Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Następnie, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdził, że uiszczenie tychże kosztów byłoby dla niego bardzo dużym obciążeniem finansowym z uwagi na stale pogarszające się zdrowie, wysokie koszty leczenia, utrzymania mieszkania i potrzebę zapewnienia opieki przez osoby trzecie.
Skarżący podał, że posiada mieszkanie o pow. 37 m.kw. o wartości 120 000 zł. oraz samochód osobowy z 2009 r. Jego emerytura wynosi 3361,42 zł. Z kolei comiesięczne wydatki są następujące: mieszkanie – 220 zł, prąd, gaz – 250 zł, telefony – 190 zł, Internet – 59 zł, wyżywienie – 500 zł, ubezpieczenie samochodu, garażu, mieszkania – 85 zł, opłata za garaż – 16,60 zł, eksploatacja samochodu – 350 zł, opłaty i koszty uprawy działki – 50 zł, lekarstwa – 500 zł, koszty opieki sprawowanej przez osobę trzecią – 1000 zł. Do wniosku składający go dołączył fakturę dotyczącą naprawy samochodu na kwotę 3 733,67 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem częściowego prawa pomocy, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wsparcie takie adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Ten ostatni przepis wyraźnie przy tym nakazuje, aby to wnioskodawca wykazał, że spełnia powyższą przesłankę prawa pomocy. Przy rozpatrywaniu wniosku należy pamiętać o brzmieniu art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia łączących się z nim kosztów.
Tym samym, instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od powyższej reguły, a w związku z tym przesłanki zastosowania przedmiotowego odstępstwa należy wykładać w sposób ścisły tak, by nie doszło do nadużycia w tym zakresie. Istotne jest bowiem, że środki przeznaczane na prawo pomocy mają charakter publiczny, a ich ilość jest ograniczona.
M. K. przedstawił obszerne informacje dotyczące jego sytuacji materialnej. Wynika z nich, że sytuacja ta jest dobra. Strona ma zaspokojone wszystkie zadeklarowane przez nią potrzeby, przy czym nie wszystkie z nich mają wymiar podstawowych. I tak, do grupy tych ostatnich trudno zaliczyć te związane z korzystaniem z telefonu w wymiarze 190 zł miesięcznie czy samochodu w kwocie 350 zł, jak też z uprawą działki w wysokości 50 zł (te dwie ostatnie również dotyczące okresu jednego miesiąca). Jak już wskazano, tylko wydatkom niezbędnym tj. związanym z koniecznym utrzymaniem ustawodawca przyznał w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. pierwszeństwo przed obowiązkiem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Okoliczność więc, że strona ponosi takie niekonieczne wydatki nie może w żadnym razie przemawiać za przyznaniem prawa pomocy.
Należy także zwrócić uwagę, że strona dołączyła do wniosku fakturę dotycząca naprawy samochodu na kwotę 3 733,67 zł i nie podniosła, żeby miała jakieś problemy z jej opłaceniem. Podkreślenia wymaga także, iż skarżący uiścił do tej pory w niniejszej sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł, a opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem (jeśli wniosek w tym przedmiocie zostanie przez stronę złożony) oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej będą także wynosić po 100 zł. Zaznaczenia wreszcie wymaga, że jako swój dochód wnioskodawca wskazał emeryturę w kwocie 3361,42 zł, natomiast comiesięczne wydatki zadeklarował na kwotę 3220,60 zł, co wskazuje, że co miesiąc jest w stanie zaoszczędzić kwotę ok. 140 zł.
Te wszystkie wyżej przedstawione względy przesądzają o tym, że skarżący nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie, zadeklarowana przez niego sytuacja wskazuje na możliwości płatnicze w zakresie poniesienia kosztów sądowych, od których zwolnienia się ubiega. Dlatego też orzeczono o odmowie zwolnienia M. K. od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.