Uzasadnienie
Sygn. II SA/Rz 105/10
W dniu 5.05.2008 r. H. D. i C. D. w Starostwie Powiatowym [...] zgłosili żądanie sprostowania zmiany powierzchni działki nr 1824/2 położonej w Ś. o pow. 18a, natomiast w dniu 9.05.2008 r. wyżej wymienieniu zgłosili w Starostwie zastrzeżenia co do przebiegu granicy działki nr 2009/13 położonej w Ś. Żądanie dotyczące działki nr 1824/2 oraz działki nr 2009/13 zostało zapisane w notatkach urzędowych sporządzonych przez pracownika starostwa i podpisanych przez wnioskodawców. Działka o nr 2009/13 stanowi własność M. i S. D. Działka ta sąsiaduje z działką nr 1824/2 będącą własnością H. D. Żądania H. D. i C. D. zostały rozstrzygnięte odmownie w decyzji administracyjnej Starosty z [...].01.2009 r. nr [...]. W treści tej decyzji wyjaśniono, iż działka 2009/13 powstała z działki 2009/7 na podstawie operatu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9.04.2001 r. Podczas rozprawy administracyjnej biorące w niej udział strony oświadczyły zgodnie do protokołu, że wyrażają zgodę na przebieg granicy między działką 2009/13 a działką 1824/2.
W dniu 3.07.2008 r. M. i S. D. w Starostwie Powiatowym wnieśli o anulowanie zgody co do przebiegu granic ich działki. Podczas kolejnej rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień 23.01.2009 r. strony nie doszły do ugody. Wobec braku porozumienia Starosta przyjął przebieg granic pomiędzy działką 2009/13 a działką 1824/2 zgodnie z danymi państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, tj. operatu podziału działki nr 2009 przyjętego do państwowego zasobu w dniu 9.07.1999 r. [...]. Organ w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził również, że granica pomiędzy działkami na dotychczasowej mapie jest niezgodna z granicą ustaloną w wyniku podziału. Z uwagi na istniejący pomiędzy stronami postępowania spór co do przebiegu granic rozstrzygnięcie sprawy nie może nastąpić w drodze aktualizacji operatu gruntów i budynków lecz w drodze postępowania rozgraniczeniowego.
Decyzja Starosty z [...].01.2010 r., nr [...] została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej WINGiK) decyzją z [...].05.2009 r., nr [...]. Według organu odwoławczego na poprzednio obowiązującej mapie ewidencyjnej obrębu Ś. została błędnie wkreślona granica działek nr 1824/2 a działką nr 2009/13, co spowodowało błędne obliczenie powierzchni działek. Stan ewidencyjny działek 1824/2 i 2009/13 po modernizacji uległ zmianie. Zmiana powierzchni działek i zmiana granicy pomiędzy nimi na numerycznej mapie ewidencji wystąpiła na skutek przeprowadzonych czynności technicznych. Brak woli stron na zgodne przyjęcie przebiegu granicy na gruncie i podnoszony spór graniczny nie zwalnia organu prowadzącego ewidencje z konieczności wyjaśnienia sprawy. Starosta wydając decyzję nie wyjaśnił przyczyn zaistnienia błędu na mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 dotyczącego przebiegu granic i powierzchni działek podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Ś., a dokonane ustalenia nie zostały właściwie potwierdzone.
Zastrzeżenia organu odwoławczego wzbudził także operat ewidencyjny działek 1824/2 i 2009. Ponadto, dokumenty dołączone do sprawy nie zostały opisane i odpowiednio oklazulowane. Dlatego też, koniecznym było przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Starosta [...] decyzją z [...].09.2009 r., nr [...], odmówił wprowadzenia zmiany dotyczącej powierzchni działek nr 1824/2 oraz 2009/13. Wtoku ponownie przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż w operacie podziału działki 2009 błędnie określono współrzędne punktu A na podstawie miar graficznych pobranych z mapy ewidencyjnej 1:2880, które przyjęto do obliczenia powierzchni działki 2009/7. Mimo obliczenia w operacie danych do wyznaczenia punktu A, punkt ten nie został wyznaczony w terenie. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków po przeliczeniu współrzędnych punktów granicznych działki nr 1824/2 i 2009/13 zmieniły powierzchnię - działka nr 1824/2 z 2,1949 ha na pow. 2,3823 ha, działka 2009/13 z 0,2487 ha na powierzchnię 0,1698 ha. Występujące różnice wynikły z przyjęcia do opracowania numerycznej mapy ewidencyjnej bez uwzględnienia obliczonego na podstawie miar granicznych punktu A. Organ podkreślił w treści swej decyzji, iż fakt błędnego wkreślenia granicy na mapie ewidencyjnej w punkcie A potwierdza stan posiadania, ponieważ w przypadku przyjęcia granicy na odcinku 21-A znajdujące się na terenie drzewa, które zostały nasadzone przez właściciela działki nr 1824/2 ok. 22 lat temu byłyby położone na działce nr 2009/13, co szczegółowo przedstawiono na mapie sytuacyjnej w skali 1:1000.
W czasie rozprawy H. i C. D. potwierdzili zgodnie złożone dnia 23.01.2009 r. zeznania w sprawie posiadania działki zgodnie z operatem podziału oraz wnieśli o przyjęcie granicy zgodnie z dotychczasową mapą ewidencyjną w skali 1:2880. Mając na uwadze występujący spór graniczny pomiędzy właścicielami działki nr 1824/2 i nr 2009/13 ustalenie granic winno nastąpić w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym.
Decyzję Starosty zaskarżyli w drodze odwołania M. D. i S. D. Niezadowolenie stron wynikało z pomniejszenia powierzchni działki 2009/13, na rzecz działki 1824/2. Różnica pomiędzy powierzchniami tych działek wynosi na niekorzyść odwołujących się aż 7,89 a. Ten stan zdaniem stron jest niezgodny z szeregiem dokumentów w tym w szczególności z aktem własności ziemi z 10.09.1978 r. znak [...]. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wbrew zaleceniom zawartym w kasacyjnej decyzji WINGiK. Ponownie nie naniesiono na nowej mapie numerycznej prawidłowego przebiegu granic i nie rozliczono powierzchni działki stron odwołujących się.
WINGiK po rozpatrzeniu odwołania M. i S. D. decyzją z [...].12.2009 r., nr [...] postanowił utrzymać w mocy decyzję Starosty o odmowie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany dotyczącej działki nr 1824/2 i 2009/13 wynikającej ze zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami w operacie ewidencji gruntów. WINGiK ocenił jako prawidłowe postępowanie wyjaśniające. Z przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego wynika, że wykazany w dotychczasowym operacie ewidencyjnym przebieg granic pomiędzy działką 1824/2 i 2009/13 oraz ich powierzchnie obarczone były błędem związanym ze sztuką geodezyjną. Błąd ten został usunięty w wyniku prac modernizacyjnych. Dokonane przez Starostę ustalenia wskazują na istnienie sporu granicznego. Właściciele działek 1824/2 i 2009/13 dążą do zmiany zasięgu swojej własności. Sprawy tej materii nie mogą być załatwiane w postępowaniu dotyczącym wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.
W przedmiotowej sprawie dokumentacja geodezyjna opracowana w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości może stanowić podstawę wprowadzenia ewentualnych zmian w operacie wsi S. dotyczącym przebiegu granicy pomiędzy działką nr 1824/2 a działką nr 2009/13.
Decyzja WINGiK została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), przez M. i S. D. Według skarżących organy geodezyjne naruszyły przepisy zobowiązujące do prowadzenia ewidencji w stanie aktualności a więc zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Według skarżących istniejący stan ewidencyjny nie odpowiada treści Księgi Wieczystej oraz mapie uzupełniającej wraz z wykazem zmian gruntowych podziału działki 2009. Strony podkreśliły także, że nie żądają modyfikacji danych ewidencyjnych, lecz poprawienia kardynalnych błędów podczas modernizacji ewidencji gruntów wsi Ś. w gminie S. W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga M. i S. D. nie jest uzasadniona, co skutkuje jej oddaleniem.
Organy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego odmówiły skarżącym wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu Ś. gmina S. Operat ewidencyjny, którego zmiany żądają skarżący jest według art. 24 ust. 1 ustawy z 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Ta postać ewidencji jest wieloelementowa i wielopoziomowa skoro składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (por. T. Stawecki, Rejestry publiczne. Funkcje instytucji, Warszawa 2005, s. 375 i nast.). Operat o którym mowa, jest klasycznym rejestrem publicznym, skoro jest prowadzony przez organy administracji publicznej, zaś dostęp do niego jest powszechny i jawny.
Zmiana, której żądały strony miała polegać na powiększeniu powierzchni stanowiącej ich własność działki nr 1824/2 na skutek modyfikacji przebiegu granic tej działki z działką nr 2009/13. Działka nr 2009/13 jest działką będącą własnością H. D. Strony skarżące domagały się zastosowania w ich sprawie § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454, zwane dalej r.e.g.b.) i doprowadzenia do stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z przebiegiem granicy zawartym w operacie podziału działki nr 2009. Opisane żądanie nie mogło zostać przez organy nadzoru geodezyjnego i kartograficznego uwzględnione. Organ pierwszej instancji w swym rozstrzygnięciu wykazał, iż w operacie podziału działki 2009 błędnie określono współrzędne punktu A na podstawie miar graficznych pobranych z mapy ewidencyjnej 1:2880, które przyjęto do obliczenia powierzchni działki 2009/7.
Pomimo obliczenia w operacie danych do wyznaczenia punktu A, punkt ten nie został odzwierciedlony przez geodetę w terenie. Skutkiem przyjęcia do opracowania numerycznej mapy ewidencyjnej współrzędnych punktów granicznych była niezgodna ze stanem prawnym powierzchnia działek nr 1824 oraz nr 2009. Niezgodność przebiegu granic pomiędzy działkami z granicami ustalonymi w wyniku podziału, potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych plan sytuacyjny Lp. 4720, gdzie działka o nr 2009 odpowiada pgr 961/16. Modernizacja operatu ewidencji gruntów i budynków była konieczna gdyż miała na celu usunięcie nieprawidłowego przebiegu granic pomiędzy działką nr 1824/2 a działką nr 2009/13. Eliminacja tego błędu spowodowała niezgodne z wolą stron skarżących pomniejszenie powierzchni działki nr 2009/13 z 0,2487 ha na 0,1698 ha. Dla prawidłowości ustaleń organów nie jest obojętny stan posiadania nieruchomości.
Organy nie pominęły faktu nasadzenia drzew przez właścicieli działki 2009 na obszarze wykazywanym przed modernizacją jako powierzchnia działki 1824. Jest istotnym, iż fakt nasadzenia nie został przez skarżących zakwestionowany. Organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawy administracyjne w trakcie, których wyjaśniono stronom istotę sporu oraz zapoznano z materiałem dowodowym obrazującym istotę kwestii zmian w operacie ewidencyjnym. Rozbieżności w zakresie przebiegu granicy działek, których wyjaśnienia domagali się skarżąca zostały wytłumaczone uczestnikom postępowania administracyjnego m.in. w treści uzasadnienia decyzji Starosty z [...].09.2009 r., nr [...].
W zaistniałych okolicznościach należy podzielić opinię organów administracji, iż spór pomiędzy skarżącymi a organami nadzoru geodezyjnego - kartograficznego toczy się o wymiar własności działki nr 1824/2. Tego rodzaju spory mogą zostać rozstrzygnięte w trybie postępowania rozgraniczeniowego nie zaś poprzez żądanie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, która jak wykazano jest aktualnie zgodna z operatem podziału działek 1824 i 2009. Podstawą wprowadzenia zmian przebiegu działek może być dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, i stosownie do § 36 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa sporządzona w: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok WSA w Warszawie z 17.05.2007 r. sygn. IV SA/Wa 301/07, LEX nr 347773).
Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, sądy. Przedstawione powody nakazywały oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego nie orzekano z uwagi na treść art. 200 p.p.s.a.