Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. M. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...] o odmowie uzupełnienia postanowienia tego organu z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], odmawiającego zawieszenia postępowania w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w postaci budowy I etapu drogi ekspresowej [...] na odcinku: węzeł S. (bez węzła) – S. wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2015 r. WSA odrzucił skargę G. M. W dniu 7 września 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek G. M. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po jego rozpoznaniu referendarz sądowy postanowieniem z 10 września 2015 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w powyższym zakresie.
Od tego postanowienia G. M. wniosła sprzeciw do WSA, domagając się jego uchylenia. Zakwestionowała zawarty w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego – część oceny sytuacji skarżącej sprawdzający się do stwierdzenia, że "w zakresie jej możliwości płatniczych pozostaje poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie". Nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego w tym zakresie podnosząc, że "wobec bezprawnego odrzucenia skargi postawiona została przez Sąd w sytuacji zmuszającej ją do złożenia skargi kasacyjnej, co wielokrotnie zwiększa koszty sądowe związane z niniejszą sprawą".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną przed tą datą, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.), stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jednak jego uwzględnienia, gdyż wskazane przez skarżącą informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych nawet w zakresie częściowego prawa pomocy. Informacje podane przez skarżącą nie potwierdzają braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
We wniosku skarżąca wskazała, że jest osobą samotną, a jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie 2244 zł netto. Wydatkowana jest ona w całości na podatki i opłaty takie jak za gaz, prąd, wodę, kanalizację, wywóz śmieci, opał, lekarstwa, odzież, środki higieny osobistej, wyżywienie, bieżące remonty mieszkania i opłaty sądowe. Z wniosku, jak również danych zawartych w aktach innych spraw sądowych z udziałem G. M. wynika, że mieszka ona w domu o pow. 100 m², w którym zajmuje część o pow. 50 m², jest również właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 1,63 ha. Nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, udziałów i żadnych wartościowych ruchomości, jak np. samochodu.
Sąd zwraca uwagę, że przy ocenie wniosku strony skorzystano ze szczegółowych danych dotyczących jej wydatków, które podała ona do sprawy oznaczonej sygnaturą akt II SA/Rz 507/15, w której również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy. Dane te wskazują na następujące miesięczne wydatki wnioskodawczyni: 750 zł – żywność, 250 zł – leczenie, 450 zł - utrzymanie domu, 100 zł – odzież, 60 zł – środki higieny osobistej, 64 zł – podatki i "opłaty", 400 zł – bieżące remonty mieszkania, 120 zł – telefon, 50 zł – opłaty sądowe.
Wnioskodawczyni ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiada stałe dochody, które zabezpieczają jej bieżące wydatki. W treści wniosku brak jest jakichkolwiek informacji uzasadniających by cierpiała ona niedostatek, oraz że nie stać ją na jednorazowe poniesienie kosztów sądowych.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części musi odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącej zarówno w całości, jak i w części, gdyż podane przez nią informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie, w jakim sprzeciwiająca się tego oczekuje.
Należy zwrócić uwagę, że fakt posiadania przez skarżącą domu oraz działki rolnej, nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osoby wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe ustalenia powodują, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżącej wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Wbrew argumentacji skarżącej osiągany przez nią dochód stanowi wystarczającą podstawę do opłacenia ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, co może być wykonane bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ww. O możliwości czynienia oszczędności wskazuje sama zainteresowana we wniosku, stwierdzając, że swój dochód miesięczny wydatkuje m.in. na opłaty sądowe.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.