Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.W. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK w Rzeszowie"; "organ odwoławczy"; "organ II instancji") z dnia 28 listopada 2022 r. nr GK-II.7221.195.2022 o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 - zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 - zwana dalej "Pgik").
Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że pismem z 12 lipca 2021 r. J.W. i R.W. zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem "o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], położonej w I. (...) poprzez przywrócenie stanu danych ewidencyjnych sprzed zmiany dokonanej w oparciu o mapę z ustalenia granic pomiędzy działkami nr [...], [...], [...] wykonanej dnia 21 listopada 2020 r." Wnioskujący stwierdzili, że mapa z ustalenia granic pomiędzy ww. działkami oraz aktualna mapa ewidencyjna "nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...]".
Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] decyzją z 20 września 2021 r. nr GG-I.6620.03.415.2021.AS odmówił dokonania w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu I. aktualizacji konfiguracji granic działki nr [...] z działkami [...] i [...].
Wskutek złożonego odwołania powyższa decyzja została uchylona na mocy decyzji PWINGiK z 17 listopada 2021 r. nr GK-II.7221.190.2021 a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] orzekł o odmowie dokonania w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu I. gminy [...] aktualizacji konfiguracji granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...].
Organ podał, że nie stwierdzono uchybień w dokumentacji, która była podstawą zmian, tj. operacie technicznym nr [...]. Dokumenty określające poprzedni stan prawny działek nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów w ramach aktualizacji, jeżeli stan ten został zatwierdzony późniejszym dokumentem. Wnioskodawcy nie przestawili także przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania geodezyjno-kartograficznego, które potwierdziłoby żądany przez nich przebieg granic działki.
W odwołaniu J.W. stwierdziła, że stanowisko organu jest błędne. Wskazała, że zmiana w ewidencji gruntów i budynków wprowadzona w trybie czynności materialno-technicznej doprowadziła do istotnych zmian granicy działek nr [...] oraz nr [...] co jasno wynika z porównania dokumentacji sporządzonej przez biegłego sądowego J.W. oraz dokumentacji wykonanej przez geodetę uprawnionego T.M. Zarzuciła, że organ nie odniósł się do postawionej tezy o niedopuszczalności zmiany w ewidencji gruntów i budynków w trybie czynności materialno-technicznej w sytuacji sporu granicznego pomiędzy właścicielami działek nr [...] i nr [...]. Ta okoliczność uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazała jednak, że mając na względzie, że aktualizacja dokonana w trybie czynności materialno-technicznej nastąpiła w sytuacji sporu granicznego zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem o dokonanie aktualizacji.
Wskazaną na wstępie decyzją z 28 listopada 2022 r. PWINGiK utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ podniósł, że przedmiotem postępowania jest aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu I., gmina [...] dotyczących konfiguracji granic działki nr [...] z działkami [...] i [...].
Organ wyjaśnił, że sprawy dotyczące prowadzenia i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków określają przepisy Pgik oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm. – dalej "rozporządzenie z 27.07.2021 r.", obowiązujące od 31 lipca 2021 r. Jednak do oceny prawidłowości prac geodezyjnych związanych z wykazaniem przedmiotowych granic zastosowano przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393 – dalej "rozporządzenie z 29.03.2001 r.") obowiązujące do dnia 30.07.2021 r. Powołując się na art. 24 ust. 2a, ust. 2b, ust. 2c Pgik oraz § 36 i § 37 rozporządzenia z 29.03.2001 r. organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że dnia 21 grudnia 2020 r. do ewidencji materiałów zasobu wpisano dokumentację techniczną nr P.1807.2020.3722 dotyczącą ustalenia granic pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...] sporządzoną przez [...].
Ustalenie ww. granic w terenie miało miejsce w dniu 15.11.2019 r. – a świadczy o tym protokół ustalenia przebiegu granic. Z treści ww. protokołu wynika, że granicę pomiędzy działkami nr [...] a [...], a także granicę pomiędzy działką nr [...] a [...] ustalono na podstawie "analizy dokumentów z PODGiK" - zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia z 29.03.2001 r. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że przebieg granic działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] ustalony w terenie w dniu 15.11.2019 r. uwidoczniony w protokole oraz na szkicu granicznym przyjętym do zasobu PODGiK w [...] w dniu 21.12.2020 r. pod nr [...] jest zgodny z ich przebiegiem przedstawionym w protokole i na szkicu granicznym sporządzonym w ramach odnowienia operatu ewidencyjnego wsi I. z 1991 r. Organ I instancji stwierdził, że szkic połowy nr 70 z 1991 r. oraz szkic graniczny zawarty w spisanym na okoliczność ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] protokole granicznym z 11.10.1991 r. wraz z opisem przebiegu tych granic, obrazują w sposób jednoznaczny, że istniejąca w terenie droga dojazdowa przynależy do działki nr [...] oraz, że przedmiotowe granice przebiegają po ogrodzeniu z siatki. Wynik przeprowadzonej analizy dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji potwierdza prawidłowość ustaleń geodety zawartych w operacie nr [...].
Przedmiotowe granice zostały wykazane na podstawie najbardziej aktualnego operatu jakim jest operat nr [...], a który zawiera najaktualniejsze dane dotyczące przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami, uzyskane na podstawie pomiaru wykonanego 15.11.2019 r.
PWINGiK zwrócił także uwagę, że Starosta w prowadzonym postępowaniu wezwał J.W. oraz R.W. do uzupełnienia wniosku o przyjęte do pzgik opracowanie geodezyjno-kartograficzne, które potwierdzi żądany przez wnioskujących przebieg granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...]. Zainteresowani nie uzupełnili swojego wniosku. Organ wyjaśnił, że jeśli w niniejszej sprawie - w innym postępowaniu administracyjnym lub sądowym, zapadnie orzeczenie mające wpływ na dane ewidencyjne, bądź strona przedstawi stosowny operat geodezyjny uwzględniający aktualny stan danych ewidencyjnych, wówczas zmiany wynikające z takich dokumentów zostaną wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji jako słuszne uznał stanowisko Starosty, że w sytuacji gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego spowodowała, że doszło do sporu granicznego, należy przeprowadzić postępowanie rozgraniczeniowe, a nie aktualizację operatu ewidencji gruntów i budynków (o co wnosi skarżąca). Zgodnie z przepisami Pgik rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz w wypadkach określonych w ustawie sądy.
Wprowadzenie zmiany w operacie ewidencyjnym na podstawie dokumentacji [...] w drodze czynności materialno-technicznej stanowi realizację obowiązku organu prowadzącego ewidencję, wynikającego z przepisu art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik, natomiast nie stanowiło rozstrzygnięcia sporu granicznego.
PWINGiK wskazał także, że organ I instancji wywiązał się z zaleceń wskazanych w uprzednio wydanej decyzji organu odwoławczego. Starosta wyjaśnił, że dołączona przez skarżących opinia techniczna dla Sądu Rejonowego w [....] sygn. akt [...] biegłego sądowego J.W. nie stanowi materiału zasobu PODGiK w [....] w związku z tym nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. W toku postępowania do organu I instancji wpłynęło pismo K.W. z dnia 29.11.2021 r. w którym oświadczył, że "nie kwestionuje ustaleń dotyczących protokołu granicznego z dnia 11.10.1991 r." oraz że "wszystkie ustalenia na protokole granicznym są obowiązujące i prawnie wiążące, które w pełni uznaję". PWINGiK nie znalazł przesłanek do uchylenia decyzji organu I instancji, a w świetle poczynionych ustaleń zarzuty podnoszone przez skarżącą w odwołaniu od decyzji Starosty uznał za niezasadne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyżej opisaną decyzję złożyła J.W. wnioskując o jej uchylenie.
Wskazała na naruszenie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik. Podkreśliła, że przepis ten został zastosowany mimo, że co najmniej od dnia odmowy podpisania przez J. i R.W. protokołu sporządzonego przez geodetę uprawnionego w dniu 15 listopada 2019 r., sporu w sprawie granicy działek nr [...] i nr [...], a nie jak sugeruje organ II instancji, przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, sygn. akt III SA /Lu 246/18, "w sytuacji gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego spowodowała, że doszło do powstania sporu granicznego".
Skarżąca wskazała, że zmiana danych ewidencyjnych w trybie aktualizacji z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik jest możliwa wyłącznie w przypadku braku sporu co do przebiegu granicy. W razie wystąpienia takiego sporu niezbędne jest prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Odnosząc się do stanowiska organów skarżąca wskazała, że obowiązek dostarczenia przez wnioskodawców dokumentacji niezbędnej do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym nie dotyczy żądania usunięcia dokonanych zmian. W postępowaniu o usunięcie dokonanych zmian, na organie ciąży obowiązek wykazania prawidłowości wpisów, a więc tego, że wpisy były dokonane w oparciu o prawidłowo sporządzone dokumenty w dacie dokonania tej czynności. Organ prowadzący ewidencję w przypadku dokonania zmiany w trybie czynności materialno-technicznej, która następnie okazała się wadliwa jako podjęta bez podstawy prawnej zobligowany jest do uchylenia tej zmiany.
Odnośnie kwestii podpisania protokołu sporządzonego 11.10.1991 r. wskazała, że Starosta dwukrotnie stwierdził, że ówcześni właściciele działek nr [...], [...] i [...] podpisali ten protokół. W ocenie skarżącej stwierdzenie to jest oczywiście nieprawdziwe w świetle zawiadomienia K.W. o sfałszowaniu jego podpisu. Późniejsze oświadczenie o uznawaniu ustaleń protokołu nie zmienia tego faktu.
Skarżąca stwierdziła, że aktualizacja na podstawie dokumentacji [...] naruszyła art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik w zw. z § 39 ust. 1 rozporządzenia z 29.03.2001 r., a zatem zmiany w ewidencji gruntów i budynków powinny być usunięte i przywrócony stan poprzedni.
W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie zawnioskował o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2022 r. nr GK-II.7221.195.2022 utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] dnia 29 lipca 2022 r. nr GG-I.6620.03.415.2021.AS, którą orzekł o odmowie dokonania w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu I. gminy [...] aktualizacji konfiguracji granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...].
Pismem z dnia 12 lipca 2021r. J.W. i R.W. zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem "o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], położonej w I. (...) poprzez przywrócenie stanu danych ewidencyjnych sprzed zmiany dokonanej w oparciu o mapę z ustalenia granic pomiędzy działkami nr [...], [...], [...] wykonanej dnia 21 listopada 2020 r.". W ww piśmie wnioskujący stwierdzili, że mapa z ustalenia granic pomiędzy ww działkami oraz aktualna mapa ewidencyjna "nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] z działka nr [...]".
Organy wyjaśniły, iż powołana przez wnioskujących dokumentacja geodezyjna sporządzona przez [...] "po pozytywnej weryfikacji przyjęta została do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w....] w dniu 21 grudnia 2020 r. pod numerem [...] i tego samego dnia w oparciu o ww dokumentację zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm.) w operacie ewidencyjnym prowadzonym dla obrębu I. dokonano aktualizacji konfiguracji granic działki nr [...] z działkami nr [...] i [...]".
Przedmiotowa dokumentacja włączona została do zasobu ewidencyjnego i w drodze czynności materialnotechnicznej stała się podstawą aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie przebiegu granic pomiędzy dz. [...], [...] i [...].
Sprawy dotyczące prowadzenia i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków określają przepisy ustawy pgik oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 z poźn. zm.) obowiązującego od dnia 31.07.2021 r., zwanego dalej nowym rozp. egib. Jednak należy zaznaczyć, że do oceny prawidłowości prac geodezyjnych związanych z wykazaniem przedmiotowych granic zastosowano przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 393) obowiązującego do dnia 30.07.2021 r., zwanego dalej rozp. egib.
Ustawa pgik jako prowadzącego ewidencję gruntów i budynków wskazuje starostę. Stosownie do treści art. 24 ustawy pgik do zadań starosty należy aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy pgik informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji;
na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Zgodnie z art. 24 ust. 2b. ustawy pgik aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Stosownie do art. 24 ust. 2c. ustawy pgik odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Aby rozstrzygnąć o prawidłowości wykazania w ewidencji gruntów i budynków danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic działek, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę przepisy, regulujące sposób i tryb pozyskiwania tych danych.
Przepis § 36 rozp. egib wskazuje, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej pzgik). Analogicznie przepis § 30 nowego rozp. egib stanowi, że przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego, postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, podziału nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Przepis § 37 ust. 1 rozp. egib mówi, że jeśli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 rozp. egib lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, wówczas dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Procedurę ustalenia przebiegu granic działek określa § 39 rozp. egib i są to kolejno:
zgodne wskazania właścicieli potwierdzone oświadczeniem złożonym do protokołu;
ostatni spokojny stan posiadania - o ile nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach działek;
badanie położenia znaków i śladów granicznych oraz analiza dokumentów zawierających przydatne informacje, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.
Z powyższych przepisów wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, czyli utrzymywania operatu w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami.
Organy ustaliły w kontrolowanej sprawie, że w dniu 21.12.2020 r. do ewidencji materiałów zasobu wpisano dokumentację techniczną nr [...] dotyczącą ustalenia granic pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...] sporządzoną przez [...]. Ustalenie ww. granic w terenie miało miejsce w dniu 15.11.2019 r. - świadczy o tym protokół ustalenia przebiegu granic (karta nr 18, akt organu I instancji). Z treści ww. protokołu wynika, że granicę pomiędzy działkami nr [...] a [...], a także granicę pomiędzy działką nr [...] a [...] ustalono na podstawie "analizy dokumentów z PODGiK" - zgodnie z § 39 ust. 3 rozp. egib.
Według analizy geodety, zawartej w operacie nr: [...] wynika, iż w ramach modernizacji operatu ewidencyjnego obrębu I., operatem technicznym nr [...] dokonano aktualizacji przebiegu granic działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...]. Z przeprowadzonej przez geodetę analizy wynika również, że dane ewidencyjne określające przebieg granic działki nr [...] z działkami [...] i [...] zawarte w w/w operacie technicznym nr [...], częściowo spełniają wymagania dokładnościowe i częściowo nadawały się do wykorzystania przez wykonawcę podczas ustalenia ich przebiegu w dniu 15.11.2019r. W protokole granicznym podpisanym przez ówczesnych właścicieli działek przebieg granicy działki nr [...] z działkami [...] i [...] opisano po istniejącej siatce ogrodzeniowej. Współrzędne punktów granicznych wyznaczających przebieg granic w/w działek błędne jednak zostały określone i nie pokrywają się z przebiegiem siatki po której ustalono granicę a szkic i miary na nim zawarte niejednoznacznie obrazują opisany w protokole przebieg granic.
Dodatkowo ze szkicu granicznego w jednoznaczny sposób wynika, iż istniejąca w terenie droga dojazdowa przynależy do działki nr [...]. W dniu 15.11.2019r. podczas czynności związanych z ustaleniem przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...] z działkami nr [...] i [...] właściciele w/w działek zgodnie oświadczyli, że przebieg siatki i słupków ogrodzeniowych od dnia 11.10.1991r. nie uległy zmianie a istniejące w terenie ogrodzenie od strony działki nr [...] zostało wybudowane w roku 1995. W wyniku analizy dokumentów zgromadzonych w archiwach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], granicę pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...] geodeta uprawniony T.M. ustalił w terenie, w dniu 15.11.2019r. na podstawie opisu zawartego w protokole granicznym z 1991r., który wówczas został przez właścicieli w/w działek podpisany.
Z analizy dokumentów zgromadzonych w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], w tym szkicu polowego nr [...] z września 1991 roku, protokołu granicznego spisanego w dniu 11 października 1991 roku, wykazu współrzędnych punktów granicznych wraz obserwacjami pozwalającymi na ich obliczenie, zarysu pomiarowego i mapy ewidencyjnej sporządzonej w ramach odnowienia operatu ewidencyjnego dla obrębu I. pochodzących z operatu technicznego nr [...] zawierającego ustalenia przebiegu granic położonej w I. działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] wynika, że w ramach przeprowadzonej modernizacji operatu ewidencyjnego we wrześniu 1991 roku dokonano w terenie pomiaru granic położonej w I. działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], pomierzono punkty graniczne ww działek oraz obliczono ich współrzędne. W dniu 11 października 1991 roku geodeta uprawniony M.K. w ramach prowadzonych prac modernizacyjnych sporządził protokół ustalenia przebiegu granic położonej w I. działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] który zawiera szkic przebiegu granic w/w działek.
Z dokonanymi w dniu 11 października 1991 ustaleniami granic działek nr [...], [...] i [...] zgodzili się ówcześni właściciele tych działek potwierdzając ten fakt własnoręcznymi podpisami. Sporządzony we wrześniu.1991 roku szkic połowy nr [...] oraz szkic graniczny zawarty w spisanym na okoliczność ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] protokole granicznym z dnia 11 października 1991 r. wraz z opisem przebiegu tych granic obrazują jednoznaczny sposób, iż istniejąca w terenie droga dojazdowa przynależy do działki nr [...], natomiast granice [...] z działkami nr [...] i [...] przebiegają po ogrodzeniu z siatki. Taki stan potwierdza również zarys pomiarowy z operatu modernizacyjnego oraz mapa ewidencyjna założona w ramach przeprowadzonej dla obrębu I. modernizacji ewidencji gruntów.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że współrzędne punktów granicznych wyznaczających przebieg granic w/w działek błędne zostały określone w operacie modernizacyjnym i nie pokrywają się z przebiegiem siatki po której ustalono granicę a szkic graniczny i miary na nim zawarte niejednoznacznie obrazują opisany w protokole przebieg granic.
W ramach przeprowadzonej w 2004 roku dla obszaru powiatu [...] wektoryzacji analogowych map ewidencyjnych zmieniono przebieg granic działki nr [...] z działką nr [...] i działką nr [...] na podstawie błędnie określonych w operacie modernizacyjnym współrzędnych punktów granicznych wyznaczających przebieg w/w granic nie odpowiadający ich konfiguracji przedstawionej na szkicu i w protokole granicznym zawartych w operacie technicznym nr [...].
Pismem z dnia 29 listopada 2Q21r. Pan K.W., właściciel działki nr [...], w odpowiedzi na uzasadnienie decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2021 roku znak: GK-II.7221.190.2021 oświadczył Staroście [...], że nie kwestionuje ustaleń dotyczących protokołu granicznego z dnia 11 października 1991 roku. Do swojego oświadczenia dołączył kopię Postanowienia z Prokuratury Rejonowej w [....] z dnia 11.02.2018r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie podrobienia podpisów K.W. na protokole granicznym z dnia 11 października 1991 roku oraz 2 lutego 1993 roku, w związku z czym oświadczył, że wszystkie ustalenia w protokole granicznym z dnia 11 października 1991 roku są obowiązujące i przez niego w pełni uznawane.
Starosta [...] w piśmie z dnia 31 sierpnia 2017 roku znak: GG-I.6620.03.274.2017 skierowanym do Pana K.W. w odpowiedzi na jego pismo z dnia 8 sierpnia 2017 roku w sprawie zmiany granic położonej w I. działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], po przeanalizowaniu dokumentacji znajdującej się w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] stwierdził, że obowiązująca wówczas mapa ewidencji gruntów wsi I. przestawia konfigurację granic jego działki oznaczonej nr [...] jako zgodną z ustaleniami zawartymi w operacie technicznym nr [...]. Dokonano wówczas porównania współrzędnych punktów granicznych działki nr [...] pochodzących z bazy danych ewidencyjnych ze współrzędnymi z operatu technicznego nr [...], co potwierdziło ich zgodność. Wobec braku dokumentacji geodezyjno-kartograficznej pozwalającej na aktualizację przebiegu granic położonej w I. działki nr [...] brak było możliwości podjęcia czynności aktualizacji operatu ewidencji z urzędu.
Poinformowano również Pana K.W., że zgodnie z § 86 ust 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków strona może zlecić aktualizację na swój koszt.
Dokonana w ramach prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania administracyjnego analiza dokumentacji zgromadzonej w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], pozwoliła – wg organu - na stwierdzenie, że przebieg granic działki oznaczonej nr [...] z działkami nr [...] i [...] ustalony w terenie w dniu 15 listopada 2019r. przez geodetę uprawnionego T.M. i uwidoczniony w protokole oraz na szkicu granicznym przyjętym do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 21.12.2020r. pod nr [...] jest zgodny z ich przebiegiem przedstawionym w protokole i na szkicu granicznym sporządzonym w ramach odnowienia operatu ewidencyjnego wsi I. w latach 90-tych ubiegłego wieku.
Organy nie stwierdziły uchybień w dokumentacji, która była podstawą zmian w operacie technicznym nr [...].
Sąd nie podziela tego stanowiska.
Opisana dokumentacja będąca podstawą zmian przebiegu granic dz. [...], [...] i [...] w ewidencji nie spełnia standardów wynikających z przepisów prawa i w związku z tym nie mogła być podstawą wpisu w ewidencji gruntów.
Niespornie dokumentacja ta zawiera zmianę współrzędnych punktów granicznych dz. [...], [...] i [...].
Skutkuje to ustaleniem nowego przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...], [...] oraz brakiem spójności topologicznej tej informacji z danymi znajdującymi się w państwowym zasobie geodezyjnym.
Oczywistym jest, że doszło do zmiany konfiguracji i powierzchni wszystkich trzech działek. Konieczne było więc sporządzenie przez autora dokumentacji geodezyjnej wykazu zmian gruntowych stosownie do treści § 46 ust. 3 obowiązującego w dacie jego sporządzenia i przyjęcia do zasobu rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Brak tegoż wykazu narusza ww § 46 ust. 3 rozporządzenia.
Przedmiotowy operat opierał się w całości na protokole granicznym z 1991 r. Problem w tym, że zdaniem Sądu budzi on uzasadnione wątpliwości co do jego wiarygodności.
Protokół ten był kontestowany przez uczestnika K.W., który zawiadomił prokuraturę o sfałszowaniu jego podpisu na tym dokumencie.
Symptomatyczne jest tu oświadczenie K.W. z dnia 29 listopada 2021 r. złożone w piśmie do Starosty [...]. Stwierdził on w nim, że "nie kwestionuję ustaleń dotyczących protokołu granicznego z dnia 11 października 1991 r., chociaż nadal wydaje mi się, iż podpisy na Nim widniejące nie są moje. W załączeniu dołączam kopię Postanowienia z Prokuratury Rejonowej w [....] z dnia 11 lutego 2018 r. o przedawnieniu podpisów stąd wszystkie ustalenia na protokole granicznym są obowiązujące i prawnie wiążące, które w pełni uznaję".
Oparcie się w operacie z 2019 r. na ustaleniach tegoż protokołu jest nie do przyjęcia.
Ponadto na brak oczywistości przebiegu granic pomiędzy działkami wskazuje sama treść operatu z 2019 r. W szczególności w jego części zatytułowanej – sprawozdanie techniczne – pkt 6b – autor prowadzi jakby postępowanie dowodowe oceniając dostępne mu dokumenty zasobu.
Jak stwierdziły organy wpis w ewidencji zmiany granic przedmiotowych działek na jego podstawie miał charakter usunięcia błędu w ewidencji. Ale aktualizacja i to z urzędu, w formie czynności materialnotechnicznej nie powinna dotyczyć sytuacji takiej jaka zaistniała w tej sprawie, skomplikowanej pod względem faktycznym i prawnym i nieoczywistej, na podstawie operatu, który nie spełnia wymagań co do treści i wiarygodności.
Także z tego powodu zdaniem Sądu, zasadne jest żądanie skarżących o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów, której celem będzie usuniecie błędu w ewidencji polegającego na wpisaniu doń danych z operatu z 2019 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.