Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. A. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia SKO z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.
Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił jej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymało ją w mocy.
Skarżąca w dniu [...] lutego 2017r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją SKO. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] SKO odmówiło wznowienia postępowania.
W dniu 13 czerwca 2017 r. do SKO wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie SKO. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w chwili składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego spełniała kryteria do jego przyznania.
W odpowiedzi na skargę podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "Ppsa"), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych aniżeli w niej podniesione.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem, a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzja ostateczną. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (tak w wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2015 r. II GSK 1789/13).
Organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W przypadku gdy wadliwość postępowania wyliczona w art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej w skrócie: "Kpa") nastąpiła na skutek działania lub zaniechania organu, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 Kpa. Nie dotyczy to jednak przypadku gdy decyzję w ostatniej instancji w sprawie należącej do zadań jednostek samorządu terytorialnego wydało samorządowe kolegium odwoławcze.
Obowiązkiem organu przystępującego do rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania, jest ustalenie czy nie zachodzą przesłanki do wyłączenia pracownika w trybie art. 24 Kpa.
W niniejszej sprawie Kolegium nie dochowało należytej staranności w tym zakresie. Podkreślić należy, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 Kpa, t. j. na takich samych podstawach jak pracownik, niezależnie od rodzaju i charakteru sprawy, w każdym stadium tej sprawy oraz w każdej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych.
Jedną z przyczyn wyłączenia pracownika (członka organu kolegialnego) jest "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" (art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa).
Decyzja z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji została wydana przez SKO w składzie:
T. W., L. M. i M. G. – D. Wprawdzie postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane przez SKO w innym składzie, jednakże postanowienie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] maja 2017 r. zostało wydane przez SKO w składzie:
L. M., T. W. i M. R. A zatem dwóch z członków składu orzekającego w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było jednocześnie członkami składu, który w dniu [...] lipca 2016 r. rozpatrzył sprawę jako organ odwoławczy.
Tymczasem członek składu orzekającego samorządowego kolegium odwoławczego, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu zwykłym w trybie odwoławczym podlega wyłączeniu z mocy ustawy w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (podobnie NSA w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. II OSK 680/12, WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 28 sierpnia 2014 r. II SA/Bk 653/14). Wykładnia art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa w zw. z art. 27 § 1 Kpa dokonana w zgodzie z art. 7 i art. 8 Kpa wymaga, aby pod pojęciem "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć również sytuację, w której członek organu kolegialnego kontroluje, w trybie wznowienia postępowania, prawidłowość wydanej z jego udziałem decyzji. Wprawdzie kontrola decyzji w trybach nadzwyczajnych ograniczona jest do określonych przesłanek, jednak zasada praworządności wymaga, aby tej oceny dokonał bezstronny organ (podobnie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 marca 2014 r. II SA/Gl 1694/13).
Należy podkreślić, że celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i nie ma znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji stosownie do art. 127 § 3 Kpa. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie uczestniczyła w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji (tak w uchwale NSA z dnia 18 lutego 2013 r. II GPS 4/12).
Wobec powyższego należy stwierdzić, że członkowie składu SKO rozpoznający sprawę w postępowaniu odwoławczym podlegają wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 24 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 27 § 1 Kpa, w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaną z ich udziałem ostateczną decyzją, na każdym etapie tego postępowania. Przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy.
Stwierdzenie w rozpatrywanej sprawie naruszenia formalnego skutkowało tym, że Sąd nie odniósł się do merytorycznych zarzutów, gdyż w zaistniałej sytuacji okazały się one przedwczesne.
Wobec uznania, że wydając zaskarżoną decyzję, SKO orzekało w składzie niezgodnym z prawem t. j. z udziałem członków podlegających wyłączeniu, co stanowiło określoną w art. 145 § 1 pkt. 3 Kpa przesłankę do wznowienia postępowania, należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. b) Ppsa.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań.