiornika buforowego wody pitnej, zbiornika na wody opadowe z terenów szczelnych, rozdzielni elektrycznej z agregatem prądotwórczym, 24 silosów na paszę, śluzy dezynfekcyjnej oraz 36 zbiorników na ścieki technologiczne.

Pomieszczeniem podstawowym każdego kurnika będą hale chowu. Obiekty zostaną optymalnie wyposażone w instalacje i urządzenia do prowadzenia na ściółce chowu brojlerów, tj. oświetlenie, wentylację mechaniczną, system zadawania paszy i system pojenia oraz wydzielone pomieszczenie socjalno- gospodarcze ze sterownią. Obiekty wyposażone będą w instalacje wodno- kanalizacyjne, wentylacji, ogrzewania, elektryczne i odgromowe. Procesy i czynności związane z chowem brojlerów będą sterowane komputerowo. W projektowanych kurnikach będzie wydzielona część do obsługi technicznej (tzw. sterownia). Na fermie będzie funkcjonował system powiadamiania o awarii, w tym także system powiadamiania o zagrożeniu pożarowym. Z uwagi na charakter przedsięwzięcia organ ustalił, że należy je zaliczyć do grupy przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. "chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza); współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia".

Tym samym przedsięwzięcie będące przedmiotem uzgodnienia należało zaliczyć do grupy mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. Wobec powyższego zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska był organem właściwym do wydania żądanego uzgodnienia. Organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...], [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], złożyły wniosek o przeniesienie powyższej decyzji. Do wniosku dołączono zgodę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na przeniesienie decyzji oraz oświadczenia na przyjęcie wszystkich warunków wynikających z w/w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 72a ustawy środowiskowej organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązany jest za zgodą strony, na rzecz której została wydana decyzja do przeniesienia jej na rzecz innego podmiotu jeżeli przyjmuje on wszystkie warunki zawarte w tej decyzji.

Dlatego też organ na podstawie art. 72a ustawy środowiskowej oraz art. 104 i 107 k.p.a. przeniósł decyzję środowiskową z wszystkimi jej warunkami na rzecz ww. podmiotów. Organ I instancji wskazał, że jako podstawę wznowienia Stowarzyszenie powołało art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Pierwsza z przywołanych przesłanek wznowienia odnosi się do sytuacji, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Dokonując oceny stanu faktycznego pod tym kątem organ w pierwszej kolejności zauważył, że z wniosku Stowarzyszenia nie wynika, by jakikolwiek dowód stanowiący podstawę ustalenia stanu faktycznego w sprawie został uznany przez sąd bądź inny powołany do tego organ za sfałszowany. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z przywołanym przepisem sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Powyższy warunek wynika z podziału kompetencji organów państwowych skutkiem czego brak jest możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów.

Co prawda na gruncie art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jednak ograniczone jest to do sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zgodnie z ugruntowanym poglądem chodzi tu o przypadki, gdy fałsz dowodu "rzuca się w oczy" bez prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. W przedmiotowej sprawie w ocenie organu I instancji taka sytuacja nie zaistniała. Organ I instancji zwrócił również uwagę na fakt, że po wydaniu postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania Stowarzyszenie przystąpiło do udziału w postępowaniu na prawach strony.

W związku z powyższym podmiot ten został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym jak również zgłaszania wniosków dowodowych. Pomimo tych uprawnień Stowarzyszenie nie przełożyło żadnego dokumentu celem potwierdzenia zawartych we wniosku twierdzeń, iż decyzję wydano na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe. Analizując sprawę pod kątem drugiej ze wskazanych przez Stowarzyszenie przesłanek wznowienia postępowania organ I instancji zauważył, że konieczne jest by wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Organ wskazał, że uzasadnienie powyższej przesłanki wznowienia postępowania sprowadza się do zakwestionowania przez Stowarzyszenie oceny przez organ raportu oddziaływania na środowisko.

Organ zwrócił w tym miejscu uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1874/17. Niezależnie od tego organ wskazał, że dostarczone przez inwestora dokumenty, w szczególności raport wraz z uzupełnieniami, były przedmiotem szczegółowej analizy organu wydającego decyzję, jak również Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który dokonał uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia. Natomiast organ inspekcji sanitarnej pod względem spraw sanitarno- higienicznych zaopiniował środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację ww. przedsięwzięcia z określeniem odpowiednich warunków. Organ I instancji podkreślił, że zarówno warunki organu inspekcji sanitarnej, jak i organu ochrony środowiska zostały uwzględnione w decyzji środowiskowej. Organ I instancji dodał, że decyzja środowiskowa została oparta w przeważającej mierze na stanowisku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zawartym w postanowieniu uzgodnieniowym.

Podsumowując organ I instancji stwierdził, że raport oddziaływania na środowisko był przedmiotem wszechstronnej analizy przez kompetentne podmioty, w szczególności Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. O kompleksowej analizie tego dokumentu świadczyć może chociażby fakt, że zlecano inwestorowi uzupełnienie przedmiotowego dokumentu. W konsekwencji tego stanu rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaistniały w sprawie nowe dowody lub okoliczności, które należy uznać za istotne dla sprawy. Organ I instancji nadmienił również, że wymieniona decyzja była przedmiotem kontroli Najwyższej Izby Kontroli, która nie stwierdziła rażących błędów a także nieprawidłowości przy wydaniu decyzji. Organ w posumowaniu stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., co skutkowało odmową uchylenia decyzji ostatecznej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

W odwołaniu od powyższej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło rażące naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na tok oraz wynik postępowania wznowieniowego, a to:

1. 1) art. 35 § 1 k.p.a. poprzez uchybienie przez organ wyznaczonego przez siebie 7-dniowego terminu na wniesienie uwag i przedwczesne wydanie - w siódmym dniu biegu wyznaczonego terminu - decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji własnej,
2. 2) obowiązującego na czas prowadzenia przez organ postępowania wznowieniowego art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, na mocy którego ze względu na stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 zawieszony został bieg terminów procesowych w prowadzonych postępowaniach administracyjnych; wbrew temu organ kontynuował postępowanie, a w czasie ustawowego zawieszenia postępowania wydał decyzję administracyjną korzystną jedynie dla interesu inwestora, bez uwzględnienia interesu społecznego mieszkańców gm. [...] oraz gmin ościennych,
3. 3) obowiązującego na czas prowadzenia przez organ postępowania wznowieniowego art. 15zzr ustawy z dnia z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, na mocy którego ze względu na stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 zawieszony został bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów m. in. do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, pomimo to organ kontynuował prowadzenie postępowania, wyznaczył 7- dniowy termin i to na osobiste wniesienie uwag w siedzibie organu przez strony postępowania oraz wydał pośpiesznie w siódmym dniu wskazanego przez siebie terminu do składania uwag, tj. w dniu [...] kwietnia 2020 r. decyzję nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji własnej,
4. 4) art. 7 k.p.a. przejawiające się pogwałceniem przez organ praworządności poprzez niepodjęcie jakichkolwiek czynności w postępowaniu wznowieniowym niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co przełożyło się na stronnicze załatwienie sprawy, uwzględniające wyłącznie interes inwestora, z pominięciem uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,
5. 5) art. 7 k.p.a., tj. rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez brak choćby minimum woli organu do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, zastępując to arbitralnymi tezami, nie potwierdzonymi dowodami opartymi na wiedzy merytorycznej,
6. 6) art. 7b k.p.a. poprzez brak jakiejkolwiek współpracy w postępowaniu wznowieniowym z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w zakresie określenia oddziaływania inwestycji na środowisko, weryfikacji raportu oddziaływania na środowisko, jak też z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w zakresie oddziaływania inwestycji na zdrowie i życie ludzi. Współdziałanie tych organów w niezbędnym zakresie doprowadziłoby do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli,
7. 7) art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie podstawowej zasady procedury administracyjnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa - poprzez niedotrzymanie przez organ wyznaczonych przez siebie terminów, ponowne wydanie obarczonej wadami, stronniczej decyzji administracyjnej zabezpieczającej jedynie interes inwestora, z kompletnym pominięciem interesu społecznego dot. głównie narażenia zdrowia i życia obywateli w wyniku eksploatacji fermy drobiu,
8. 8) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie kompletnego materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też pominięcie faktów wskazanych przez Stowarzyszenie, faktów powszechnie znanych oraz faktów znanych organowi z urzędu, co w konsekwencji ponownie doprowadziło do błędnego przyjęcia, że ferma drobiu o obsadzie 600.000 szt. ptaków/cykl (12 szt. kurników) planowana do wybudowania w m. Leżachów na działkach nr [...],[...],[...] i [...] w sąsiedztwie Kompostowni osadów ściekowych w [...] o mocy przetwarzania 50.000 Mg/rok oraz Zakładu Przetwarzania Produktów Ubocznych Pochodzenia Zwierzęcego w [...] o mocy przetwarzania ponad 10.000 Mg/rok będzie zupełnie bezpieczna dla środowiska, w tym zdrowia i życia ludzi,
9. 9) art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność zweryfikowania dowodów wskazanych przez Stowarzyszenie m. in. w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., jak też w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r., tym bardziej, że organowi brakowało dostatecznej wiedzy merytorycznej, aby prawidłowo zweryfikować informacje, dane, itp. zawarte w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko i jego uzupełnieniach,
10. 10) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak faktycznego uzasadnienia decyzji, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, odnoszących się do argumentów zawartych w piśmie Stowarzyszenia z dnia [...] listopada 2018 r., jak też w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r., które organ uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ, wydając decyzję z [...] kwietnia 2020 r., ograniczył się jedynie do skopiowania znacznej części uzasadnienia decyzji środowiskowej oraz do zacytowania wyrwanych z kontekstu fragmentów wyroków sądów administracyjnych,
11. 11) art. 145 § 2 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia wadliwej decyzji własnej w okolicznościach, w których sfałszowanie kluczowych danych, informacji i treści, zawartych w raporcie oddziaływania na środowisko oraz w jego uzupełnieniach - tj. zaniżenie emisji zanieczyszczeń do środowiska, przez co zmniejszono poziom oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym zdrowie ludzi - będzie wywoływało w przyszłości, po zaistnieniu inwestycji, niebezpieczeństwo utraty zdrowia i w konsekwencji narażenie życia ludzi. Sfałszowanie kluczowych danych, informacji i treści w raporcie i jego uzupełnieniach jest tak oczywiste, że winno zostać zauważone przez organ. Zatem sfałszowanie dowodu/popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a uchylenie wadliwej decyzji z 2014 r. niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego i poważnej szkody dla interesu społecznego. Organ I instancji będąc organem kompetentnym i właściwym do wydania decyzji środowiskowej, był zobligowany do merytorycznej, poprawnej weryfikacji informacji zawartych w raporcie i jego uzupełnieniach. Po zauważeniu zafałszowań kluczowych danych, informacji i treści, konsekwencją których będzie zagrożenie zdrowia i życia ludzi wskutek eksploatacji fermy drobiu zrealizowanej z uwzględnieniem uwarunkowań zawartych w rzeczonej decyzji, organ był wręcz zobowiązany do zawiadomienia organów ścigania o złożeniu przez wnioskodawcę wniosku, zawierającego fałszywe dowody w postaci fałszywych danych, informacji i treści zawartych w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko i jego uzupełnieniach. Tymczasem organ - ze szkodą dla społeczeństwa - nie tylko pominął wszelkie zafałszowania dowodów w sprawie, ale bezkrytycznie, tendencyjnie i stronniczo przychylił się do wniosku inwestora, wydając mu korzystną decyzję, uwzględniającą wszystkie jego żądania i zabezpieczającą jedynie interesy inwestora.

Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Konieczność istnienia tego rodzaju instytucji proceduralnej powstaje na tle potrzeby rozwiązania takich sytuacji, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania (w szczególności dowodowego), na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo, gdy powstały później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. W tych warunkach decyzje rozstrzygające ostatecznie sprawę administracyjną stają się wadliwe, jednakże charakterystyczną cechą ich wadliwości jest to, że nie tkwi ona wyłącznie w decyzji jako takiej, lecz wynika jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji z pewnymi okolicznościami, inaczej mówiąc decyzja jest wadliwa ze względu na ujawnienie lub powstanie określonych faktów.

Organ odwoławczy wskazał, że jako podstawę weryfikacji przedmiotowej decyzji organ I instancji przyjął art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ ten podjął postępowanie wznowieniowe z urzędu, jednak na skutek skargi organizacji społecznej, która w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 1 oraz pkt 5 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w świetle art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Formuła ta musi być także uzupełniona postanowieniami zawartymi w § 2 i § 3 tego samego artykułu, dotyczącymi wymogów w zakresie sposobu stwierdzenia fałszywości dowodu. Otóż z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy stwierdził, że przyczyna wznowienia postępowania oparta na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. uwarunkowana jest przede wszystkim występowaniem fałszywego dowodu w materiale dowodowym, zebranym i rozpatrzonym przez organ administracji przy ustalaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wydanego w sprawie administracyjnej. Fałszywy dowód, aby stanowić przyczynę wznowienia postępowania, musiał być podstawą ustalenia okoliczności faktycznej istotnej dla sprawy. Sfałszowanie dowodu co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność.

Strona lub inny podmiot dążący do zainicjowania wznowienia postępowania na odnośnej podstawie powinny zatem przedłożyć miarodajne orzeczenie. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie zarzut fałszywości dowodów koncentruje na raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wraz z jego uzupełnieniami. W ocenie organu odwoławczego Stowarzyszenie nie wskazało jednak żadnego prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałsz któregokolwiek z dowodów, na których to opiera się decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Nie zachodzą w sprawie też wyjątki, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a., bo z akt sprawy i dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, by "fałszerstwo" było obiektywnie "oczywiste", a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego.

Co więcej, dokumentację przedstawioną przez inwestora badały niezależne i wyspecjalizowane organy jakimi są: Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska pozytywnie uzgadniając to przedsięwzięcie. Zdaniem organu zarzuty Stowarzyszenia w tym zakresie ocenić należy, jako oparte na własnej ocenie i na bazie wyłącznie swoich ustaleń i wniosków, a nie np. na podstawie ekspertyzy biegłego z zakresu ochrony środowiska sporządzonej na jego zlecenie. Skoro brak jest w sprawie potwierdzenia, że istnieje dowód fałszywy, to zdaniem organu odwoławczego z całą pewnością nie można negatywnie zweryfikować decyzji środowiskowej na tej podstawie, na co też zasadnie wskazał organ I instancji. Przesłanka określona w tym przepisie wprost zakłada istnienie dowodu, którego fałszywość trzeba udowodnić.

Tym samym można mieć wątpliwości nawet co do samej zasadności podjęcia postępowania wznowieniowego, opartego na tym przepisie. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który je wydał. Przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych organ wskazał, że przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów.

Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydal decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej. Organ odwoławczy stwierdził więc, że przyczyną wznowienia postępowania mogą być tylko okoliczności faktyczne i dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tymczasem analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że Stowarzyszenie upatruje przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. na odmiennej ocenie dostarczonego przez inwestora raportu oddziaływania na środowisko oraz jego uzupełnień, niż dokonanej przez organ, który wydał decyzję.

Inicjatorzy postępowania wznowieniowego nie przedstawili w całym toku postępowania nowych dowodów lub okoliczności, które istniały w dniu wydania weryfikowanej decyzji a nie były znane organowi. Powoływane w składanych przez Stowarzyszenie pismach tezy stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organu I instancji, zawierają zarzuty niewłaściwego działania lub zaniechania tego organu lub odmienne zapatrywania. Przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych organ stwierdził, że odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi, nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że zarzuty odwołania zmierzające do podważenia zaskarżonej decyzji pod kątem naruszenia uprawnień strony do czynnego udziału w postępowaniu tj. wydaniu decyzji w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz zawieszeniu i wstrzymaniu terminów procesowych przez przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, są nieuzasadnione.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują również na to, że uczynienie zadość dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. przez organ nie mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, wedle którego dla przyjęcia naruszenia przez organ zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, konieczne jest wykazanie przez stronę, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła ona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie. Inaczej dopiero wykazanie przez stronę, że naruszenie przez organ wspomnianej zasady uniemożliwiło jej podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że Stowarzyszenie przedstawiło oświadczenie w związku z wyznaczeniem terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (pismo z dnia [...] kwietnia 2020 r.).

W jego treści Stowarzyszenie potwierdziło jedynie uprzednio stawiane zarzuty oraz oceny, bez przedstawienia nowych okoliczności bądź faktów wpływających odmiennie na sposób załatwienia sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedstawianych wyżej okolicznościach sprawy nie potwierdzono naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a., bowiem kwestia istnienia przyczyn wznowienia postępowania nie stanowi odrębnej sprawy administracyjnej w rozumieniu materialnoprawnym, lecz co najwyżej sprawę procesową, sprawę weryfikacyjną czy też sprawę nadzorczą. Postępowania wznowieniowego nie można traktować jako trzeciego postępowania zwykłego a do tego w konsekwencji dąży Stowarzyszenie. Z tych samach powodów organ I instancji nie miał podstaw do ponownej konsultacji z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska czy Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym (ramy postępowania wznowieniowego) oraz do powoływania biegłego (taka potrzeba zachodzi tylko, gdy w sprawie istnieje konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych a przecież organy administracji w takiej problematyce z mocy ustawy powołane są do rozpoznawania tego rodzaju spraw). Nie potwierdzono również naruszeń w kwestii prawidłowości uzasadnienia decyzji.

W ustawowym terminie Stowarzyszenie wniosło skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Stowarzyszenie zarzuciło rażące naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na tok oraz wynik postępowania, tj.:

1. 1) art. 7 k.p.a. przejawiające się pogwałceniem przez organy obu instancji praworządności, poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy żadnych działań, zmierzających do właściwej weryfikacji obarczonej wadami decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy bezgranicznie zaakceptował również praktyczną bezczynność organu I instancji w postępowaniu wznowieniowym, który to nie podjął w trakcie jego trwania żadnych czynności mających na celu wnikliwe wyjaśnienie sprawy oraz powstałych na jej gruncie kontrowersji i niejasności, a ograniczył się jedynie do "przeczekania" czasu trwania postępowania i wydania rozstrzygnięcia w postaci decyzji, w której brak m. in. faktycznego uzasadnienia;
2. 2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pozostawienie w obiegu prawnym decyzji organu I instancji, w której brak faktycznego uzasadnienia, w szczególności wskazania faktów odnoszących się do argumentów Stowarzyszenia podnoszonych w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., jak też w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r., które organ I instancji uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł; przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ I instancji w swojej decyzji ograniczył się jedynie do skopiowania znacznej części uzasadnienia decyzji środowiskowej oraz do zacytowania wyrwanych z kontekstu fragmentów wyroków sądów. Dogmatycznie przyjął też, że sytuacja, o której mowa w art. 145 § 2 k.p.a. nie zaistniała;
3. 3) art. 7 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy braku choćby minimum woli organu I instancji do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, który swoje działanie zastąpił arbitralnymi tezami, nie potwierdzonymi dowodami opartymi na wiedzy merytorycznej;
4. 4) art. 7b k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy braku jakiejkolwiek współpracy w postępowaniu wznowieniowym z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, w zakresie określenia weryfikacji oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym weryfikacji raportu oddziaływania na środowisko, jak też z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, w zakresie weryfikacji oddziaływania inwestycji na zdrowie i życie ludzi. Współdziałanie tych organów w niezbędnym zakresie doprowadziłoby do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, uwzględniającego interes społeczny i słuszny interes obywateli;
5. 5) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowej zasady procedury administracyjnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy niedotrzymania przez organ I instancji wyznaczonych przez niego terminów, ponownego wydania obarczonej wadami i stronniczej decyzji administracyjnej, zabezpieczającej jedynie interes inwestora, z kompletnym pominięciem interesu społecznego dotyczącego głównie narażenia zdrowia i życia obywateli w wyniku eksploatacji fermy drobiu;
6. 6) art. 77 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy niezebrania i nierozpatrzenia przez organ I instancji kompletnego materiału dowodowego oraz braku wyjaśnienia przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, jak też pominięcie przez ten organ faktów wskazanych przez Stowarzyszenie, faktów znanych organowi z urzędu, co w konsekwencji ponownie doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż ferma drobiu o obsadzie 600.000 szt. ptaków/cykl (12 szt. kurników), planowana do wybudowania w m. Leżachów na działkach nr [...],[...],[...] i [...], w sąsiedztwie Kompostowni Osadów Ściekowych o mocy przetwarzania 50.000 Mg/rok oraz Zakładu Przetwarzania Produktów Ubocznych Pochodzenia Zwierzęcego w [...] o mocy przetwarzania ponad 10.000 Mg/rok, będzie zupełnie bezpieczna dla środowiska, w tym zdrowia i życia ludzi;
7. 7) art. 84 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy zaniechania przeprowadzenia przez organ I instancji dowodu z opinii biegłego na okoliczność zweryfikowania dowodów wskazanych przez Stowarzyszenie, m. in. w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., jak też w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r., tym bardziej, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie zawiera dowody na to, iż wskazane przez Stowarzyszenie przesłanki do uchylenia decyzji są fachowe, bo opracowane przez osobę będącą ekspertem w zakresie ochrony środowiska, chemii ogólnej i gospodarowania odpadami. Dodatkowo organy obu instancji zataiły ten ważny fakt;
8. 8) art. 145 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy odmowy uchylenia przez organ I instancji wadliwej decyzji środowiskowej w okolicznościach, kiedy sfałszowanie kluczowych danych, informacji i treści, zawartych w raporcie oddziaływania na środowisko oraz w jego uzupełnieniach - tj. zaniżenie emisji zanieczyszczeń do środowiska, przez co zmniejszono poziom oddziaływania inwestycji na środowisko, w tym zdrowie ludzi - będzie wywoływało po zaistnieniu przedmiotowej inwestycji niebezpieczeństwo utraty zdrowia, a w konsekwencji narażenie życia ludzi. Sfałszowanie kluczowych danych, informacji i treści w raporcie i jego uzupełnieniach było/jest tak oczywiste, że winno zostać zauważone przez organy. Zatem sfałszowanie dowodu/popełnienie przestępstwa jest oczywiste, zaś uchylenie wadliwej decyzji środowiskowej niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego i poważnej szkody dla interesu społecznego. Organ I instancji, jako organ kompetentny i właściwy do wydania decyzji środowiskowej, był zobligowany do merytorycznej i poprawnej weryfikacji informacji zawartych w raporcie i jego uzupełnieniach. Po zauważeniu zafałszowań kluczowych danych, informacji i treści, konsekwencją których będzie zagrożenie zdrowia i życia ludzi wskutek eksploatacji fermy drobiu zrealizowanej z uwzględnieniem uwarunkowań zawartych w rzeczonej decyzji, organ był wręcz zobowiązany do zawiadomienia organów ścigania o złożeniu przez wnioskodawcę wniosku, zawierającego fałszywe dowody w postaci fałszywych danych, informacji i treści zawartych w raporcie i jego uzupełnieniach. Tymczasem organ - ze szkodą dla społeczeństwa - nie tylko pominął wszelkie zafałszowania dowodów w sprawie, ale bezkrytycznie, tendencyjnie i stronniczo, a wręcz z premedytacją przychylił się do wniosku inwestora, wydając mu korzystną decyzję, uwzględniającą wszystkie jego żądania i zabezpieczającą wyłącznie interesy inwestora, natomiast organ odwoławczy bezkrytycznie zaakceptował taką sytuację.

Wobec powyższego Stowarzyszenie wniosło o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że organ odwoławczy pominął, iż organ I instancji w swej decyzji nie odniósł się do pisma Stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2020 r., w którym wskazano przesłanki, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a. Rzeczone pismo wskazywało, że przedłożona w lutym 2014 r. dokumentacja (uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko) zawierała absurdalne wyjaśnienie autora raportu, który przyznał, że obliczenia teoretyczne emisji z planowanej fermy drobiu co prawda wykazały przekroczenia stężeń jednogodzinowych dla pyłu PM 10, tlenków azotu, siarkowodoru, ale jednocześnie stwierdził, że stężenia te nie przekroczą granicy działek, na których ma powstać przedsięwzięcie. Była to fałszywa informacja, ponieważ granice działki nie zatrzymują zanieczyszczeń, a w swych teoretycznych obliczeniach autor i tak zaniżył emisje wskazanych zanieczyszczeń, ponieważ pominął emisje tożsamych zanieczyszczeń, pochodzące z procesów spalania paliw i z procesów technologicznych prowadzonych w pobliskim [...] Sp. z o. o. Zakład Przetwórczy w [...] (profil działalności: utylizacja produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w tym padliny) oraz przewidzianych z sąsiedniej Kompostowni Osadów Ściekowych w [...], której budowa właśnie się odbywała.

Pomimo tego, że w raporcie i jego uzupełnieniach zupełnie pominięto skumulowane oddziaływanie przedsięwzięć o podobnym charakterze wpływu na środowisko występujących w swoim sąsiedztwie, to stężenia jednogodzinowe dla pyłu PM 10, tlenków azotu, siarkowodoru, pochodzące tylko i wyłącznie z planowanej fermy drobiu, zostaną przekroczone w stosunku do prawnych wymagań poza terenem działek należących do inwestora, co niewątpliwie będzie miało negatywny wpływ na zdrowie ludzi przebywających w ich zasięgu. Takie stężenia należy redukować, jednakże decyzja środowiskowa nie zobowiązuje inwestora do zastosowania takowych urządzeń. Zdaniem Stowarzyszenia, zatajenie w dokumentacji ocenowej tak istotnych faktów będzie skutkowało w momencie zaistnienia i eksploatacji inwestycji wystąpieniem niebezpieczeństwa dla zdrowia i w konsekwencji życia ludzkiego oraz wyrządzi szkodę dla interesu społecznego, związaną z pogorszeniem stanu środowiska w znacznych rozmiarach.

Stowarzyszenie podkreśliło, że przekroczenie stężeń jednogodzinowych dla pyłu PM 10, tlenków azotu, siarkowodoru wskazuje, iż w powietrzu wokół przedsięwzięcia zostaną przekroczone poziomy dopuszczalne dla pyłu PM10, tlenków azotu/NO2 oraz wartości odniesienia dla siarkowodoru, które to w prawie polskim ustanowione sa właśnie ze względu na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzi. Dodatkowo organy obu instancji zupełnie pominęły fakt, że decyzja środowiskowa została wydana w kwietniu 2014 r. i w żaden sposób nie wpisuje się w wymagania konkluzji BAT, do spełnienia których instalacja jest zobowiązana, a które to dla intensywnego chowu drobiu lub świń zostały opublikowane w dniu [...] lutego 2017 r. – Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) [...] z dnia [...] lutego 2017 r. ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE.

W ocenie Stowarzyszenia oznacza to, że istnieje ogromne prawdopodobieństwo, wręcz pewność, że ferma drobiu - wybudowana na podstawie pozwoleń na budowę ze stycznia 2015 r., zatwierdzających projekty budowlane opracowane z uwzględnieniem środowiskowych uwarunkowań zawartych w decyzji środowiskowej - nie będzie spełniać najlepszych dostępnych technik (BAT) określonych trzy lata później, bo w 2017 r., w konkluzjach BAT-owskiech w celu jak najlepszego zabezpieczenia środowiska naturalnego, w tym zdrowia ludzi, przed negatywnym wpływem przedsięwzięcia - fermy drobiu - po jego zrealizowaniu, czyli w wyniku jego eksploatacji. Rzeczona ferma drobiu nie jest jeszcze wybudowana, choć inwestor zgłosił do nadzoru budowlanego fakt rozpoczęcia budowy w październiku 2017 r., jednocześnie ustawiając na swoim terenie kontener z tablicami informacyjnymi dotyczącymi rzekomo prowadzonej budowy. Termin na dostosowanie nawet już istniejących ferm drobiu do wymagań konkluzji BAT jest bardzo bliski i upływa [...] lutego 2021 r., natomiast instalacje nowe takie konkluzje powinny spełniać z chwilą zaistnienia i rozpoczęcia eksploatacji.

Stowarzyszenie stwierdziło, że pomimo istotnych przesłanek przemawiających za weryfikacją treści pierwotnej decyzji, organy obu instancji kompletnie zbagatelizowały sprawę, w wyniku czego w obiegu prawnym pozostawiły decyzję, której wykonanie spowoduje zaistnienie instalacji, która jako instalacja IPPC - wymagająca uzyskania pozwolenia zintegrowanego, już z założenia nie będzie spełniać wymagań określonych dla intensywnego chowu drobiu w konkluzjach BAT, do zastosowania których zobowiązuje takie instalacje ustawa Prawo ochrony środowiska, w celu zagwarantowania w miarę zminimalizowanego poziomu oddziaływania takiej instalacji na środowisko, w tym zdrowie ludzi.

Następnie Stowarzyszenie wskazało na fragment wystąpienia pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli Delegatury w [...] przeprowadzonej w 2017 r., iż organ I nierzetelnie podawał do publicznej wiadomości informacje, mające na celu zapewnienie udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz informacje o wydanych decyzjach, jak też nierzetelnie określał w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w charakterystyce przedsięwzięcia warunki wykorzystania terenu, w szczególności poprzez podanie nieprecyzyjnego zakresu dotyczącego wykonywanych obiektów, przez co faktycznie nie została ustalona skala przedsięwzięcia, a w konsekwencji jego oddziaływanie na środowisko. Stowarzyszenie podniosło również, że organ I instancji nie odniósł się do pisma z dnia [...] kwietnia 2020 r., pomimo że zostało ono wniesione w terminie, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy, który ponadto arbitralnie uznał je za oświadczenie, które nie zawiera nowych okoliczności bądź faktów wpływających odmiennie na sposób załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlegała uwzględnieniu niezależnie od oceny zasadności zarzutów w niej podniesionych. Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), wziął bowiem pod rozwagę z urzędu naruszenia prawa, które są konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie były decyzje organów pierwszej i drugiej instancji wydane w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu, przeniesioną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. na inny podmiot.

Przeprowadzona w pełnym zakresie legalnościowa kontrola powyższych decyzji weryfikujących z urzędu decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. w świetle przesłanek wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a., wykazała, że decyzje te zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa procesowego w zakresie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 i pkt 5-8 k.p.a. w stopniu, który co najmniej mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy o wznowienie rozumiany jako treść jej rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że pomimo wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...] marca 2020 r. o wznowieniu postępowania z urzędu, z uzasadnienia kontrolowanych decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie wynika, aby organy wydające te decyzje przeprowadziły ocenę istnienia wad wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 2-3 i pkt 6-8 k.p.a. Okoliczność, że strona skarżąca w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. oraz w piśmie z dnia [...] kwietnia 2020 r. wskazała jedynie okoliczności mające stanowić realizację przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a., nie zwalniała organów od obowiązku zajęcia stanowiska względem pozostałych podstaw wznowienia, które podlegają urzędowej weryfikacji w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.

W drugiej kolejności Sąd uznał, że kontrolowane organy dokonały błędnej oceny wskazanych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogą stanowić realizację podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., naruszając tym samym zasady postępowania wyjaśniającego w sprawie wznowienia w zakresie badania istnienia podstaw wznowienia (art. 149 § 2 in prima parte). Jest wprawdzie oczywiste, jak wskazał organ odwoławczy, że postępowanie w sprawie wznowienia ma charakter weryfikacyjny (sprawa wznowienia jest sprawą administracyjną weryfikacyjną – zob. np. M. Kamiński, Elementy konstytutywne sprawy administracyjnej weryfikacyjnej, Casus 2015, nr 77, s. 29 i n.), nie stanowiąc kolejnej instancji zmierzającej bezpośrednio do ponownego załatwienia sprawy w jej całokształcie, jednakże należy pamiętać, że pierwsza część tego postępowania (zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a.) ma na celu wszechstronne i wnikliwe ustalenie, czy i w jakim zakresie istniejące w dniu wydania weryfikowanej decyzji "nowe dla organu" okoliczności faktyczne lub prawne stanowią realizację podstaw wznowienia, o których mowa w art. 145 lub art. 145a i 145b k.p.a. Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie musi zatem odpowiadać wymogom wynikającym przede wszystkim z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie rozstrzygnięcia w tym zakresie (tak negatywne, jak i pozytywne) musi spełniać warunki określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc powyższe uwagi do informacji ujawnionych w pismach strony skarżącej z dnia [...] listopada 2018 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2020 r., trzeba zauważyć, że – wbrew ocenom kontrolowanych organów – informacje te i związane z nimi wnioski nie stanowią jedynie przejawu niedopuszczalnego żądania ponownej oceny dowodów i całego materiału procesowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., lecz wskazują konkretne i precyzyjnie określone okoliczności faktyczne i dowody, które wymagają bardzo szczegółowej oceny w świetle materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę wydania weryfikowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Jeżeli bowiem okoliczności i dowody wskazane przez stronę skarżąca, prima facie wykazujące cechę istotności dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu, istniały najpóźniej w dniu wydania ostatecznej decyzji i nie były znane (nawet jeśli były znane stronom postępowania) organowi wydającemu tę decyzję (na co może wskazywać m.in. treść raportu oddziaływania na środowisko, treść postanowień organów środowiskowych i sanitarnych uzgadniających i opiniujących warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia lub innych dokumentów złożonych przez inwestora do akt sprawy oraz – ostatecznie – treść uzasadnienia decyzji ostatecznej), to konieczne będzie stwierdzenie, że wada wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została spełniona.

W aktualnym stanie sprawy ocena pozytywna w powyższym zakresie jest oczywiście przedwczesna, albowiem powołane do tego organy nie przeprowadziły właściwych czynności weryfikacyjnych, ograniczając się do ogólnikowych (organ pierwszej instancji stwierdził tylko, że dostarczone przez inwestora dokumenty, "w szczególności raport oddziaływania na środowisko były przedmiotem szczegółowej analizy organu wydającego decyzję, jak również Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (...)" oraz że inwestora wezwano do uzupełnienia raportu i raport ten został uzupełniony – zob. s. 8-9 decyzji z dnia 29 kwietnia 2020 r.) albo abstrakcyjnych stwierdzeń (organ odwoławczy stwierdził m.in., że powoływane w składanych przez stronę skarżącą pismach "tezy stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organu I instancji (...)", a "odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi, nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie pkt. 5 art. 145 § 1 k.p.a." – zob. s. 8-9 decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r.).

Wnioski organów w zakresie nieistnienia wad wznowienia (przede wszystkim w zakresie wady z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) są zatem wadliwe, albowiem zostały sformułowane przedwcześnie bez wnikliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. i bez szczegółowego wykazania, że twierdzenia i oceny strony skarżącej nie mogą zostać uznane za wskazujące na istnienie nowych okoliczności lub dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tymczasem uważna i wnikliwa lektura treści pism strony skarżącej z dnia [...] listopada 2018 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2020 r. prowadzi do wniosku, że strona skarżąca wskazała na istotne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia okoliczności, które – jeśli nie znajdowały potwierdzenia w aktach sprawy w dniu wydania weryfikowanej decyzji ostatecznej – mogą stanowić nowe okoliczności w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności te dotyczą przede wszystkim wskazanych w pismach z dnia [...] listopada 2018 r. (k. 9-16 akt sprawy wznowieniowej organu I instancji) oraz z dnia [...] kwietnia 2020 r. (k. 147-148 akt sprawy wznowieniowej organu I instancji) kwestii: 1) występowania na działkach nr [...],[...] i [...], stanowiących teren planowanej lokalizacji fermy drobiowej, sieci drenarskiej;

1. 2) wpływu nowego systemu drenażowego na potok [...];
2. 3) występowania w "bliskiej odległości" od terenu planowanego przedsięwzięcia zakładu przetwarzającego produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego – Zakładu Przetwórczego w [...];
3. 4) emisji przez Zakład Przetwórczy w [...] odorantów typu amoniak, siarkowodór itp.;
4. 5) istnienia skumulowanego odziaływania środowiskowego (w tym w zakresie odorantów i hałasu) w obszarze inwestycji i jej sąsiedztwie przez Zakład Przetwórczy w [...] oraz Kompostownię odpadów biodegradowalnych (w tym osadów ściekowych) w [....];
5. 6) wpływu planowanego zapotrzebowania na wodę dla przedsięwzięcia na zaspokojenie potrzeb wodnych mieszkańców Miasta i Gminy [...];
6. 7) rzeczywistego zakresu źródeł emisji zanieczyszczeń z procesów spalania i procesów technologicznych w zakładach przemysłowych z siedzibą w [...] oraz poziomu tej emisji (pkt 2 pisma z dnia [...] kwietnia 2020 r.). Wszystkie te okoliczności faktyczne wymagają oceny w świetle art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwzględnieniem treści art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 66, art. 82, art. 85 ustawy z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, na tle treści akt sprawy administracyjnej zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz nowych dowodów zgromadzonych przez organy z urzędu lub na wniosek stron postępowania.

Dodatkowo w związku z treścią pism z dnia [...] listopada 2018 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2020 r. konieczne jest ostateczne wyjaśnienie, czy strona skarżąca lub strony postępowania administracyjnego dysponują dowodami z dokumentów istniejących w dniu wydania weryfikowanej decyzji, które mogą stanowić potwierdzenie ocen lub wniosków strony skarżącej odmiennych od tych, które przyjął organ na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy (np. kontrraportu lub opinii specjalistycznych podważających obliczenia, ustalenia lub oceny fachowe raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz jego uzupełnienia, a także innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy).

Dopiero prawidłowo zebrany, rozważony i oceniony materiał procesowy na tle potencjalnie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., istotnych w świetle art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 66, art. 82, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r., istniejących w dniu wydania weryfikowanej decyzji i nieznanych organowi ją wydającemu (nieuwzględnionych w aktach sprawy administracyjnej), może stać się podstawą legalnego rozstrzygnięcia sprawy weryfikacyjnej na podstawie art. 151 § 1 lub art. 151 § 2 w zw. z art. 146 k.p.a.

Mając na względzie powyższe argumenty, należało – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. – orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt drugi wyroku).