Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 stycznia 2008 r. (data wpływu do Sądu) złożonym na formularzu PPF uczestniczka postępowania J. K. wniosła o ustanowienie radcy prawnego wskazując w nim, że pracując jako nauczyciel z wynagrodzeniem 1778 zł. netto jest jedynym żywicielem rodziny obejmującej męża i dwoje dzieci (mąż – dotychczas bezrobotny - obecnie zdobywa kwalifikacje zawodowe za granicą). Posiadany przez nich majątek obejmuje mieszkanie o pow. 58 m² z udziałem w nieruchomości wspólnej oraz stanowiącą własność córki nieruchomość o pow. 29 arów.
Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię w wyniku skierowanego do niej dodatkowego wezwania wynika ponadto, iż:
- - średnia wysokość ponoszonych przez nią wydatków związanych z utrzymaniem siebie i dzieci wynosi 1300 zł. (żywność – 800 zł., utrzymanie mieszkania – 500 zł.),
- - posiadana przez córkę nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów,
- - posiadane pojazdy mechaniczne to samochody Opel Vectra (rok. prod. 1990) i Peugeot 405 z 1994 r.,
- - źródłem pokrycia wydatków związanych z nabyciem posiadanego mieszkania jest kredyt hipoteczny,
- - mąż od miesiąca listopada 2007 r. pracuje w Austrii, podnosząc jednocześnie kwalifikacje zawodowe po kursach organizowanych przez Urząd Pracy; jego dochody netto to 1110 euro, z czego 550 euro przeznacza na koszty utrzymania.
Przedłożony wyciąg z rachunku bankowego wskazuje na zadłużenie w wysokości 6015 zł. (stan na 6 luty 2008 r.).
Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Ustanowienie radcy prawnego wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a.
Jak wynika z powyższego, wykazanie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej; spełnienie tej przesłanki oceniane jest na podstawie danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowym oświadczeniu i (lub) dokumentach, jeżeli strona została o nie wezwana.
Dokonana na tej podstawie ocena zasadności wniosku nie daje podstaw do jego uwzględnienia, co mimo wykazanego zadłużenia wynika przede wszystkim z analizy dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej męża, wskazujących na ich nadwyżkę względem obciążających ich wydatków; dochody te obejmują wynagrodzenia za pracę w wysokości 1778 zł. i 1110 euro, zaś wydatki związane z utrzymaniem to odpowiednio kwoty 1300 zł. i 550 euro; ich różnica to zatem ok. 370 zł. i 560 euro, co daje w sumie kwotę ok. 2300 zł. miesięcznie. Kwota ta bez wątpienia nie może być uznana za niską, zwłaszcza że zostały od niej już odliczone wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem (zakup żywności, opłaty). Właśnie w niej należy upatrywać źródła pokrycia wydatków związanych z ustanowieniem przez J. K. fachowego pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w sprawie uważa za niezbędny. Może się to odbyć bez zagrożenia dla koniecznego utrzymania jej i rodziny i to nawet wtedy, gdyby od tej kwoty należało jeszcze odjąć kwotę należnej raty z tytułu spłaty kredytu hipotecznego; wg przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego jej średnia wysokość to ok. 250 zł. miesięcznie (wnioskodawczyni nie określiła, czy jest ona wliczona czy też nie w podaną przez nią kwotę wydatków na utrzymanie mieszkania).
Ponadto jak wynika to pośrednio z udzielonych informacji i akt sprawy, zakup mieszkania miał miejsce przed wyjazdem męża wnioskodawczyni za granicę, a więc w okresie kiedy zgodnie z jej oświadczeniem pozostawał bezrobotny. Skoro na zaciągnięcie związanego z tym kredytu musiała pozwalać im zdolność do jego spłaty, to tym bardziej obecnie – po podjęciu przez niego pracy (listopad 2007 r.) – ich możliwości finansowe wzrosły. Tym samym nie może to uzasadniać rozpoznania wniosku zgodnie z zawartym w nim żądaniem, gdyż wiązałoby się to z nadużyciem instytucji prawa pomocy kierowanej do osób które tej pomocy faktycznie potrzebują; jak wynika z powyższego wnioskodawczyni do takich osób nie należy.
Argumentu przemawiającego za pozytywnym dla wnioskodawczyni rozpoznaniem wniosku nie może również stanowić posiadane zadłużenie na rachunku bankowym, gdyż nie odzwierciedla ono wszystkich dochodów jej męża; przy zbliżonym saldzie konta na dzień 31 października 2007 r. (-5300 zł.) i 6 lutego 2008 r. (-6015 zł.), w okresie od podjęcia przez niego pracy została dokonana z jego strony tylko jedna wpłata (15 stycznia 2008 r. – 400 euro).
W tym kontekście należy zauważyć, iż ze złożonego wniosku i dodatkowego oświadczenia nie wynika także, czym dla wnioskodawczyni oraz jej męża i dzieci miałby się objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby być zagrożone w związku z koniecznością opłacenia pełnomocnika z wyboru.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i w kontekście wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie nie może być wykorzystywane do zabezpieczania czy też poprawy swojego stanu majątkowego. Ściśle wiąże się to z obowiązkiem czynienia oszczędności w wydatkach o charakterze niekoniecznym, co w odniesieniu do J. K. poddaje np. w wątpliwość sens posiadania (utrzymywania) dwóch samochodów osobowych.
W tych okolicznościach sytuacja materialno – bytowa wnioskodawczyni nie przemawia za uwzględnieniem jej wniosku. Podkreślić przy tym dodatkowo należy, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie nakładają obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym z jego etapów; wyjątek stanowi wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia, co wpływa na zmniejszenie ponoszonych przez strony kosztów.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.